Η Ναόμι Λοτιέ είναι 14 ετών και γεννήθηκε το 2011 στο Παρίσι, ζωγραφίζοντας σαν ο κόσμος γύρω της να μιλά στη δική της γλώσσα. Στο έργο της δεν υπάρχει τίποτα επιτηδευμένο ούτε διάθεση να χωρέσει σε αναγνωρίσιμες παραδόσεις.
Η τέχνη της ξεκινά από μια διαφορετική σχέση με όσα βλέπει, αισθάνεται και θέλει να εκφράσει, με άμεση και σχεδόν σωματική σύνδεση με το περιβάλλον της.
Η Ναόμι βρίσκεται στο φάσμα του αυτισμού, όμως αυτό δεν στάθηκε εμπόδιο στο να αφήσει το αποτύπωμά της στον χώρο της τέχνης.
Φέτος συμμετέχει σε ομαδική έκθεση στο Espacio 123, στη Βαρκελώνη, ενώ σύντομα θα ξεκινήσει ένα ταξίδι που θα τη φέρει σε μια ντουζίνα ατομικές εκθέσεις σε όλο τον κόσμο. Ο κόσμος της τέχνης ετοιμάζεται να ανακαλύψει τη Ναόμι Λοτιέ.
Η Ναόμι Λοτιέ και το έργο της Echo of Seconds on the Way to the Sun 2025
Όλα ξεκίνησαν με το περιστατικό με τη γλάστρα, θυμούνται με χαμόγελο στην εφημερίδα EL PAÍS οι γονείς της, Τζόελ και Αλίσα Λοτιέ. Όταν ζούσαν σε πόλη κοντά στη Βαρκελώνη, όπου μένουν πλέον στη Μάλαγα, η Ναόμι άρχισε να ζωγραφίζει πάνω σε μια γλάστρα στο νοικιασμένο σπίτι τους. Έπειτα πέρασε στον ξύλινο φράχτη και μετά…
«Τότε, έγινε σαφές ότι, αν δεν βρίσκαμε καμβάδες επειγόντως, η επόμενη έκθεση θα ήταν οι τοίχοι του σπιτιού», λέει η Αλίσα γελώντας. Εκείνη η οικιακή σκηνή έδειξε πως είχε αλλάξει επίπεδο: δεν ήταν πια παιχνίδι, αλλά μια διαδικασία με προσεκτικό, σχεδόν ερευνητικό βλέμμα, όπως εξηγούν.
«Εκεί που οι άλλοι απλώς κοιτάζουν, εκείνη παρατηρεί. Εκεί που οι άλλοι περνούν, εκείνη μένει. Και πιστεύουμε ότι αυτό αντανακλάται στην τέχνη της».
Από τότε, η ζωγραφική έπαψε να είναι απλώς μια δραστηριότητα και έγινε ανάγκη, αφού μέσω της τέχνης η Ναόμι συνδέεται με τον κόσμο. Οι γονείς της, από την πλευρά τους, της έχουν δώσει όλο τον χώρο που χρειάζεται για να εξελιχθεί ως καλλιτέχνιδα.
Ο Τζόελ και η Αλίσα έχουν μάθει να στέκονται δίπλα της χωρίς να παρεμβαίνουν. «Δεν το συμβιβάζουμε, προσαρμοζόμαστε», λένε όταν μιλούν για την κατάστασή της στο φάσμα του αυτισμού.
Ο αυτισμός δεν περιορίζει την παιδική της ηλικία· αντίθετα, τη διαμορφώνει διαφορετικά: πιο λεπτή, πιο συγκεντρωμένη, μερικές φορές πιο εύθραυστη, αλλά και, όπως υποστηρίζει ο Τζόελ, «εκπληκτικά βαθιά».
