Μαστίχα Χίου έως 220 τόνους αναμένεται να φτάσει η παραγωγή το 2026, σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις της Ένωσης Μαστιχοπαραγωγών Χίου (ΕΜΧ). Η εικόνα αυτή αποδίδεται στις ευνοϊκές καιρικές συνθήκες που επικράτησαν τον περασμένο χειμώνα και το καλοκαίρι, ενώ η ετήσια παραγωγή έχει ήδη ισχυρή εξαγωγική κατεύθυνση, με περίπου το 80% να φεύγει στο εξωτερικό και παρουσία σε περισσότερες από 60 χώρες.
«Οι καιρικές συνθήκες του περασμένου χειμώνα με τις συχνές και έντονες βροχοπτώσεις αλλά και του φετινού καλοκαιριού ήταν ιδιαίτερα ευνοϊκές για την καλλιέργεια της μαστίχας», δήλωσε στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο πρόεδρος της Ένωσης Μαστιχοπαραγωγών Χίου, Γιώργος Τούμπος.
Η πορεία της παραγωγής έχει ιδιαίτερη βαρύτητα για τη Χίο, καθώς η μαστιχοκαλλιέργεια είναι μια εξειδικευμένη αγροτική δραστηριότητα που συνδέεται άμεσα με την οικονομία και την παραγωγική ταυτότητα του νησιού. Την ίδια στιγμή, η ζήτηση από το εξωτερικό και η αξιοποίηση του προϊόντος σε διαφορετικούς κλάδους ανοίγουν προοπτικές εμπορικής ανάπτυξης πέρα από τις παραδοσιακές χρήσεις της μαστίχας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η κατανομή των εξαγωγών, καθώς σημαντικό μέρος της εμπορικής δραστηριότητας της Ένωσης συνδέεται με τη φαρμακευτική βιομηχανία. Όπως ανέφερε ο κ. Τούμπος, περίπου το 45% των συνολικών πωλήσεων της Ένωσης Μαστιχοπαραγωγών Χίου αφορά φαρμακευτικές επιχειρήσεις, οι οποίες χρησιμοποιούν τη μαστίχα για την παραγωγή φαρμακευτικών σκευασμάτων και συμπληρωμάτων διατροφής.
Το ποσοστό αυτό δείχνει τη σημασία που έχει αποκτήσει η αξιοποίηση της μαστίχας ως πρώτης ύλης για προϊόντα με εξειδικευμένες εφαρμογές. Η εμπορική δραστηριότητα της Ένωσης δεν περιορίζεται, έτσι, στη διάθεση της μαστίχας ως τροφίμου, αλλά επεκτείνεται και σε αγορές που συνδέονται με τη φαρμακευτική παραγωγή.
Στους σημαντικότερους εξαγωγικούς προορισμούς περιλαμβάνονται οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Νότια Κορέα και χώρες της Ευρώπης. Διαφορετική είναι η εικόνα σε αγορές όπως η Μέση Ανατολή, η Τουρκία και η Βόρεια Αφρική, όπου η μαστίχα καταναλώνεται κυρίως ως τρόφιμο.
Αυτή η διαφοροποίηση έχει σημασία για την εμπορική στρατηγική της Ένωσης, καθώς το ίδιο προϊόν απευθύνεται σε αγορές με διαφορετικές καταναλωτικές συνήθειες και ανάγκες. Η παρουσία του τόσο στη βιομηχανία τροφίμων όσο και στη φαρμακευτική βιομηχανία διευρύνει τα πεδία αξιοποίησής του και επιτρέπει την ανάπτυξη προϊόντων για διαφορετικές κατηγορίες καταναλωτών.
Σημαντικό στοιχείο της διεθνούς παρουσίας της μαστίχας είναι και η κατοχύρωση της προέλευσής της. Η Μαστίχα Χίου, το Μαστιχέλαιο Χίου και η Τσίχλα Χίου περιλαμβάνονται στα προϊόντα Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ) από το 1997, γεγονός που συνδέει την εμπορική τους ταυτότητα με τον τόπο παραγωγής.
Σύμφωνα με τον πρόεδρο της Ένωσης Μαστιχοπαραγωγών Χίου, η φυσική μαστίχα Χίου συγκαταλέγεται στα 100 εμβληματικά προϊόντα ΠΟΠ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για τα οποία έχουν θεσπιστεί πλαίσια προστασίας και κατοχύρωσης σε τρίτες χώρες.
Η προστασία της ονομασίας προέλευσης έχει ιδιαίτερη σημασία σε μια αγορά με έντονο εξαγωγικό χαρακτήρα. Η ταυτότητα του προϊόντος και η σύνδεσή του με τη Χίο είναι βασικά χαρακτηριστικά της εμπορικής του παρουσίας, ενώ η κατοχύρωση της προέλευσης ενισχύει τη δυνατότητα διάκρισής του από άλλα προϊόντα στις διεθνείς αγορές.
Πίσω από την παραγωγή και την εμπορική δραστηριότητα βρίσκεται η Ένωση Μαστιχοπαραγωγών Χίου, η οποία αριθμεί περίπου 1.700 μέλη. Ο κ. Τούμπος υπογράμμισε ότι η μεγαλύτερη ηλικιακή ομάδα των μελών είναι εκείνη των 51 έως 60 ετών.
