Το 2015, η 11χρονη Ίσραα από τη Συρία έδειχνε με απίστευτη ψυχραιμία πώς θα επιβίωνε η οικογένειά της αν το φουσκωτό τους βυθιζόταν στη διαδρομή από την Τουρκία προς την Ελλάδα. Η ιστορία της συριακής οικογένειας έγινε τελικά ένα ντοκιμαντέρ που ακολουθεί το ταξίδι, την εγκατάσταση και την ενηλικίωσή της.
Το ζευγάρι των δημιουργών ντοκιμαντέρ, η Ιτάμπ Αζάμ και ο Τζακ ΜακΊνες, γνώρισε την Ίσραα στα γυρίσματα της σειράς του BBC «Exodus», αφιερωμένης σε πρόσφυγες που προσπαθούσαν να φτάσουν στην Ευρώπη.
Το αρχικό τους σχέδιο ήταν να καταγράψουν την πορεία της Ίσραα και της οικογένειάς της προς τη Γερμανία. Όταν όμως η κοπέλα έφτασε σε ασφαλές μέρος, το ζευγάρι συνέχισε τα γυρίσματα.
Μετά από δέκα χρόνια παραγωγής, το ντοκιμαντέρ τους «One in a Million» παραπέμπει, όπως λένε οι ίδιοι, στην ταινία «Boyhood» του Ρίτσαρντ Λίνκλεϊτερ και στη σειρά «Up!». Η κάμερα παρακολουθεί την Ίσραα να μεγαλώνει μπροστά μας, από 11χρονο κορίτσι με ηλιόλουστη διάθεση σε παντρεμένη γυναίκα με το δικό της μωρό.
Η Αζάμ και ο ΜακΊνες βρήκαν για πρώτη φορά την Ίσραα στη Σμύρνη, στην τουρκική ακτή, να πουλάει τσιγάρα μαζί με τον πατέρα της για να μαζέψουν χρήματα και να πληρώσουν τους λαθρεμπόρους.
Το 2015, όταν η οικογένεια της Ίσραα έφτασε στην Ελλάδα με το φουσκωτό, μπήκε στο ρεύμα των προσφύγων. Ήταν η μεγαλύτερη μετακίνηση ανθρώπων στην Ευρώπη από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.
Η 11χρονη Ίσραα αστειεύτηκε λέγοντας ότι το φουσκωτό θα βυθιστεί.
«Αυτή η ακτίνα ηλιοφάνειας εμφανίστηκε μπροστά μας», θυμάται η Αζάμ, που είναι επίσης Σύρια. «Η Ίσραα χαμογελούσε και άρχισε να μας μιλάει. Ήταν έρωτας με την πρώτη ματιά. Ήταν τόσο ζωηρή, ενθουσιώδης και θετική. Μιλούσαμε μαζί της, και μετά με τον πατέρα της. Μας προσκάλεσαν στο διαμέρισμά τους». Η οικογένεια είχε εγκαταλείψει το Χαλέπι, αφού το σπίτι τους καταστράφηκε από πύραυλο.
Η 11χρονη Ίσραα αστειεύτηκε λέγοντας ότι το φουσκωτό θα βυθιστεί, πολύ μικρή για να αντιληφθεί τους κινδύνους. Ο πατέρας της, ο Ταρέκ, βασανιζόταν: «Παίζω με τις ζωές των παιδιών μου», λέει στο ντοκιμαντέρ.
Πλαστά σωσίβια
Μόλις λίγους μήνες νωρίτερα, το σώμα του τρίχρονου Σύριου αγοριού Άλαν Κούρντι είχε ξεβραστεί στις ακτές της Τουρκίας. Η εικόνα εκείνη βρισκόταν στο μυαλό του Ταρέκ όταν αποχαιρετούσε τους δημιουργούς της ταινίας τη νύχτα της διάσχισης: «Αν μας συμβεί κάτι κακό, πρέπει να πείτε την ιστορία μας».
Ο ΜακΊνες λέει πως συγκινείται ακόμη όταν βλέπει τη σκηνή: «Τότε ξέραμε ότι υπήρχε πιθανότητα να τους αποχαιρετήσουμε, και αυτό θα ήταν το τέλος».
Καθισμένη δίπλα του σε εστιατόριο ξενοδοχείου στο Λονδίνο, η Αζάμ σκουπίζει τα δάκρυά της καθώς θυμάται τα γυρίσματα στη Σμύρνη, ένα κέντρο του εμπορίου λαθρομεταναστών. «Ήταν απολύτως σπαρακτικό. Έβλεπες πολλές οικογένειες να φορούν σωσίβια στα παιδιά τους».
Ο ΜακΊνες προσθέτει: «Υπήρχαν και άνθρωποι που πουλούσαν πλαστά σωσίβια. Σωσίβια που στην πραγματικότητα δεν λειτουργούσαν. Δεν είμαι σίγουρος αν θα μπορούσαμε να το γυρίσουμε αν είχαμε παιδιά εκείνη την εποχή».
