Η επιστήμη ψάχνει τι κρύβεται πίσω από το γουργούρισμα της γάτας και αν οι χαμηλές συχνότητές του προσφέρουν πραγματικά οφέλη ή αν πρόκειται για έναν όμορφο αστικό μύθο. Όσοι έχουν ζήσει με γάτα, λέει ο σύμβουλος – εκπαιδευτής σκύλου και γάτας, Κώστας Κονταξής, ξέρουν καλά αυτή τη χαρακτηριστική δόνηση που ξεκινά βαθιά στο σώμα της και συχνά τη νιώθεις πριν καν την ακούσεις.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση στη ΔΕΘ — Δείτε το videoΤο γουργούρισμα το έχουμε συνδέσει τόσο στενά με την ευχαρίστηση και την ηρεμία, ώστε εύκολα θεωρούμε δεδομένο πως μια γάτα που γουργουρίζει είναι πάντα χαρούμενη.
Τα πράγματα, όμως, δεν είναι τόσο απλά. Γι’ αυτό και τα τελευταία χρόνια έχει κερδίσει ενδιαφέρον μια διαφορετική απορία: μήπως το γουργούρισμα δεν είναι μόνο τρόπος επικοινωνίας, αλλά εξυπηρετεί και κάποια φυσιολογική λειτουργία; κεντρίζει το ενδιαφέρον ο κύριος Κονταξής.
Είναι γεγονός ότι πράγματι έχουμε συνδέσει το γουργούρισμα με κάτι ευχάριστο για εκείνη. Αλλά τελικά, δεν είναι μόνο αυτό.
Οι γάτες μπορεί να γουργουρίζουν σε καταστάσεις που δεν ταιριάζουν καθόλου με την εικόνα της απόλυτης ευτυχίας που έχουμε στο μυαλό μας
Το πρώτο στοιχείο που γνωρίζουμε με βεβαιότητα, είναι ότι το γουργούρισμα είναι ένας πολύ ιδιαίτερος ήχος
Κάπου εδώ, λέει ο κύριος Κονταξής, εμφανίζεται και ο όρος γουργουροθεραπεία. Στο διαδίκτυο κυκλοφορούν εντυπωσιακοί ισχυρισμοί: ότι το γουργούρισμα βοηθά στην επούλωση καταγμάτων, αυξάνει την οστική πυκνότητα, ανακουφίζει από τον πόνο, συμβάλλει στην αποκατάσταση των μυών και των τενόντων. Ή ακόμη ότι μια γάτα που ξαπλώνει πάνω μας λειτουργεί περίπου σαν μια μικρή συσκευή θεραπευτικών δονήσεων.
Υπάρχει όμως πράγματι επιστήμη πίσω από όλα αυτά ή μιλάμε για μια όμορφη ιστορία που επαναλαμβάνεται τόσο συχνά, ώστε τελικά μοιάζει με επιστημονικό δεδομένο;
Το πρώτο στοιχείο που γνωρίζουμε με βεβαιότητα, τονίζει ο κύριος Κονταξής, είναι ότι το γουργούρισμα είναι ένας πολύ ιδιαίτερος ήχος.
Σύγχρονη έρευνα για τον μηχανισμό παραγωγής έδειξε ότι ο λάρυγγας της οικόσιτης γάτας μπορεί να παράγει τις χαρακτηριστικές πολύ χαμηλές θεμελιώδεις συχνότητες του γουργουρητού, περίπου στα 25 έως 30 Hz.
Μάλιστα, η συγκεκριμένη μελέτη του 2023 έδειξε ότι οι φωνητικές χορδές της γάτας διαθέτουν ανατομικές ιδιαιτερότητες που επιτρέπουν την παραγωγή αυτών των ασυνήθιστα χαμηλών συχνοτήτων.
Το εύρημα, τονίζει ο κύριος Κονταξής, έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον γιατί αλλάζει και όσα πιστεύαμε για τον ίδιο τον μηχανισμό με τον οποίο δημιουργείται το γουργούρισμα.
Σύμφωνα με τον κύριο Κονταξή, η σύνδεση όμως του γουργουρητού με πιθανές θεραπευτικές ιδιότητες ξεκίνησε από μια διαφορετική παρατήρηση.
Σε βιοακουστική μελέτη που παρουσιάστηκε στην Acoustical Society of America εξετάστηκε το γουργούρισμα διαφορετικών αιλουροειδών και καταγράφηκαν ισχυρές συχνότητες στην περιοχή περίπου των 25 έως 150 Hz.
Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι αυτές οι συχνότητες επικαλύπτονται με περιοχές χαμηλών συχνοτήτων που είχαν χρησιμοποιηθεί ή μελετηθεί σε άλλες έρευνες σχετικά με την ανάπτυξη των οστών, την επούλωση καταγμάτων και άλλες βιολογικές αποκρίσεις. Από εκεί γεννήθηκε η ιδιαίτερα ελκυστική υπόθεση ότι το γουργούρισμα ίσως προσφέρει στα αιλουροειδή ένα είδος φυσικής μηχανικής διέγερσης.
Εδώ όμως, επισημαίνει ο κύριος Κονταξής, βρίσκεται και το σημείο στο οποίο χρειάζεται να είμαστε πολύ προσεκτικοί.
Το γεγονός ότι δύο πράγματα βρίσκονται στην ίδια περιοχή συχνοτήτων δεν σημαίνει αυτομάτως ότι έχουν και το ίδιο βιολογικό αποτέλεσμα. Άλλο είναι να διαπιστώνουμε ότι συγκεκριμένη, ελεγχόμενη μηχανική διέγερση μπορεί υπό συγκεκριμένες συνθήκες να επηρεάσει έναν ιστό και άλλο να αποδεικνύουμε ότι οι δονήσεις που δημιουργεί μια γάτα όταν γουργουρίζει προκαλούν αντίστοιχη επίδραση.
Η αρχική εργασία για τα αιλουροειδή διατύπωσε μια ενδιαφέρουσα υπόθεση, χωρίς όμως να αποδείξει ότι μια γάτα μπορεί να θεραπεύσει ένα κάταγμα γουργουρίζοντας ούτε, πολύ περισσότερο, ότι μπορεί να θεραπεύσει ένα κάταγμα στον άνθρωπο.
Η υπόθεση γίνεται ακόμη πιο ενδιαφέρουσα όταν σκεφτούμε πότε γουργουρίζουν οι γάτες. Γιατί δεν γουργουρίζουν μόνο κουλουριασμένες στον καναπέ την ώρα που τις χαϊδεύουμε. Μπορεί να γουργουρίζουν σε καταστάσεις που δεν ταιριάζουν καθόλου με την εικόνα της απόλυτης ευτυχίας που έχουμε στο μυαλό μας, υπογραμμίζει ο κύριος Κονταξής.
Όπως λέει ο κύριος Κονταξής, το γουργούρισμα μπορεί να εμφανιστεί σε διαφορετικά κοινωνικά και συναισθηματικά πλαίσια. Επομένως, δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται από μόνο του ως απόδειξη ότι η γάτα αισθάνεται καλά.
Για να καταλάβουμε τη συναισθηματική της κατάσταση χρειάζεται πάντα να κοιτάζουμε ολόκληρη τη γλώσσα του σώματός της και το περιβάλλον στο οποίο εμφανίζεται η συμπεριφορά.
Αυτό ακριβώς, αναφέρει ο κύριος Κονταξής, οδήγησε και σε μια εξελικτική υπόθεση: θα μπορούσε άραγε ένα χαμηλής ενεργειακής δαπάνης σύστημα δονήσεων να προσφέρει κάποιο φυσιολογικό πλεονέκτημα σε ένα ζώο που περνά πολλές ώρες της ημέρας σε ανάπαυση;
Η ιδέα είναι συναρπαστική και έχει μια βιολογική λογική, αλλά παραμένει υπόθεση. Μέχρι σήμερα δεν διαθέτουμε κλινικές μελέτες που να δείχνουν ότι οι γάτες που γουργουρίζουν περισσότερο αναρρώνουν γρηγορότερα από κατάγματα ή τραυματισμούς εξαιτίας του γουργουρητού τους.
Εδώ τα πράγματα, λέει ο κύριος Κονταξής, γίνονται ακόμη πιο ενδιαφέροντα. Κι’ αυτό γιατί υπάρχουν μελέτες για το τι συμβαίνει στο σώμα μας όταν αλληλεπιδρούμε με μια γάτα. Αλλά αυτό δεν είναι το ίδιο με τη μελέτη του γουργουρητού ως θεραπεία.
