Η σχέση με έναν σκύλο φέρνει συχνά τους κηδεμόνες αντιμέτωπους με δύσκολα ερωτήματα, όταν αντιλαμβάνονται ότι οι μέρες του λιγοστεύουν. Και τότε αναζητούν τρόπο να κάνουν όσο γίνεται πιο ήρεμες τις τελευταίες του στιγμές.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση στη ΔΕΘ — Δείτε το videoΥπάρχει μια στιγμή σε αυτή τη σχέση για την οποία κανείς δεν είναι πραγματικά προετοιμασμένος: όταν καταλαβαίνουμε ότι ο χρόνος μαζί του τελειώνει. Μαζί με τη θλίψη, έρχονται σχεδόν πάντα τα ίδια ερωτήματα: Καταλαβαίνει τι συμβαίνει;, ξέρει ότι πεθαίνει;, φοβάται;, αν απομακρύνεται από εμάς σημαίνει ότι θέλει να μείνει μόνος;, και όταν φτάσει η τελευταία στιγμή έχει σημασία αν είμαστε δίπλα του;. Η επιστήμη μπορεί να απαντήσει σε ορισμένα από αυτά, όμως σε άλλα η πιο ειλικρινής απάντηση είναι ότι απλώς δεν γνωρίζουμε, υπογραμμίζει ο εκπαιδευτής σκύλων, Ηλίας Λαδάς.
Δεν έχουμε σήμερα επιστημονικά στοιχεία που να μάς επιτρέπουν να υποστηρίξουμε ότι ένας σκύλος διαθέτει την ανθρώπινη αντίληψη του επικείμενου θανάτου. Για να πούμε ότι γνωρίζει πως πεθαίνει, θα έπρεπε ουσιαστικά να τού αποδώσουμε μια αφηρημένη κατανόηση του μέλλοντος και της οριστικής παύσης της ύπαρξής του, κάτι που δεν έχει αποδειχθεί.
Ένας σκύλος που πονά μπορεί να μην επιθυμεί να τον αγγίζουν. Ένας άλλος μπορεί να αναζητά την επαφή περισσότερο από ποτέ.
Γνωρίζουμε ότι μπορεί να βιώσει φόβο και στρες εξαιτίας όσων συνοδεύουν μια σοβαρή ασθένεια ή το τέλος της ζωής
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι δεν αντιλαμβάνεται όσα συμβαίνουν στο σώμα του. Ο σκύλος μπορεί να βιώνει πόνο, ναυτία, δύσπνοια, αδυναμία, σύγχυση, εξάντληση ή άγχος. Αντιλαμβάνεται ότι δεν μπορεί πλέον να σηκωθεί όπως πριν, ότι η αναπνοή του είναι διαφορετική, ότι δυσκολεύεται να φάει ή ότι το σώμα του δεν ανταποκρίνεται όπως παλαιότερα. Με άλλα λόγια, εμείς γνωρίζουμε ότι έρχεται το τέλος, ενώ εκείνος, πιθανότατα, βιώνει κυρίως αυτές τις αλλαγές. Αυτή είναι μια πολύ σημαντική διαφορά.
Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε αν ένας σκύλος φοβάται τον θάνατο ως έννοια. Γνωρίζουμε, όμως, λέει ο κύριος Λαδάς, ότι μπορεί να βιώσει φόβο και στρες εξαιτίας όσων συνοδεύουν μια σοβαρή ασθένεια ή το τέλος της ζωής, όπως πόνο, δυσφορία, δυσκολία στην αναπνοή, απώλεια κινητικότητας, αποπροσανατολισμό, αλλαγές στο περιβάλλον ή επαναλαμβανόμενες ιατρικές παρεμβάσεις.