Στην καθημερινότητά τους αυτό σημαίνει διαρκή προσοχή στους εσωτερικούς ρυθμούς της κόρης τους, που ζει με επίπεδο ευαισθησίας χωρίς χώρο για βιασύνη. Εκεί που οι άλλοι απλώς κοιτάζουν, εκείνη παρατηρεί. Εκεί που οι άλλοι περνούν, εκείνη μένει. Και πιστεύουμε ότι αυτό αντανακλάται στην τέχνη της.
Arena. Scene 8 (2026), έργο της Ναόμι Λοτιέ
Η Ναόμι δημιουργεί σε σειρές, επαναλαμβάνοντας μοτίβα που εξελίσσονται με τον χρόνο: σύνθετες μορφές από χρωματιστές κουκκίδες, φυσαλίδες, φρούτα και ζώα.
Οι γονείς της εξηγούν ότι στη διαδικασία της υπάρχει μια εσωτερική λογική που δεν φαίνεται με την πρώτη ματιά. Τα ζώα — αρουραίοι, κόκορες, ξύλινα αλογάκια — επιστρέφουν ως σύμβολα φορτισμένα με συναίσθημα: «Δεν είναι απλώς εικόνες. Μεταφέρουν μια εσωτερική κατάσταση», σημειώνει η Αλίσα.
Για εκείνη, το χρώμα είναι ένα γεγονός, μια λάμψη, μια ένταση, μια ενέργεια που εμφανίζεται τη στιγμή που γεννιέται, προσθέτει ο Τζόελ. Υπάρχει κάτι ταυτόχρονα πολύ παιδικό και πολύ ενήλικο σε αυτό που κάνει, «σαν μια ανάμνηση που δεν ξεθωριάζει».
Η Ναόμι και η τέχνη της δεν έχουν ακόμη επαγγελματική εκπροσώπηση, καθώς δεν τη φροντίζει καμία γκαλερί. Μέχρι σήμερα, όλα έχουν προχωρήσει χάρη στη διαφήμιση από στόμα σε στόμα και στη μικρή πρωτοβουλία της μητέρας της.
Τώρα όμως ξεκινά μια διεθνής περιοδεία με στάσεις στη Μάλαγα, την Κοπεγχάγη, τη Βαρκελώνη, το Ντουμπάι, την Πίζα, αλλά και σε διάφορες πόλεις του Καζακστάν και του Κιργιζιστάν.
Αυτές θα είναι οι πρώτες δημόσιες εκθέσεις μιας μοναδικής καλλιτέχνιδας, τα πρώτα βήματα της οποίας συνδέονται με την οικογένειά της και με μια σειρά από τυχαίες, αλλά ουσιαστικές συνεργασίες.
«Η μόνη φορά που έκλαψε ήταν όταν ένα παιδί της πήρε το κίτρινο χρώμα της. Σκέφτηκα ότι το κλάμα είναι το πιο ανθρώπινο πράγμα που έχουμε».
Η Ναόμι δεν έχει παρακολουθήσει ποτέ μαθήματα σχεδίου ή ζωγραφικής και δεν επιτρέπει καν στους γονείς της να μπουν στο δωμάτιό της για να δουν πώς ζωγραφίζει.
Πριν βρει τον τρόπο να εκφράζεται πάνω στον καμβά, όμως, υπήρξε ένας καθοριστικός χώρος στη διαδρομή της: το εργαστήριο καλλιτεχνικής θεραπείας της Άννα Αντρέου στο Πρεμιά ντε Νταλτ, στην Βαρκελώνη.
Έφτασε εκεί σε ηλικία 10 ετών, σε μια δύσκολη περίοδο. Ήταν η πρώτη φορά που είχε χωριστεί από τη μητέρα της, θυμάται η Αντρέου. Μιλούσε ελάχιστα ισπανικά και φώναζε πολύ.
Στην αρχή, η δουλειά δεν ξεκίνησε με τα χρώματα αλλά με την αφή. Αυτό που την ενδιέφερε πρώτα ήταν η ζύμη. «Χρησιμοποιούσε κιλά και κιλά αλεύρι», λέει γελώντας η Αντρέου.
