Στο παρασκήνιο όλων των εξελίξεων βρίσκεται η δημιουργία του νέου πολιτικού φορέα του Αλέξη Τσίπρα, η οποία έχει επιταχύνει τις ανακατατάξεις στον χώρο της Αριστεράς.
Ο ΣΥΡΙΖΑ βρίσκεται μπροστά σε μία από τις πιο κρίσιμες καμπές της ιστορίας του. Μετά τις διαδοχικές αποχωρήσεις στελεχών, την παραίτηση του Σωκράτη Φάμελλου από την ηγεσία και τη συρρίκνωση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας, το κόμμα καλείται πλέον να χαράξει έναν δρόμο επιβίωσης, την ώρα που η πολιτική του επιρροή έχει περιοριστεί δραματικά.
Το επόμενο μεγάλο βήμα είναι η εκλογή νέας επικεφαλής της Κοινοβουλευτικής Ομάδας, με τη Ρένα Δούρου να αποτελεί, εκτός απροόπτου, τη μοναδική υποψήφια. Πρόκειται για ένα από τα εναπομείναντα στελέχη με ισχυρή πολιτική διαδρομή, που καλείται πλέον να εκπροσωπήσει κοινοβουλευτικά έναν ΣΥΡΙΖΑ πληγωμένο και αποδυναμωμένο.
Ο Παύλος Πολάκης αποφάσισε να μην διεκδικήσει τελικά τη θέση, αφήνοντας τη Δούρου να αναλάβει ένα δύσκολο έργο: να δώσει πολιτικό στίγμα σε ένα κόμμα που βρίσκεται αντιμέτωπο με μια πρωτοφανή εσωτερική κρίση.
Η δύσκολη αποστολή της νέας ηγεσίας
Η εκλογή νέου επικεφαλής της Κοινοβουλευτικής Ομάδας αποτελεί μόνο το πρώτο βήμα. Ο ΣΥΡΙΖΑ πρέπει να αποκαταστήσει τη λειτουργία του κομματικού μηχανισμού, ο οποίος έχει υποστεί σοβαρό πλήγμα από τις συνεχείς αποχωρήσεις βουλευτών, στελεχών της Κεντρικής Επιτροπής αλλά και ανθρώπων της κομματικής βάσης.
Το επόμενο στοίχημα είναι η εκλογή νέου γραμματέα, ο οποίος θα κληθεί να ανασυγκροτήσει έναν οργανισμό που έχει χάσει μεγάλο μέρος της δομής του, ιδιαίτερα στην περιφέρεια όπου τα μεσαία στελέχη αποτελούσαν τον βασικό μηχανισμό λειτουργίας του κόμματος.
Παράλληλα, παραμένει ανοιχτό το ζήτημα της εκλογής νέου προέδρου. Η διαδικασία, ωστόσο, δεν είναι εύκολη. Ο ΣΥΡΙΖΑ καλείται να οργανώσει εσωκομματικές εκλογές σε μια περίοδο μεγάλης απαξίωσης, με μειωμένη συμμετοχή και έντονη αμφισβήτηση της ίδιας της πολιτικής του προοπτικής.
Στο τραπέζι έχει πέσει ακόμη και η πρόταση για μια μορφή συλλογικής ηγεσίας, με στόχο το κόμμα να πορευτεί μέχρι τις επόμενες εκλογές. Ωστόσο, η ιδέα αυτή δεν φαίνεται να συγκεντρώνει ιδιαίτερο ενθουσιασμό, καθώς αρκετοί εκτιμούν ότι σε έναν ήδη αποδυναμωμένο οργανισμό η «ηγεσία των πολλών» δύσκολα μπορεί να αποτελέσει λύση.
Το κεφάλαιο Φάμελλος και η αποχώρηση που αλλάζει τα δεδομένα
Η αποχώρηση του Σωκράτη Φάμελλου από την Κοινοβουλευτική Ομάδα, η οποία αναμένεται να οριστικοποιηθεί μετά τη συνάντησή του με τον πρόεδρο της Βουλής Νικήτα Κακλαμάνη, αποτελεί ένα ακόμη ισχυρό πλήγμα για τον ΣΥΡΙΖΑ.