«Είχαμε γίνει μια οικογένεια»
Το ζευγάρι γνωρίστηκε το 2010, ενώ δούλευε μαζί. Λίγο αργότερα, ο ΜακΊνες μετακόμισε στη Δαμασκό, όπου σχεδίαζαν να ιδρύσουν μια εταιρεία παραγωγής. Όταν ξέσπασε η συριακή εξέγερση το 2011, μετακόμισαν στο Λονδίνο, όπου ζουν πλέον με τον εξάχρονο γιο τους.
Το 2015, αφού η οικογένεια της Ίσραα έφτασε στην Ελλάδα με το φουσκωτό, μπήκε στο ρεύμα των προσφύγων. Η Ίσραα περπατούσε με δυσκολία μέσα στη λάσπη και την παγωμένη βροχή κρατώντας τον μικρό της αδελφό, ενώ οι γονείς της έσπρωχναν την αδελφή της σε αναπηρικό αμαξίδιο. Η μετακίνηση εκείνης της περιόδου ήταν η μεγαλύτερη στην Ευρώπη από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.
Οι Άζαμ και ΜακΊνες ήταν εκεί σε κάθε βήμα της διαδρομής. «Κοιμηθήκαμε στο δρόμο μαζί τους. Ταξιδέψαμε με τρένα και λεωφορεία προσφύγων», λέει ο ΜακΊνες. «Μέχρι τη στιγμή που φτάσαμε στη Γερμανία, είχαμε γίνει πλέον μια οικογένεια».
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη FRONTLINE (@frontlinepbs)
Το ταξίδι της οικογένειας τελείωσε στην Κολωνία, όπου εγκαταστάθηκαν. Οι δημιουργοί της ταινίας, όμως, δεν έφυγαν από κοντά τους. Εν μέρει, αυτό οφειλόταν στη σχέση που είχαν χτίσει, λέει η Αζάμ: «Όταν φτάσαμε στη Γερμανία, η Ίσραα ρώτησε: ‘Θα έρθετε να μας επισκεφτείτε;’ Εμείς απαντήσαμε: ‘Φυσικά’».
Δεν έμοιαζε επίσης με το τέλος της ιστορίας, προσθέτει: «Όταν ξεκινήσαμε, η ιδέα ήταν να καταγράψουμε αυτό το ταξίδι. Στη συνέχεια, έγινε πολύς λόγος για την ένταξη, θα ενταχθούν αυτοί οι άνθρωποι στην Ευρώπη; Έτσι, συνεχίσαμε να γυρίζουμε για να καλύψουμε και αυτό.
»Μετά, έγινε μια ταινία για μια οικογένεια και την αγάπη. Μέρος της συναισθηματικής περιπέτειας κατά τη δημιουργία αυτής της ταινίας ήταν ότι αφορά τα πάντα».
«Κοιμηθήκαμε στο δρόμο μαζί τους. Ταξιδέψαμε με τρένα και λεωφορεία προσφύγων», λέει ο ΜακΊνες. «Μέχρι τη στιγμή που φτάσαμε στη Γερμανία, είχαμε γίνει πλέον μια οικογένεια».
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Saurav Mookherji (@cine_folder)
Στην Κολωνία, η Ίσραα έμαθε άπταιστα γερμανικά μέσα σε πέντε μήνες. Ξεκίνησε το σχολείο, έκανε φίλους και ερωτεύτηκε τον Τζάστιν Μπίμπερ. Σε ηλικία 12 ετών αποφάσισε να μην φορά πια το χιτζάμπ, μια επιλογή που αργότερα αναθεώρησε.
Η σχέση της με τον πατέρα της, που κάποτε ήταν στενή, έγινε εχθρική. Το «One in a Million» είναι ταυτόχρονα πορτρέτο της προσφυγικής κρίσης και ιστορία ενηλικίωσης, μια αφήγηση για τους πόνους της εφηβείας που σε ορισμένα σημεία μοιάζει καθολική.
Οι Άζαμ και ΜακΊνες χρειάστηκαν τρία χρόνια για να εξασφαλίσουν οποιαδήποτε μορφή οικονομικής υποστήριξης. Συνδύαζαν τις δουλειές πλήρους απασχόλησης με το κόστος παραγωγής του ντοκιμαντέρ στις πιστωτικές τους κάρτες.
Πόσο άσχημα έφτασαν τα πράγματα; «Νομίζω ότι σε κάποιο σημείο είχαμε χρέος τουλάχιστον 40 χιλιάδες», απαντά ο ΜακΊνες χαμογελώντας. «Αλλά ήμασταν νέοι ελεύθεροι επαγγελματίες».
