Η στεγαστική κρίση και η αναζήτηση προσιτής κατοικίας κυριάρχησαν στην έναρξη της Prodexpo 2026, σήμερα Τετάρτη 14 Οκτωβρίου, στο Ωδείο Αθηνών. Το υψηλό κατασκευαστικό κόστος, η ανάγκη για περισσότερες νέες κατοικίες και το έντονο επενδυτικό ενδιαφέρον στην αγορά ακινήτων έδωσαν τον τόνο της συζήτησης.
Τα θέματα αυτά βρέθηκαν στο επίκεντρο του Executive Leaders’ Breakfast, που προηγήθηκε των εργασιών του 27ου συνεδρίου Prodexpo. Στη 16η συζήτηση στρογγυλής τραπέζης, υπό τον συντονισμό του δημοσιογράφου Ντίνου Σιωμόπουλου, στελέχη της αγοράς παρουσίασαν τις εκτιμήσεις τους για το ελληνικό real estate, τις επενδυτικές ευκαιρίες και τις θεσμικές παρεμβάσεις που θεωρούν απαραίτητες.
Ο Jeries Besarat, Διευθύνων Σύμβουλος του Polikatikia.gr, μίλησε για τις θετικές επιπτώσεις του νέου πλαισίου για τις πολυκατοικίες, λέγοντας πως εκσυγχρονίζει έναν τομέα που παρέμενε αμετάβλητος για έναν αιώνα. Ειδική αναφορά έκανε στη διάταξη για τη λήψη αποφάσεων με πλειοψηφία 51%, εκτιμώντας ότι θα επιταχύνει τις διαδικασίες. Παράλληλα, είπε ότι το νέο πλαίσιο θα συμβάλει στην ταχύτερη είσπραξη των κοινοχρήστων, τα οποία σήμερα καθυστερούν έως και δέκα χρόνια, κάνοντας πιο επαγγελματικό τον ρόλο του διαχειριστή.
Ο Μάξιμος Καλατζής, Διευθύνων Σύμβουλος της Makt, υπογράμμισε ότι η εύρεση προσιτής κατοικίας αποτελεί πρόκληση σε όλη την Ευρώπη, όμως η Ελλάδα βρίσκεται σε δυσκολότερη θέση, καθώς οι μισθοί δεν συμβαδίζουν με τις τιμές των ακινήτων. Τόνισε ότι το κατασκευαστικό κόστος έχει αυξηθεί κατά 50% από την εποχή του covid και, αναφερόμενος στην πρόσφατη πρόταση του πρωθυπουργού για το build to rent, σημείωσε πως το όφελος για έναν κατασκευαστή δεν ξεπερνά το 15%. Σύμφωνα με τον κ. Καλατζή, τα αναγκαία πολεοδομικά εργαλεία καθυστερούν, αφού δεν έχει ολοκληρωθεί ούτε ένα Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο, ενώ χαρακτήρισε ενθαρρυντική τη θεσμοθέτηση της δυνατότητας μετατροπής ολόκληρου κτιρίου σε κατοικία ή γκαράζ.
Ο Τάσος Πανούσης, Διευθύνων Σύμβουλος της doValue Greece & Πρόεδρος της FinTHESIS Financing Solution Creators, σημείωσε ότι η ελληνική αγορά διαμεσολάβησης στεγαστικών δανείων παραμένει χαμηλά σε ωριμότητα, καλύπτοντας μόλις το 15% των στεγαστικών δανείων που εκταμιεύονται. Σε ένα περιβάλλον με αυξημένες τιμές ακινήτων, υψηλότερα επιτόκια και πιέσεις στο διαθέσιμο εισόδημα, είπε πως υπάρχουν μεγάλα περιθώρια ανάπτυξης, καθώς η συμβουλή προς τον δανειολήπτη για τα χρηματοδοτικά προγράμματα γίνεται όλο και πιο αναγκαία. Ο κ. Πανούσης μίλησε για δύο τάσεις στην αγορά, τη στροφή σε μικρότερα ακίνητα και στον τραπεζικό δανεισμό, εκτιμώντας ότι το 2027 θα καταγραφεί νέο υψηλό 10ετίας στις εκταμιεύσεις στεγαστικών δανείων.