Γι’ αυτό και οι κατευθυντήριες οδηγίες της American Animal Hospital Association και της International Association for Animal Hospice and Palliative Care επικεντρώνονται στη φροντίδα στο τέλος της ζωής του και όχι απλώς στην παράταση του χρόνου. Δίνουν έμφαση στη μεγαλύτερη άνεσή του, αλλά και στη μείωση του πόνου και της δυσφορίας. Το ερώτημα, λοιπόν, αλλάζει: δεν είναι μόνο πόσο ακόμη μπορεί να ζήσει, αλλά και πώς ζει τον χρόνο που του απομένει;
Πολλοί κηδεμόνες περιγράφουν ότι λίγο πριν από το τέλος ο σκύλος τους απομακρύνθηκε, αναζήτησε ένα ήσυχο σημείο ή έδειχνε λιγότερο ενδιαφέρον για κοινωνική επαφή, αναφέρει ο κύριος Λαδάς. Είναι εύκολο να δώσουμε σε αυτή τη συμπεριφορά μια ανθρώπινη εξήγηση, ότι δηλαδή ήξερε πως θα πεθάνει και πήγε να φύγει μόνος του. Δεν γνωρίζουμε ότι συμβαίνει κάτι τέτοιο.
Η απόσυρση, διευκρινίζει ο εκπαιδευτής, μπορεί να σχετίζεται με πόνο, αδυναμία, κόπωση, γνωστικές μεταβολές, μειωμένη ανοχή στα ερεθίσματα ή απλώς με την ανάγκη για περισσότερη ησυχία. Οι ίδιες οι κατευθυντήριες οδηγίες για τη φροντίδα στο τέλος της ζωής ζητούν από τους κηδεμόνες και τους κτηνιάτρους να παρακολουθούν αλλαγές, όπως για παράδειγμα την απόσυρση, χωρίς όμως να τις ερμηνεύουν αυθαίρετα. Το γεγονός ότι ένας σκύλος απομακρύνεται, λοιπόν, δεν αποτελεί απόδειξη ότι θέλει να πεθάνει μόνος. Είναι μια αλλαγή συμπεριφοράς που πρέπει να προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε.
Για έναν σκύλο που έχει περάσει χρόνια μαζί μας, η παρουσία μας δεν είναι ένα ουδέτερο ερέθισμα. Υπάρχουν πλέον αρκετά στοιχεία στη μελέτη της συμπεριφοράς του σκύλου που δείχνουν ότι ο οικείος άνθρωπος μπορεί, ανάλογα με την κατάσταση και το συγκεκριμένο ζώο, να λειτουργήσει ως παράγοντας κοινωνικής ασφάλειας. Ακόμη και πρόσφατη πειραματική έρευνα έχει δείξει ότι η παρουσία του κηδεμόνα μπορεί να περιορίσει συμπεριφορικές εκδηλώσεις στρες και ματαίωσης, επισημαίνει ο κύριος Λαδάς.
Αυτό, διευκρινίζει, δεν σημαίνει ότι κάθε σκύλος χρειάζεται αγκαλιές ή συνεχή σωματική επαφή στις τελευταίες του ώρες. Ένας σκύλος που πονά μπορεί να μην επιθυμεί να τον αγγίζουν, ενώ ένας άλλος μπορεί να αναζητά την επαφή περισσότερο από ποτέ. Το ζητούμενο παραμένει το ίδιο και είναι αυτό που θα έπρεπε να κάνουμε σε ολόκληρη τη ζωή του: να παρατηρούμε τον ίδιο τον σκύλο που έχουμε απέναντί μας.
Η επιθυμία να φύγει φυσικά ακούγεται συχνά πιο όμορφη και λιγότερο παρεμβατική, όμως ένας φυσικός θάνατος δεν είναι εξ ορισμού ένας ήρεμος θάνατος. Οι κτηνιατρικές κατευθυντήριες οδηγίες για το τέλος της ζωής είναι σαφείς: όταν επιλέγεται ένας φυσικός θάνατος πρέπει να υπάρχουν ταυτόχρονα τα κατάλληλα μέτρα ανακούφισης από πόνο και δυσφορία. Η ευθανασία αποτελεί επίσης μέρος της φροντίδας στο τέλος της ζωής όταν ο σκύλος υποφέρει, και ίσως εδώ βρίσκεται μία από τις μεγαλύτερες ευθύνες που αναλαμβάνουμε όταν βάζουμε έναν σκύλο στη ζωή μας.