Στο ντοκιμαντέρ, βλέπουμε τις τεκτονικές πλάκες στη δυναμική της οικογένειας να αρχίζουν να κινούνται. Όταν έφυγε από τη Συρία, ο Ταρέκ έχασε μεγάλο μέρος της ταυτότητάς του. Στο Χαλέπι είχε ένα εστιατόριο με φαλάφελ: «Ήταν μεγάλη προσωπικότητα εκεί», λέει ο ΜακΊνες. «Όλοι τον γνώριζαν. Τώρα βρίσκεται εδώ στη Γερμανία, απλώς ένας ακόμη μετανάστης».
Ενώ ο Ταρέκ δυσκολευόταν να προσαρμοστεί, οι γυναίκες στη ζωή του άνθισαν. Στα μισά της ταινίας, η σύζυγός του Νισρίν – η μητέρα της Ίσραα – που στην αρχή παρέμενε στο παρασκήνιο, βγαίνει μπροστά στον φακό.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Keo Films (@keofilms)
Η μεταμόρφωσή της είναι μία από τις χαρές της ταινίας. «Περνάει μια πορεία που θυμίζει το ταξίδι ενός ήρωα, έτσι δεν είναι;» λέει ο ΜακΊνες. «Είναι τόσο υπέροχο να βλέπεις τι της συνέβη».
Όταν η Ίσραα ήταν 14 ετών, αποκάλυψε στον ΜακΊνες ότι ο πατέρας της την είχε χτυπήσει, ενώ είχαν βγει να πάρουν κεμπάπ. Εκείνος έκλεισε την κάμερα και πέρασε σε κατάσταση προστασίας.
«Ξαφνικά συνειδητοποιήσαμε ότι συνέβαινε κάτι πολύ πιο σημαντικό από την ταινία», θυμάται. Με μεγάλη ευαισθησία, οι δημιουργοί κατέγραψαν ό,τι ακολούθησε στην οικογένεια.
Το σχέδιό τους ήταν να σταματήσουν τα γυρίσματα όταν η Ίσραα θα γινόταν 18 ετών. Όμως τότε γνώρισε τον μελλοντικό σύζυγό της, τον Μοχάμεντ, που επίσης είχε φτάσει στη Γερμανία από τη Συρία ως παιδί-πρόσφυγας.
Στα τέλη του 2024, το καθεστώς Άσαντ έπεσε απροσδόκητα. Η ταινία ξεκινά και τελειώνει με συγκινητικές σκηνές από την επιστροφή της Ίσραα στο Χαλέπι για επίσκεψη.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Syrian Doc Days (@syriandocdays)
Η ταινία δίνει μια ισχυρή εικόνα για το πώς μπορεί να νιώθει κάποιος όταν αναγκάζεται να εγκαταλείψει τη χώρα του, αλλά και για τη νοσταλγία της πατρίδας.
Η Αζάμ συμφωνεί: «Το έχω περάσει αυτό. Είναι μια δοκιμασία. Παρόλο που έχω εγκατασταθεί στο Ηνωμένο Βασίλειο, έχουμε ένα παιδί μαζί και η ζωή μας είναι εδώ, κάτι λείπει. Νιώθεις σαν επισκέπτης που έχει παραμείνει περισσότερο από όσο θα έπρεπε. Και παλεύεις με την ταυτότητά σου. Ποια είμαι; Είμαι Σύρια; Είμαι Βρετανή;».
Σηκώνει τους ώμους της, σαν να θέλει να πει ότι η απάντηση είναι αδύνατη.
*Το ντοκιμαντέρ «One in a Million» (2026) προβλήθηκε στην Ελλάδα στις 12 Μαρτίου 2026 στην επίσημη πρεμιέρα του στο Thessaloniki International Documentary Festival (28ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης), όπου ήταν υποψήφιο για τον Χρυσό Αλέξανδρο στο Διαγωνιστικό Τμήμα Newcomers.
*Επίσης, η ταινία συμπεριλήφθηκε στο πρόγραμμα του Peloponnisos International Documentary Film Festival.
*Προς το παρόν, δεν υπάρχουν ανακοινωμένες ημερομηνίες για ευρεία κυκλοφορία στις ελληνικές κινηματογραφικές αίθουσες (σινεμά) πέρα από τις φεστιβαλικές προβολές.
*Η ταινία «One in a Million» προβάλλεται στις κινηματογραφικές αίθουσες του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ιρλανδίας από τις 6 Νοεμβρίου.
*Με στοιχεία από theguardian.com | Αρχική Φωτό: «Δεν είμαι σίγουρη αν θα μπορούσαμε να το γυρίσουμε αν είχαμε παιδιά εκείνη την εποχή»… Η Ίσραα και ο πατέρας της, Ταρέκ, στην ταινία «One in a Million». Φωτογραφία: Keo Films και Jack MacInnes
