Η τεχνητή νοημοσύνη απειλεί να αντικαταστήσει ανθρώπινες θέσεις εργασίας και να ενισχύσει τα κέρδη των επιχειρήσεων, όμως οι ερευνητές της RAND προειδοποιούν ότι η επίδρασή της μπορεί να φέρει σοβαρή πίεση στα δημόσια οικονομικά των ΗΠΑ. Το βασικό ερώτημα που θέτουν είναι ποιος θα πληρώνει φόρους, εάν οι εργαζόμενοι που χάνουν τις δουλειές τους δεν βρίσκουν απασχόληση σε άλλους τομείς. Η ανάλυσή τους καταλήγει ότι, χωρίς έγκαιρες παρεμβάσεις, τα δημόσια οικονομικά των ΗΠΑ κινδυνεύουν να υποστούν σοβαρό δημοσιονομικό σοκ, με συνέπειες που ξεπερνούν την Ουάσιγκτον.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να υποκαταστήσει το 10% έως 15% των ωρών εργασίας των Αμερικανών μέσα στα επόμενα 15 χρόνια, επηρεάζοντας περισσότερο τους υψηλά αμειβόμενους εργαζομένους, όπως δικηγόρους, αναλυτές, προγραμματιστές λογισμικού και επαγγελματίες του χρηματοπιστωτικού τομέα.
Στις ΗΠΑ οι φόροι στην εργασία αποφέρουν περίπου τα 2/3 των ομοσπονδιακών εσόδων, επομένως η αντικατάσταση από την τεχνητή νοημοσύνη εργαζομένων που ανήκουν στο 10% των υψηλότερα αμειβόμενων συνιστά σοβαρό κίνδυνο για τον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό. Η RAND σημειώνει ότι ακόμη και η αντικατάσταση του 10% των υψηλά αμειβόμενων εργαζομένων θα έφερνε δημοσιονομικό σοκ συγκρίσιμο με ύφεση.
Αν η τεχνητή νοημοσύνη ακολουθήσει το ιστορικό μοτίβο των νέων τεχνολογιών, που καταργούν ορισμένες θέσεις εργασίας αλλά δημιουργούν παράλληλα άλλες, τα φορολογικά έσοδα από την εργασία θα μπορούσαν να ανακάμψουν.
Ωστόσο, αν το κύμα αυτοματοποίησης μειώσει τη συνολική ζήτηση για ανθρώπινη εργασία, το 65% των ομοσπονδιακών εσόδων θα τεθεί σε κίνδυνο, σύμφωνα με την RAND.
Αν ένας μικρός αριθμός κυρίαρχων εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης επιβάλει μονοπωλιακές τιμές για τη χρήση της, θα μπορούσε να συγκεντρώσει μεγάλα εταιρικά κέρδη και να αυξήσει τα έσοδα από εταιρικούς φόρους.
Αντίθετα, η ευρέως διαθέσιμη τεχνητή νοημοσύνη, που παρέχεται σε τιμές κόστους ή με χαμηλό κόστος, θα συμπίεζε τα κέρδη σε ολόκληρη την οικονομία, θα προκαλούσε αποπληθωρισμό και θα μείωνε τα έσοδα από εταιρικούς φόρους.
Οι ερευνητές προσομοίωσαν τις επιπτώσεις ενός σοκ 10% στην απασχόληση. Στα δύο δυσμενέστερα σενάρια της RAND, στα οποία οι εργαζόμενοι που αντικαθίστανται δεν βρίσκουν νέα απασχόληση, τα ομοσπονδιακά φορολογικά έσοδα μειώνονται κατά 1,3 έως 1,6 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ, ανάλογα με τον τρόπο τιμολόγησης της τεχνητής νοημοσύνης.
Τα σενάρια στα οποία οι εργαζόμενοι που χάνουν τις θέσεις τους δεν βρίσκουν νέα εργασία εγκυμονούν τον μεγαλύτερο κίνδυνο για τα έσοδα στις ΗΠΑ.
Το πρόβλημα εντείνεται ακόμη περισσότερο από το γεγονός ότι η φορολογική νομοθεσία δίνει κίνητρα στις επιχειρήσεις να αντικαθιστούν εργαζομένους μέσω της αυτοματοποίησης.
