120 δόσεις με περιορισμούς ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, αφήνοντας εκτός όσους παραμένουν συνεπείς στις υφιστάμενες ρυθμίσεις τους.
Η νέα παρέμβαση αφορά κυρίως οφειλέτες με αρρύθμιστες υποχρεώσεις και δεν ανοίγει την ίδια πόρτα σε όλους.
Το ιδιωτικό χρέος διαμορφώθηκε στα 420,9 δισ. ευρώ το πρώτο τρίμηνο του 2026, ποσό που αντιστοιχεί στο 169% του ΑΕΠ, σύμφωνα με τη σημερινή ανακοίνωση του ΙΟΒΕ, με αύξηση 22,1 δισ. ευρώ σε σχέση με έναν χρόνο πριν. Την ίδια στιγμή, οι ληξιπρόθεσμες οφειλές έφτασαν τα 238,6 δισ. ευρώ, αποτυπώνοντας το βάρος που σηκώνουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Η επέκταση των 72 δόσεων σε 120, όπως ανακοινώθηκε στο σημερινό υπουργικό συμβούλιο, δίνει μεγαλύτερο χρόνο αποπληρωμής σε λίγους, αλλά διατηρεί έναν βασικό αποκλεισμό: οι παλαιές οφειλές που ήταν ήδη σε ενεργή ρύθμιση στις 30 Σεπτεμβρίου 2026 δεν μπορούν να μεταφερθούν στο νέο σχήμα, με εξαίρεση όσες έχουν υπαχθεί στις 72 δόσεις.
Για τον επαγγελματία που πληρώνει κανονικά μια πάγια ρύθμιση, πιέζεται από το ενεργειακό κόστος και χρειάζεται μικρότερη μηνιαία επιβάρυνση, η εξαγγελία δεν λύνει το πρόβλημα. Η συνέπεια στην εξυπηρέτηση του χρέους δεν του εξασφαλίζει πρόσβαση στην ίδια διευκόλυνση που δίνεται σε όσους έχουν αρρύθμιστες οφειλές.
Η κυβέρνηση αναγνωρίζει ότι η ενεργειακή κρίση περιορίζει τη δυνατότητα νοικοκυριών και επιχειρήσεων να εξυπηρετούν τα συσσωρευμένα χρέη τους. Όμως η πίεση αυτή δεν αφορά μόνο όσους έχουν ήδη σταματήσει να πληρώνουν, αλλά και εκείνους που συνεχίζουν, συχνά με μεγάλες θυσίες, να τηρούν τις υποχρεώσεις τους.
Το νέο πλαίσιο προβλέπει αποπληρωμή έως 120 μηνιαίες δόσεις, με ελάχιστη καταβολή 30 ευρώ. Επεκτείνει επίσης την περίοδο των επιλέξιμων χρεών, καλύπτοντας οφειλές που έγιναν ληξιπρόθεσμες έως τις 31 Δεκεμβρίου 2024, αντί για το τέλος του 2023.
Η προθεσμία υποβολής αιτήσεων μεταφέρεται στις 30 Ιουνίου 2027, ενώ όσοι έχουν ενταχθεί στις 72 δόσεις μπορούν, με αίτησή τους, να μεταφερθούν στις 120.
Το όφελος για όσους πληρούν τις προϋποθέσεις είναι υπαρκτό, αλλά δεν είναι γενικευμένο. Η περίμετρος παραμένει περιορισμένη από την προϋπόθεση να είναι οι οφειλές αρρύθμιστες στις 30 Σεπτεμβρίου, ενώ τα νεότερα χρέη από την 1η Ιανουαρίου 2025 παραπέμπονται στην πάγια ρύθμιση των 24 δόσεων.
Ένας οφειλέτης μπορεί έτσι να χρειάζεται να εξυπηρετεί ταυτόχρονα τη νέα ρύθμιση, μια δεύτερη για τα πρόσφατα χρέη και τις τρέχουσες υποχρεώσεις του. Η μείωση της δόσης του παλαιού χρέους δεν εγγυάται ότι το συνολικό μηνιαίο βάρος γίνεται βιώσιμο.
Παράλληλα, το ανακοινωθέν επιτόκιο παραμένει στο 5,84%, χωρίς στην ανακοίνωση να προβλέπεται απομείωση προσαυξήσεων. Η κυβέρνηση επικαλείται την ίση μεταχείριση με όσους βρίσκονται στην πάγια ρύθμιση, όμως η ισότητα στο επιτόκιο δεν συνοδεύεται από ισότητα στον διαθέσιμο χρόνο αποπληρωμής.
Η περιορισμένη ανταπόκριση στις 72 δόσεις είχε ήδη αναδείξει το πρόβλημα. Με τα πιο πρόσφατα στοιχεία, έχουν καταγραφεί 20.000 αιτήσεις προς την Εφορία και 11.000 προς τον ΕΦΚΑ, δηλαδή μόλις 31.000 συνολικά. Πρόκειται για αιτήσεις και όχι για επιβεβαιωμένο αριθμό ολοκληρωμένων εντάξεων ή μοναδικών οφειλετών.
Η αύξηση των δόσεων απαντά σε ένα μέρος των δυσκολιών, όμως παραμένει το ερώτημα αν οι όροι πρόσβασης επιτρέπουν στη ρύθμιση να φτάσει στις επιχειρήσεις που χρειάζονται στήριξη πριν χάσουν και την τελευταία δυνατότητα πληρωμής.