Η ηλικιακή σύνθεση είναι μία από τις παραμέτρους που συνδέονται με τη μακροπρόθεσμη πορεία της καλλιέργειας, καθώς η διατήρηση της παραγωγικής δραστηριότητας προϋποθέτει τη συνέχιση της ενασχόλησης με τη μαστίχα και τη μεταφορά της σχετικής τεχνογνωσίας στις επόμενες γενιές.
Πέρα από την εξέλιξη της παραγωγής, ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι τιμές που λαμβάνουν οι μαστιχοπαραγωγοί και ο τρόπος με τον οποίο κατανέμεται η εμπορική αξία του προϊόντος.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει ο πρόεδρος της Ένωσης, η τιμή της μαστίχας έχει αυξηθεί κατά περίπου 46% την τελευταία δεκαετία. Η εξέλιξη αυτή συνδέεται με την προσπάθεια ενίσχυσης της αξίας του προϊόντος και της οικονομικής απόδοσης που επιστρέφει στους παραγωγούς.
«Η μαστίχα είναι ίσως το μόνο αγροτικό προϊόν που ο παραγωγός της απολαμβάνει το 80% της Μέσης Τιμής από την πώληση του προϊόντος», δήλωσε ο κ. Τούμπος στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων.
Όπως εξηγεί, βασικός σκοπός της Ένωσης είναι η προστασία και η ανάδειξη της μαστίχας Χίου, καθώς και η προάσπιση των συμφερόντων των μαστιχοπαραγωγών. Σε αυτή την κατεύθυνση, η εμπορική δραστηριότητα και η ανάπτυξη νέων προϊόντων συνδέονται με την επιδίωξη να αυξάνεται η προστιθέμενη αξία που δημιουργείται από την παραγωγή και αξιοποίηση της μαστίχας.
Η στρατηγική αυτή περιλαμβάνει επενδύσεις στην έρευνα, με την Ένωση να αναπτύσσει συνεργασίες με πανεπιστημιακά ιδρύματα και φαρμακευτικές εταιρείες τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό.
Όπως λέει ο ίδιος, διατίθενται σημαντικά χρηματικά ποσά για την υλοποίηση ερευνητικών προγραμμάτων, με στόχο τη μελέτη των ιδιοτήτων της μαστίχας, την ανάπτυξη νέων εφαρμογών και τη δημιουργία προϊόντων που θα αυξήσουν περαιτέρω την προστιθέμενη αξία της.
Η ερευνητική δραστηριότητα είναι βασικό στοιχείο του σχεδιασμού της Ένωσης, καθώς η αξιοποίηση των επιστημονικών δεδομένων μπορεί να συμβάλει στη διεύρυνση των χρήσεων της μαστίχας και στη δημιουργία νέων εμπορικών δυνατοτήτων.
Σε αυτή την κατεύθυνση εντάσσεται και η ίδρυση, το 2017, του Κέντρου Έρευνας Μαστίχας, το οποίο έχει στόχο να λειτουργήσει ως φορέας συντονισμού της επιστημονικής έρευνας και της ανταλλαγής γνώσης γύρω από το προϊόν.
Το Κέντρο καταγράφει συστηματικά τα ευρήματα της διεθνούς επιστημονικής έρευνας, αναζητά νέες εφαρμογές και συμβάλλει στην εξέλιξη των ήδη υφιστάμενων χρήσεων της μαστίχας.
Παράλληλα, επιδιώκει να λειτουργεί ως σύνδεσμος ανάμεσα στην ακαδημαϊκή κοινότητα και στις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται ή ενδιαφέρονται να επενδύσουν στην αξιοποίηση του προϊόντος. Με τον τρόπο αυτό, η επιστημονική γνώση συνδέεται με τις ανάγκες της παραγωγής και της μεταποίησης, δημιουργώντας προϋποθέσεις για την ανάπτυξη νέων προϊόντων.
Η συνεργασία με φαρμακευτικές εταιρείες έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, δεδομένου ότι ο συγκεκριμένος κλάδος αντιπροσωπεύει ήδη σημαντικό ποσοστό των πωλήσεων της Ένωσης. Η περαιτέρω ανάπτυξη εφαρμογών μπορεί να διευρύνει τις δυνατότητες αξιοποίησης της μαστίχας, πέρα από τη διάθεσή της στις παραδοσιακές αγορές τροφίμων.
Παράλληλα με την έρευνα και την ανάπτυξη προϊόντων, η Ένωση Μαστιχοπαραγωγών Χίου δίνει έμφαση στη διασφάλιση της ποιότητας και στον έλεγχο της παραγωγικής διαδικασίας.
Τέλος, όπως αναφέρει ο πρόεδρός της, η Ένωση πραγματοποιεί τακτικούς ετήσιους ελέγχους σε όλα τα στάδια της αγροτικής παραγωγής, σε συνεργασία με διαπιστευμένους φορείς, με στόχο την προστασία τόσο του προϊόντος όσο και των καταναλωτών.
Θ. Παπακώστας
ΦΩΤΟ ΑΡΧΕΙΟΥ ΗΛΙΑΣ ΜΑΡΚΟΥ