Ο Φάμελλος δεν αποχωρεί ως ένας ακόμη βουλευτής που διαφωνεί με την κομματική γραμμή. Αποχωρεί ως ο άνθρωπος που ανέλαβε να κρατήσει όρθιο το κόμμα μετά την αποχώρηση του Αλέξη Τσίπρα και την κρίση της περιόδου Κασσελάκη.
Ο Θεσσαλονικιός πολιτικός είχε οικοδομήσει το προφίλ του θεσμικού και μετριοπαθούς στελέχους, επιχειρώντας να επαναφέρει τη συλλογική λειτουργία και να περιορίσει τις εσωκομματικές εντάσεις. Τον Νοέμβριο του 2024 επικράτησε στις εσωκομματικές εκλογές έναντι του Παύλου Πολάκη, αναλαμβάνοντας την ηγεσία ενός κόμματος που ήδη αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα.
Η προσπάθειά του να οδηγήσει τον ΣΥΡΙΖΑ σε μια ευρύτερη προοδευτική συνεργασία, με κεντρικό σημείο αναφοράς το νέο εγχείρημα του Αλέξη Τσίπρα, δεν ευδοκίμησε. Παρά τη στήριξη που έλαβε από την Κεντρική Επιτροπή, η στρατηγική αυτή προκάλεσε αντιδράσεις στο εσωτερικό του κόμματος και τελικά οδήγησε στην παραίτησή του.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι δεν μπορούσε να γίνει μέρος ενός νέου κύκλου εσωκομματικής σύγκρουσης, αφήνοντας αιχμές για όσους, όπως ανέφερε, υπονόμευσαν την προσπάθεια πολιτικής ανασυγκρότησης.
Η σκιά του Αλέξη Τσίπρα και η νέα πολιτική γεωγραφία
Στο παρασκήνιο όλων των εξελίξεων βρίσκεται η δημιουργία του νέου πολιτικού φορέα του Αλέξη Τσίπρα, η οποία έχει επιταχύνει τις ανακατατάξεις στον χώρο της Αριστεράς.
Οι αποχωρήσεις από τον ΣΥΡΙΖΑ έχουν ανοίξει τη συζήτηση για το μέλλον των στελεχών που εγκαταλείπουν την Κουμουνδούρου. Από την πλευρά του νέου φορέα, το μήνυμα είναι ότι η ανεξαρτητοποίηση δεν αποτελεί από μόνη της αρκετή κίνηση και ότι όσοι επιθυμούν να συμμετάσχουν στο νέο εγχείρημα θα πρέπει να κάνουν το επόμενο βήμα.
Την ίδια ώρα, στον ευρύτερο χώρο της Αριστεράς συζητούνται πιθανά σενάρια συνεργασιών. Η Νέα Αριστερά εξετάζει τη στρατηγική της, ενώ στο εσωτερικό της υπάρχουν διαφορετικές απόψεις για το αν μπορεί να υπάρξει διάλογος με τον εναπομείναντα ΣΥΡΙΖΑ.
Ωστόσο, το βασικό ερώτημα παραμένει αν μια συνεργασία μεταξύ κομματικών σχηματισμών μπορεί να απαντήσει στη βαθύτερη κρίση εκπροσώπησης της Αριστεράς. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η διάσπαση, αλλά η απώλεια κοινωνικής επιρροής, η απομάκρυνση μεγάλων τμημάτων των πολιτών και η δυσκολία διαμόρφωσης μιας νέας πολιτικής πρότασης.
Η μάχη της επιβίωσης
Η νέα Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ θα πρέπει πλέον να αποδείξει ότι μπορεί να παραμείνει πολιτικά ενεργή και να ανακτήσει μέρος της χαμένης της αξιοπιστίας.
Η Ρένα Δούρου θα έχει το βάρος της κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης σε μια ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο, ενώ η νέα ηγετική ομάδα θα κληθεί να απαντήσει σε ένα βασικό ερώτημα: αν ο ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να αναγεννηθεί ή αν απλώς διαχειρίζεται την τελευταία φάση της μεγάλης του υποχώρησης.
Με τις εκλογές να αποτελούν πλέον τον μεγάλο χρονικό ορίζοντα, το κόμμα της Κουμουνδούρου δεν έχει περιθώρια για νέες καθυστερήσεις. Πρέπει να ανασυγκροτηθεί, να επανακαθορίσει την πολιτική του ταυτότητα και να πείσει ότι εξακολουθεί να έχει λόγο ύπαρξης στο νέο πολιτικό σκηνικό.