Μερικές φορές η αγάπη μάς κάνει να θέλουμε άλλη μία ημέρα. Η ευζωία του, όμως, μπορεί να απαιτεί από εμάς να αναρωτηθούμε για ποιον ζητάμε αυτή την ημέρα: για εκείνον ή για εμάς;
Ο Ηλίας Λαδάς λέει, τελικά, ότι δεν γνωρίζουμε αν ο σκύλος καταλαβαίνει πως η ζωή του τελειώνει. Δεν γνωρίζουμε αν έχει κάποια αντίληψη του θανάτου αντίστοιχη με τη δική μας. Και ίσως πρέπει να αντισταθούμε στην ανάγκη να γεμίσουμε αυτό το κενό γνώσης με όμορφες ιστορίες που μας ανακουφίζουν.
Γνωρίζουμε όμως κάτι πολύ σημαντικότερο: μπορούμε να αντιληφθούμε αν πονά. Μπορούμε να περιορίσουμε τον φόβο και τη δυσφορία. Μπορούμε να τού προσφέρουμε ένα ήσυχο και γνώριμο περιβάλλον. Μπορούμε να σεβαστούμε αν θέλει επαφή ή περισσότερο χώρο. Και μπορούμε, μαζί με τον κτηνίατρό μας, να προστατεύσουμε την ποιότητα της ζωής του ακόμη και όταν ο χρόνος της ζωής του λιγοστεύει.
Καταληκτική φράση του κυρίου Λαδά είναι: Σε ολόκληρη τη ζωή του ο σκύλος μας μάθαινε να διαβάζει εμάς. Ίσως στην τελευταία αυτή πράξη να πρέπει να αντιστρέψουμε αυτή τη σχέση και να καταφέρουμε, επιτέλους, να διαβάσουμε εμείς εκείνον.
Ο εκπαιδευτής σκύλων, Ηλίας Λαδάς
⃰ Ο κύριος Ηλίας Λαδάς είναι εκπαιδευτής σκύλων. Ακολουθεί επιστημονικά τεκμηριωμένη, ισορροπημένη προσέγγιση στην εκπαίδευση, εμπνευσμένη από τη δουλειά διεθνώς αναγνωρισμένων ειδικών, όπως των Ian Dunbar, Michael Shikashio και της Susan Garrett.
Παρακολουθεί στενά τις επιστημονικές εξελίξεις όσον αφορά στη διατροφολογία σκύλου, με αρωγό την Dr. Karen Becker.
Η δουλειά του εστιάζεται στη βελτίωση της επικοινωνίας ανθρώπου – σκύλου, στην πρόληψη και διαχείριση προβλημάτων συμπεριφοράς καθώς και στη δημιουργία ασφαλών και ισορροπημένων κοινωνικών ομάδων σκύλων.
Έχει πολυετή εμπειρία στη διαχείριση και αποκατάσταση κακοποιημένων – εγκαταλελειμμένων ζώων. Στόχος του, η μελλοντική τους υιοθεσία, αλλά και η αρμονική συμβίωσή τους σε πολυμελή αγέλη.
Είναι ιδρυτής του κτήματος 9paws, ενός πρότυπου χώρου κοινωνικοποίησης και φιλοξενίας σκύλων, 4,5 στρεμμάτων στα Σπάτα Αττικής.
Facebook: Ilias Ladas
Instagram: 9paws_gr
TikTok: 9paws.ilias.ladas
Site: 9paws.gr
Πηγή περιεχομένου: in.gr