Οι παρεμβάσεις των φορέων στο OT FORUM της 90ής ΔΕΘ είχαν καταστήσει σαφές ότι η αγορά ζητούσε συνδυασμό περισσότερων δόσεων, ευρύτερης πρόσβασης και αντιμετώπισης των επιβαρύνσεων.
Ο πρόεδρος της ΓΣΕΒΕΕ, Γιώργος Καββαθάς, υποστήριξε ότι η ίδια η πραγματικότητα επαναφέρει το αίτημα των 120 δόσεων. Ζήτησε μια ρεαλιστική ρύθμιση, συνδέοντας την ανάγκη αυτή με την ασφυξία ρευστότητας: για μία στις δύο μικρές επιχειρήσεις, όπως ανέφερε, τα ταμειακά διαθέσιμα δεν επαρκούν για περισσότερο από έναν μήνα. www.ot.gr
Ο πρόεδρος του ΕΒΕΑ, Γιάννης Μπρατάκος, εξέφρασε δυσαρέσκεια για την απουσία των 120 δόσεων από τις εξαγγελίες της ΔΕΘ. «Οι Έλληνες επιχειρηματίες ξέρετε κατά βάση δεν είναι μπαταχτσήδες, είναι νοικοκυραίοι και δεν θέλουν να χρωστούν», σημείωσε. Υποστήριξε ότι ένας βιώσιμος τρόπος αποπληρωμής ωφελεί τόσο τις επιχειρήσεις όσο και το κράτος, ζητώντας παράλληλα συμψηφισμό των κρατικών οφειλών προς τις επιχειρήσεις με τα χρέη τους προς το Δημόσιο.
Ο πρόεδρος του Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Αθήνας, Κωνσταντίνος Δαμίγος, περιέγραψε ένα τριπλό αίτημα: 120 δόσεις, απομείωση προσαυξήσεων και λογικό επιτόκιο. Επισήμανε ότι οι παρεμβάσεις που περίμεναν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις δεν είχαν ανακοινωθεί. Η σημερινή εξαγγελία καλύπτει το σκέλος του αριθμού των δόσεων, αφήνοντας ανοιχτό εκείνο της μείωσης των προσαυξήσεων.
Ο πρόεδρος της ΕΣΕΕ, Σταύρος Καφούνης, υποστήριξε ότι μια τέτοια ρύθμιση μπορεί να ενισχύσει τις δημόσιες εισπράξεις, επιτρέποντας στις επιχειρήσεις να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους. Διευκρίνισε ότι η πρόταση του εμπορικού κόσμου περιλάμβανε επιτόκιο στα επίπεδα του εξωδικαστικού μηχανισμού και κάλυψη των χρεών που δημιουργήθηκαν τα τελευταία χρόνια.
Ο πρόεδρος του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης, Κυριάκος Μερελής, έθεσε ευθέως το ζήτημα της πρόσβασης: ζήτησε μετάβαση από τις 72 στις 120 δόσεις με πιο ευέλικτα κριτήρια, ώστε να ωφεληθούν οι επαγγελματίες που έχουν ανάγκη. Τόνισε ότι τα χρέη συσσωρεύθηκαν στην προσπάθεια να κρατηθούν οι επιχειρήσεις ανοιχτές και συνέδεσε τη βιώσιμη ρύθμιση με την απόκτηση φορολογικής και ασφαλιστικής ενημερότητας.
Στο ίδιο πακέτο, ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε αυστηρότερους κανόνες για τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, με έμφαση στην προστασία όσων τηρούν συμφωνημένες ρυθμίσεις.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, εάν servicer παραβιάσει συμφωνημένη ρύθμιση προχωρώντας σε πλειστηριασμό ή κατάσχεση, η πράξη θα ακυρώνεται, θα επιβάλλεται πρόστιμο έως 500.000 ευρώ και ο οφειλέτης θα πιστώνεται αυτόματα με ποσό που αντιστοιχεί σε πέντε δόσεις της αρχικής συμφωνίας.
Παράλληλα, η απευθείας διαπραγμάτευση θα αποκτήσει δεσμευτικό πλαίσιο, με κανόνες, προθεσμίες απάντησης και τεκμηριωμένη πρόταση ρύθμισης. Προβλέπεται πλαφόν 15% στην προκαταβολή, ενώ εάν ο οφειλέτης δεν λάβει πλήρη εικόνα της οφειλής του εντός 45 ημερών, θα παγώνουν οι τόκοι.
Η ανακοίνωση του ΙΟΒΕ αναφέρει επίσης ότι οι εταιρείες διαχείρισης εξακολουθούν να διαχειρίζονται περισσότερο από το 90% του συνόλου των μη εξυπηρετούμενων δανείων, συγκεντρώνοντας το μεγαλύτερο βάρος της διαχείρισης των προβληματικών δανειακών υποχρεώσεων.
Ο πρωθυπουργός υπενθύμισε επίσης τη δυνατότητα επιλογής διάσωσης της πρώτης κατοικίας μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, που τέθηκε σε ισχύ στις 21 Σεπτεμβρίου. Οι λεπτομέρειες εφαρμογής των νέων παρεμβάσεων στους servicers θα κριθούν στο νομοθετικό πλαίσιο που θα ακολουθήσει.