Ο Λευτέρης Ποταμιάνος, Πρόεδρος της Π.Ο.Σ.Μ.Α.Σ., παρουσίασε προτάσεις για να μπει τάξη στα μεσιτικά γραφεία, με αφορμή το γεγονός ότι τα νόμιμα είναι 6.500 και τα παράνομα 36.500. Η πρώτη αφορά τη δημιουργία μητρώου μεσιτών, ώστε ο πολίτης να γνωρίζει ποιος είναι πραγματικά μεσίτης, και η δεύτερη την πιστοποίηση του επαγγέλματος με απλές εξετάσεις, στα πρότυπα των ασφαλιστών. Ο κ. Ποταμιανός στάθηκε και στις ανεδαφικές προσδοκίες πολλών ιδιοκτητών για υψηλές τιμές, λέγοντας πως ο επαγγελματίας που τους προσεγγίζει οφείλει να τους συμβουλεύει σωστά, διαφορετικά βλάπτει την αγορά.
Ο Γιάννης Ρεβύθης, Ιδρυτής & Γενικός Διευθυντής της Revithis Real Estate, αναφέρθηκε στην κυβερνητική πολιτική για το στεγαστικό, εκτιμώντας ότι δεν έχει κατατεθεί ένα σωστό μίγμα προτάσεων για την αντιμετώπιση του προβλήματος και ότι δεν έγιναν καινοτομίες για να βοηθηθεί η ελληνική οικογένεια να αποκτήσει σπίτι. Σύμφωνα με τον κ. Ρεβύθη, η ανακοίνωση της αύξησης του 15% στον φόρο μεταβίβασης είναι λανθασμένο μέτρο, ενώ πρόσθεσε ότι πρέπει να εξεταστεί η κατάργηση του κατασκευαστικού ΦΠΑ. Εξήγησε επίσης πως, με το κόστος οικοδομής να ξεπερνά τα 2.500 ευρώ το τ.μ. και τα υπόλοιπα κόστη να έχουν αυξηθεί, ένας κατασκευαστής μπαίνει μέσα αν δεν πουλήσει πάνω από 4.000 ευρώ το τετραγωνικό.
Ο Ερρίκος Αρώνες, Διευθύνων Σύμβουλος της Hellenic Properties, επισήμανε ότι ο τομέας της φιλοξενίας συγκεντρώνει όλα τα στοιχεία για να δημιουργηθεί υπεραξία, ενώ διαπιστώνει έντονο ενδιαφέρον από ξένους επενδυτές. Όπως είπε, στόχος είναι οι αγορές που δεν προσελκύουν άλλες επενδυτικές εταιρείες, όπως οι αναδυόμενοι τουριστικοί προορισμοί στην Ελλάδα. Εκτίμησε ότι οι τιμές δεν θα διορθώσουν, καθώς οι επενδύσεις συνεχίζονται, ενώ οι θεσμικοί επενδυτές θα είναι πιο αργοί και επιλεκτικοί στα επόμενα 2-3 τρίμηνα. Πρόσθεσε πως η ελληνική αγορά αποζημιώνει τον επενδυτή για το ρίσκο που αναλαμβάνει και χαρακτήρισε μεγάλο πλεονέκτημα το ότι η χώρα έχει λύσει το πρόβλημα του χρέους.
Ο Θεόδωρος Γαβριηλίδης, Chief Investment Officer της LAMDA Development, είπε πως το Ελληνικό έχει ήδη μπει στην καθημερινότητα όλων, αλλά το 2027 θα φέρει νέα δεδομένα. Σημείωσε ότι μέχρι την επόμενη Prodexpo θα λειτουργεί το μεγάλο εμπορικό κέντρο, όπως και η μαρίνα του Αγίου Κοσμά, θα έχει ολοκληρωθεί το μεγαλύτερο μέρος του πεζόδρομου και η μεγάλη αλλαγή θα είναι ότι θα εγκατασταθούν οι πρώτοι κάτοικοι.