Για κάθε δολάριο που καταβάλλει μια επιχείρηση σε έναν εργαζόμενο, οφείλει στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση περίπου άλλα 7,65 σεντς σε φόρο μισθοδοσίας, για αποδοχές κάτω από το ανώτατο όριο εισφορών κοινωνικής ασφάλισης.
Ωστόσο, αυτός ο φόρος μισθοδοσίας δεν εφαρμόζεται στο λογισμικό, στα ρομπότ ή στα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης.
Οι κανόνες απόσβεσης επιτρέπουν επίσης στις επιχειρήσεις να εκπίπτουν φορολογικά το κόστος νέου εξοπλισμού και λογισμικού ταχύτερα από τον πραγματικό ρυθμό φθοράς αυτών των περιουσιακών στοιχείων, μειώνοντας το κόστος των επενδύσεων των εργοδοτών στην αυτοματοποίηση μετά τους φόρους.
Η φορολογική νομοθεσία δεν κάνει διάκριση ανάμεσα στα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που ενισχύουν την εργασία των ανθρώπων και σε εκείνα που τους αντικαθιστούν.
Και οι δύο κατηγορίες επωφελούνται από την ίδια επιταχυνόμενη φορολογική έκπτωση, μετατρέποντας ουσιαστικά τους κανόνες απόσβεσης σε μια ακούσια επιδότηση της αντικατάστασης εργαζομένων.
Επιπλέον, ο ανώτατος φορολογικός συντελεστής για το εισόδημα από κεφάλαιο είναι 20%, ενώ οι μισθοί μπορούν να φορολογηθούν με συντελεστή έως και 37%.
Εάν διατηρηθούν οι ισχύοντες φορολογικοί συντελεστές, αυτή η διαφορά θα μπορούσε να δημιουργήσει έναν κύκλο σταδιακής μετατόπισης εισοδήματος από τους εργαζομένους προς τους ιδιοκτήτες περιουσιακών στοιχείων τεχνητής νοημοσύνης.
Τι προτείνουν οι ειδικοί της RAND
Η αντικατάσταση του εργοδοτικού φόρου μισθοδοσίας με φόρο στα εταιρικά κέρδη θα εξάλειφε την πρόσθετη φορολογική επιβάρυνση των προσλήψεων και θα περιόριζε τα κίνητρα υπέρ της αυτοματοποίησης, επιτρέποντας παράλληλα στο κράτος να αντλεί έσοδα από τα κέρδη που θα μπορούσε να δημιουργήσει η τεχνητή νοημοσύνη.
Ένας προοδευτικός εταιρικός φόρος, διαμορφωμένος με βάση τα κέρδη ανά εργαζόμενο, θα παρείχε στις επιχειρήσεις οικονομικό κίνητρο να διατηρούν το προσωπικό τους.
Μια επιχείρηση με πολλούς εργαζομένους σε σχέση με τα κέρδη της θα κατέβαλλε χαμηλότερο συντελεστή από μια επιχείρηση που χρησιμοποιεί εντατικά τεχνητή νοημοσύνη, διαθέτει λίγους εργαζομένους και αποκομίζει μεγάλα κέρδη.
Η φορολόγηση των μακροπρόθεσμων κεφαλαιακών κερδών ως συνήθους εισοδήματος θα απέφερε εκτιμώμενα πρόσθετα ομοσπονδιακά έσοδα ύψους 100 δισ. δολαρίων ή περισσότερο ετησίως.
Ένας ομοσπονδιακός φόρος προστιθέμενης αξίας, σε συνδυασμό με επιστροφή φόρου στα νοικοκυριά χαμηλότερου εισοδήματος, θα μπορούσε να αποφέρει 200 έως 300 δισ. δολάρια ετησίως, σε τιμές του 2018.
Το Κογκρέσο μπορεί να δράσει προληπτικά απέναντι σε αυτή τη δυνητική δημοσιονομική κρίση. Η αναμονή έως ότου η αντικατάσταση εργαζομένων από την τεχνητή νοημοσύνη βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη θα άφηνε μικρότερα δημοσιονομικά περιθώρια αντίδρασης.
![]()