Η θεραπεύτρια κατάλαβε ότι η πρόσβασή της στον δημιουργικό κόσμο περνούσε μέσα από το σώμα: «Φτιάχναμε μπισκότα, πράγματα που μπορούσαν να φαγωθούν στην αρχή, ζωγράφιζε με σοκολάτα». Το εργαστήριο, όπου η Ναόμι έμεινε για μερικά χρόνια μέχρι να μετακομίσει η οικογένεια στη Μάλαγα, λειτουργούσε σαν ανοιχτός χώρος δημιουργίας.
Είχε απόλυτη ελευθερία να πειραματιστεί, εξηγεί η Αντρέου. Θυμάται πως τότε η Ναόμι άρχισε να ζωγραφίζει πάνω σε ζύμη, σε χαρτί, σε κάθε επιφάνεια που έβρισκε μπροστά της.
«Είχε τις ιδιαιτερότητες του ιδεοψυχαναγκαστικού της χαρακτήρα και έπρεπε να αγγίζει τα πάντα. Μια φορά, έφαγε μάλιστα ένα από τα δικά της δημιουργήματα! Αλλά πέρα από αυτό το ανέκδοτο, νομίζω ότι ξεκίνησε μια συναισθηματική εξέλιξη: άρχισε να συναναστρέφεται με άλλα παιδιά για πρώτη φορά».
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Naomi Lautier Contemporary Art (@naomi_lautier)
Η θεραπεύτρια τέχνης θυμάται στιγμές μεγάλης έντασης: «Η μόνη φορά που έκλαψε ήταν όταν ένα παιδί της πήρε το κίτρινο χρώμα της. Σκέφτηκα ότι το κλάμα είναι το πιο ανθρώπινο πράγμα που έχουμε».
Η σχέση τους ήταν βαθιά: «Ήταν μαθήτριά μου, ασθενής μου… μου έμαθε τόσα πολλά. Έμαθα να ακούω χωρίς να παρεμβαίνω, να μην προσπαθώ να την θεραπεύσω. Να μένω σιωπηλή».
Σήμερα, βλέποντας την πρόοδό της, η Αντρέου δεν κρύβει τη συγκίνησή της: «Είναι προνόμιο που την είχα στο πλευρό μου και που βλέπω τι κάνει τώρα».
«Σήμερα, η Ναόμι δεν φωνάζει πια: η προσωπικότητά της είναι πολύ διαφορετική. Πηγαίνει στο σχολείο με έναν βοηθό μαθησιακής υποστήριξης και οι συμμαθητές της την λατρεύουν».
Η θεσμική αναγνώριση ήρθε σχεδόν απροσδόκητα. «Όλα συνέβησαν τυχαία», σημειώνουν οι γονείς της Ναόμι. Η επιμελήτρια Ναταλία Σούστοβα ανακάλυψε το έργο της σε οικιακό περιβάλλον: «Όχι σε γκαλερί, αλλά στο σπίτι, μας τη σύστησαν κοινοί φίλοι».
Η αντίδρασή της ήταν άμεση: αυτά τα έργα έπρεπε να παρουσιαστούν στο κοινό. Το πρώτο έργο που είδε η Σούστοβα ήταν ένα χταπόδι, που θύμιζε σχεδόν κάτι από την πρώιμη περίοδο του Νταλί. Αλλά υπήρχαν πολλά από τα έργα της σε όλο το σπίτι.
Η επιμελήτρια ένιωσε την ανάγκη να παρουσιάσει το έργο της Ναόμι σε έναν εκθεσιακό χώρο, αν και όχι χωρίς αρχική αντίσταση από τους γονείς της, λόγω της ηλικίας του παιδιού.