Ο Γιάννης Γκάνος, Διευθύνων Σύμβουλος της Alpha Real Estate, ανέφερε ότι η εταιρεία σχεδιάζει να επεκταθεί και σε άλλες υπηρεσίες, όπως οι επενδυτικές, έχοντας πλέον εξωστρεφή προσανατολισμό. Όπως είπε, θα επενδύσει μέρος του ενεργητικού της σε ακίνητα με στόχο να ξεπεράσει το 1 δισ. ευρώ. Αναφέρθηκε επίσης στην ενοποιημένη ιδιοκτησία συνολικής έκτασης 55.000 τ.μ. στο κέντρο της Αθήνας που δημιουργεί η εταιρεία.
Ο Νίκος Δήμτσας, Αναπληρωτής Διευθύνων Σύμβουλος της Dimand, σημείωσε ότι το στεγαστικό πρόβλημα είναι δισεπίλυτο και απαιτεί το κατάλληλο θεσμικό πλαίσιο μαζί με συνεργασία με το Δημόσιο. Προς αυτή την κατεύθυνση πρότεινε τον περιορισμό του κατασκευαστικού ΦΠΑ, λέγοντας πως έχει λειτουργήσει σε άλλες χώρες, όπως η Ιταλία. Σύμφωνα με τον κ. Δήμτσα, χρειάζεται σοκ προσφοράς, χρηματοδότηση χαμηλού κόστους και μεγάλης διάρκειας, αλλά και πολεοδομικά κίνητρα. Όσον αφορά την εταιρεία, ανέφερε ότι οι Γούρνες και το κτήμα Καμπά βρίσκονται στο στάδιο των αδειοδοτήσεων και ο στόχος είναι να έχουν ολοκληρωθεί μέχρι το 2029.
Ο Τάσος Καζίνος, Διευθύνων Σύμβουλος της Trastor, επισήμανε ότι στην πρόσφατη αύξηση μετοχικού κεφαλαίου ύψους 150 εκ. ευρώ συμμετείχαν 13 ξένοι επενδυτές, με στόχο να δοθεί νέα αναπτυξιακή ώθηση στην εταιρεία. Τα χρήματα θα επενδυθούν έως το τέλος του 2027 για την απόκτηση ακινήτων. Ήδη, όπως είπε, διατέθηκαν 39 εκ. ευρώ για την απόκτηση τριών ακινήτων στο κέντρο της Αθήνας, ενώ η εταιρεία αναζητά ευκαιρίες στα logistics και βρίσκεται κοντά σε νέες συμφωνίες. Σημείωσε ότι η ενοποίηση του κλάδου θα άλλαζε το status των ΑΕΕΑΠ, ώστε να προσελκύσει μεγάλους ξένους επενδυτές.
Ο Πάνος Καρπάθιος, Διευθύνων Σύμβουλος της Karpathios Development, στάθηκε στη σημασία του σχεδιασμού και στην ανάγκη μια εταιρεία να διακρίνει την πραγματική ανάγκη της αγοράς. Τόνισε ότι αυτή την περίοδο η εταιρεία έχει υπό ανέγερση 150.000 τ.μ. και σχεδιάζει να δημιουργήσει ένα Θριάσιο πίσω από το Θριάσιο έως το 2028. Οι επενδύσεις της εστιάζουν κυρίως στα logistics και στον τουριστικό κλάδο.
Ο Γιώργος Ταμπουρέας, Γενικός Διευθυντής της Telekom Estate, σημείωσε πως η εταιρεία διαχειρίζεται 2.300 ακίνητα σε όλη τη χώρα, συνολικής αξίας 1,3 δισ. ευρώ. Εστίασε στο κτίριο Ιλισσός, που μισθώθηκε στο υπουργείο Εσωτερικών, στο μεγάλο ακίνητο στην Πάτρα που μετατρέπεται σε δικαστικό μέγαρο και θα παραδοθεί του χρόνου στο υπουργείο Δικαιοσύνης, αλλά και στο μέγαρο της Πατησίων, το οποίο θα μετατραπεί σε σύγχρονους χώρους γραφείων. Όπως είπε, οι σχετικές μελέτες έχουν ολοκληρωθεί και σύντομα θα ξεκινήσει η κατασκευή.