Σε έρευνα του 2023, 32 ιδιοκτήτες αλληλεπίδρασαν με τις γάτες τους στο οικείο περιβάλλον του σπιτιού τους. Οι ερευνητές παρακολουθούσαν, μεταξύ άλλων, καρδιακό ρυθμό, μεταβλητότητα καρδιακού ρυθμού και ορμονικούς δείκτες, όπως κορτιζόλη και ωκυτοκίνη.
Τα αποτελέσματα ήταν πολύ πιο σύνθετα από το απλό «η γάτα μάς ηρεμεί». Κατά την αλληλεπίδραση παρατηρήθηκε αύξηση του καρδιακού ρυθμού και μείωση της παρασυμπαθητικής δραστηριότητας, ενώ η συχνότητα του χαϊδέματος σχετιζόταν επίσης με τις φυσιολογικές μεταβολές.
Οι ερευνητές κατέληξαν ότι η επαφή με τη γάτα μπορεί να προκαλεί θετική συναισθηματική διέγερση και όχι απλώς μια γενικευμένη κατάσταση φυσιολογικής χαλάρωσης.
Ακόμη και η ωκυτοκίνη, η οποία συχνά παρουσιάζεται ως η ορμόνη της αγάπης που υποτίθεται ότι αυξάνεται αυτομάτως όταν χαϊδεύουμε ένα ζώο, δεν δίνει τόσο απλές απαντήσεις στις γάτες.
Ανασκόπηση της σχετικής έρευνας αναφέρει ότι σε μελέτη ανθρώπων που αλληλεπιδρούσαν με άγνωστες γάτες τα επίπεδα ωκυτοκίνης έτειναν να μειώνονται, αν και η προηγούμενη εμπειρία των συμμετεχόντων με γάτες φαινόταν να επηρεάζει την απόκριση. Με άλλα λόγια, ακόμη και σε αυτό το επίπεδο η σχέση ανθρώπου και γάτας δεν χωρά εύκολα σε έναν απλό βιολογικό κανόνα.
Ίσως, λοιπόν, λέει ο κύριος Κονταξής, ο όρος γουργουροθεραπεία να είναι πολύ πιο βέβαιος από όσο είναι σήμερα η ίδια η επιστήμη.
Ξέρουμε ότι το γουργούρισμα παράγει πραγματικές και μετρήσιμες χαμηλές συχνότητες. Ξέρουμε ότι ορισμένες μορφές μηχανικής διέγερσης έχουν μελετηθεί για πιθανές επιδράσεις στους ιστούς. Γνωρίζουμε επίσης ότι η αλληλεπίδραση ανθρώπου και γάτας μπορεί να προκαλέσει μετρήσιμες φυσιολογικές και συναισθηματικές μεταβολές.
Αυτό που δεν γνωρίζουμε είναι αν μπορούμε να ενώσουμε αυτά τα τρία δεδομένα και να καταλήξουμε ότι το γουργούρισμα αποτελεί πραγματική θεραπευτική παρέμβαση.
Και ίσως δεν χρειάζεται να το κάνουμε. Το γουργούρισμα είναι από μόνο του ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον βιολογικό φαινόμενο, για το οποίο ακόμη μαθαίνουμε. Το να του αποδώσουμε θεραπευτικές δυνάμεις που δεν έχουν αποδειχθεί τελικά το κάνει λιγότερο και όχι περισσότερο ενδιαφέρον.
Εν κατακλείδι, ο κύριος Κονταξής λέει: Η επιστήμη δεν μάς λέει σήμερα ότι μια γάτα που γουργουρίζει στην αγκαλιά μας θεραπεύει το σώμα μας. Μας λέει όμως ότι πίσω από αυτή τη μικρή δόνηση υπάρχει ένας ασυνήθιστος μηχανισμός παραγωγής ήχου, μια ενδιαφέρουσα βιοακουστική σύμπτωση και μια σχέση ανθρώπου και γάτας με φυσιολογικές επιδράσεις πολύ πιο περίπλοκες από όσο πιστεύαμε. Κι αυτό είναι ίσως πολύ πιο συναρπαστικό από τον μύθο.
Ο σύμβουλος – εκπαιδευτής σκύλου και γάτας, Κώστας Κονταξής
⃰ Ο κύριος Κώστας Κονταξής είναι απόφοιτος της Pets Pro Academy, σύμβουλος και εκπαιδευτής σκύλου και γάτας.
Είναι κάτοχος της ιστοσελίδας wooftrainer.gr
Πηγή περιεχομένου: in.gr