«Έπρεπε να οργανώσουμε κάτι», θυμάται η Σούστοβα. Το 2023, πρότεινε να παρουσιαστούν οι πίνακες της Ναόμι σε μια φιλανθρωπική δημοπρασία που συνδεόταν με το Ronald McDonald House Charities. Εκεί, ένα από τα έργα της πουλήθηκε για πρώτη φορά.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Naomi Lautier Contemporary Art (@naomi_lautier)
Δουλεύει σε σειρές, η καθεμία πιο βαθιά από την προηγούμενη, σαν να ανεβαίνει μια σκάλα. Για τη Σούστοβα, η ζωγραφική της Ναόμι δεν είναι μέσο αλλά γλώσσα από μόνη της: «Σχεδόν δεν μιλάει, είναι με το πινέλο της που επικοινωνεί με τον κόσμο».
Και σε αυτή την επικοινωνία, η Σούστοβα αναγνωρίζει μια ασυνήθιστη τεχνική δεξιότητα και μια εξαιρετικά εκλεπτυσμένη ευαισθησία στο χρώμα, που φαίνεται να εξελίσσεται με τον δικό της ρυθμό. Ταυτόχρονα, επιμένει να μην περιορίζει την ερμηνεία της σε μια διάγνωση: «Δεν θέλω να αντιμετωπίζεται ως άτομο με αναπηρία, είναι ακριβώς ο τρόπος με τον οποίο βρίσκεται στον κόσμο που της επιτρέπει να μεταδίδει αυτό που μεταδίδει».
Χάρη στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, πολλοί φορείς και προσωπικότητες έχουν επαινέσει ή δείξει ενδιαφέρον για το έργο της Ναόμι, από τον διευθυντή του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης της Βαρκελώνης (MACBA) έως τον διακεκριμένο Αμερικανό κριτικό τέχνης Τζέρι Σάλτζ, αλλά και Ισπανούς καλλιτέχνες όπως ο Χαβιέρ ντε Χουάν.
Η Ναόμι δεν είναι μόνο ζωγράφος: στις εκθέσεις της θα παρουσιαστούν επίσης εικαστικές εγκαταστάσεις, κολάζ και βίντεο. Αυτή την εξέλιξη παρακολουθεί στενά ένας φίλος, με τον οποίο η Ναόμι έχει διαμορφώσει το πιο πρόσφατο στάδιο της τέχνης της: ο Ευγένιος Χροτσούκ, 37χρονος Ουκρανός φωτογράφος που έφτασε στην Ισπανία πριν από 20 χρόνια. Η γνωριμία τους ήταν τυχαία.
«Μια μέρα, η μητέρα της ήρθε να δει μερικούς πίνακες που είχα εκθέσει στον δρόμο και μου είπε: Η Ναόμι είναι επίσης καλλιτέχνιδα», θυμάται ο Χρότσουκ.
Από εκεί και πέρα, η σχέση τους εξελίχθηκε φυσικά: «Όταν είδα το έργο της για πρώτη φορά, έμεινα απίστευτα έκπληκτος. Δεν μπορούσα να φανταστώ ότι ένα 14χρονο κορίτσι θα μπορούσε να δημιουργήσει κάτι τόσο ουσιαστικό». Μαζί έχουν συνεργαστεί στη φωτογραφία και το βίντεο.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Naomi Lautier Contemporary Art (@naomi_lautier)
Η μοναδική φωνή της Ναόμι είναι έτοιμη να ταξιδέψει σε όλο τον κόσμο, σε μια διαδρομή που ίσως έχει ακόμη πιο ουσιαστική διάσταση από την καλλιτεχνική.
Η ζωγραφική και η τέχνη — ως εμμονή, ως καταφύγιο, ως μόνιμο κέντρο βάρους — μπορούν να προσφέρουν παρηγοριά. Ίσως εκεί να βρίσκεται το κλειδί για όλα: σε αυτή την ήσυχη και πεισματική ευτυχία, σε αυτή την ανάγκη να δημιουργεί χωρίς να ζητά άδεια, η Ναόμι έχει ήδη βρει ό,τι είναι ουσιαστικό, πολύ πριν στραφεί πάνω της το βλέμμα του κόσμου.
*Με στοιχεία από elpais.com