Ο Κέννυ Ευαγγέλου, Partner, Deal Advisory, Real Estate της KPMG, υπογράμμισε ότι η πρόκληση για έναν επενδυτή είναι να αγοράσει ένα ακίνητο με χαμηλή απόδοση και να δημιουργήσει υπεραξία. Σημείωσε πως η ωρίμανση είναι εχθρός των εύκολων αποδόσεων, όχι των υψηλών, και τόνισε ότι η εναλλακτική χρήση δεν δίνει αυτομάτως καλύτερη απόδοση. Παράλληλα, στάθηκε στη μεγάλη έλλειψη φοιτητικών κατοικιών.
Ο Χρήστος Κοσμάς, Partner, Strategy & Transactions, Real Estate Leader της Deloitte, ανέφερε ότι η επενδυτική βαθμίδα προσέλκυσε επενδυτές από το εξωτερικό και ότι οι τιμές συνεχίζουν να αυξάνονται, αλλά με πιο αργό ρυθμό, καθώς η αγορά ωριμάζει. Τόνισε πως η Αθήνα είναι η τρίτη πιο ακριβή ευρωπαϊκή πόλη στην αγορά κατοικίας με βάση το διαθέσιμο εισόδημα, λέγοντας ότι απαιτούνται 16 χρόνια μισθών για την αγορά ενός σπιτιού.
Ο Νίκος Κουντουριώτης, Διευθύνων Εταίρος της Colliers Greece & Cyprus, σημείωσε πως υπάρχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για αποθήκες και ξενοδοχεία και υπογράμμισε τον ρόλο της τεχνητής νοημοσύνης στην επόμενη μέρα της αγοράς, λέγοντας πως αποτελεί την αρχή της τέταρτης βιομηχανικής επανάστασης. Αναφερόμενος στο build to rent, είπε πως δεν υπάρχουν οικόπεδα με συντελεστές που να επιτρέπουν μεγάλες αναπτύξεις.
Ο Δημήτρης Παπούλης, Διευθύνων Σύμβουλος της Trade Estates, τόνισε ότι οι επενδυτές αναζητούν ασφάλεια, διαφάνεια, κρίσιμο μέγεθος και δυνατότητα περαιτέρω ανάπτυξης. Επισήμανε ότι η εξειδίκευση της εταιρείας έχει δώσει βαθύτερη γνώση και στενές σχέσεις με ξένους retailers, ενώ η πλατφόρμα της καταγράφει 25 εκ. επισκέψεις τον χρόνο, δημιουργώντας ένα ισχυρό asset μέσα στο asset. Πρόσθεσε πως το πενταετές πλάνο των 750 εκ. ευρώ έως το τέλος του 2028 θα υλοποιηθεί ταχύτερα και γι’ αυτό τίθεται νέος στόχος για 1 δισ. ευρώ έως το 2031.
Ο Γιάννης Παρασκευόπουλος, Γενικός Διευθυντής της Danos, an alliance member of BNP Paribas Real Estate, σημείωσε ότι αυξάνεται η ζήτηση από ξένους επενδυτές για τον τομέα της φιλοξενίας, κυρίως σε τετράστερα και πεντάστερα ξενοδοχεία. Υπογράμμισε πως προχωρούν τόσο αναπτύξεις από το μηδέν όσο και εξαγορές από το υφιστάμενο ξενοδοχειακό απόθεμα. Εκτίμησε ότι η θετική ζήτηση στον τουρισμό θα συνεχιστεί, υποστηρίζοντας ότι η Ελλάδα είναι μία από τις χώρες που ευνοήθηκαν από τη μετατόπιση των ροών λόγω του πολέμου.
Ο Δημήτρης Μελαχροινός, Συν-Ιδρυτής & Διευθύνων Σύμβουλος του Spitogatos.gr, υπογράμμισε πως το έλλειμμα προσφοράς κατοικίας αποτυπώνεται στην πίεση για άνοδο των τιμών, αλλά και στην αδυναμία πολλών νοικοκυριών να ανταποκριθούν στο κόστος. Χαρακτήρισε αναγκαίο ένα σοκ προσφοράς για να καλυφθεί το έλλειμμα προσιτής κατοικίας. Επισήμανε ότι φέτος καταγράφεται αύξηση τιμών 5%, ποσοστό που είναι το χαμηλότερο των τελευταίων 9 χρόνων. Ανέφερε ότι οι περιοχές που έχουν κεφαλαιοποιήσει την αύξηση είναι το κέντρο της Αθήνας και τα νότια Προάστια, ενώ πρόσθεσε πως το 20% των αναζητήσεων στην πλατφόρμα προέρχεται από το εξωτερικό, με μεγαλύτερο ενδιαφέρον από τις ΗΠΑ, τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Ο Δημήτρης Οικονόμου, Συν-Ιδρυτής & Διευθύνων Σύμβουλος της MyStudentFlat, τόνισε ότι η εταιρεία δημιούργησε την πρώτη πλατφόρμα για την προσβασιμότητα των φοιτητών στις κατοικίες, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να κλείνουν σπίτι, να πληρώνουν και να υπογράφουν το συμβόλαιο online. Υπογράμμισε ότι η φοιτητική κατοικία είναι το νούμερο τρία asset στην Ευρώπη, όχι όμως και στην Ελλάδα, όπου υπολείπεται σημαντικά. Χαιρέτισε την πρόταση του πρωθυπουργού για το build to rent, λέγοντας ότι εφαρμόζεται ήδη στην Κύπρο, όπου η εταιρεία αναπτύσσει και θα παραδώσει 104 διαμερίσματα μέχρι το 2028. Ο κ. Οικονόμου ανακοίνωσε επίσης ότι τον Ιανουάριο θα τεθεί σε λειτουργία η νέα πλατφόρμα My Business Flat, με εξειδικευμένο χαρτοφυλάκιο ακινήτων, και πρόσθεσε ότι ο στόχος της εταιρείας είναι η επέκταση πέρα από την Ελλάδα μετά το 2028.
Η Λίλα Τσιτσογιαννοπούλου, Director of Real Estate Advisory της PwC, υποστήριξε ότι η ελληνική αγορά prime ακινήτων διανύει μία από τις καλύτερες περιόδους της, με έντονη δυναμική, ουσιαστικές αλλαγές και πιο επιλεκτικά επενδυτικά κεφάλαια από το παρελθόν. Σημείωσε πως το μεγαλύτερο ενδιαφέρον εντοπίζεται στα logistics, ενώ ακολουθούν τα σύγχρονα βιοκλιματικά κτίρια γραφείων και τα ξενοδοχεία. Η κυρία Τσιτσογιαννοπούλου τόνισε πως το επόμενο μεγάλο στοίχημα στην αγορά κατοικίας είναι η μετατόπιση σε μοντέλα ενοικίασης, προσθέτοντας πως η τεχνολογία και η Τεχνητή Νοημοσύνη λειτουργούν ως επιταχυντές της αξίας μιας επένδυσης.
Τέλος, η Τάνια Τζίκα, Πρόεδρος της ELVIAL, επισήμανε πως οι τάσεις της αγοράς ακολουθούν τη γενικότερη αλλαγή στον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την ποιότητα ενός κτιρίου, εξηγώντας ότι αυξάνεται η ζήτηση για προϊόντα υψηλής ενεργειακής απόδοσης. Τόνισε ότι οι εταιρείες πρέπει να παρέχουν ολοκληρωμένες λύσεις και ένα πακέτο υπηρεσιών, ενώ αναφέρθηκε στη συμμετοχή της ELVIAL σε μεγάλα επενδυτικά έργα, όπως το ΦΙΞ στη Θεσσαλονίκη, λέγοντας πως πρόκειται για εμβληματικό έργο που θα αλλάξει ριζικά τη δυτική είσοδο της πόλης.
ΦΩΤΟ ΑΡΧΕΙΟΥ
