Η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει μετατραπεί στη βασική μηχανή που στηρίζει την παγκόσμια ανάπτυξη, την ώρα που οι επενδύσεις των ΗΠΑ φουσκώνουν ένα τεράστιο οικονομικό κύμα με διεθνείς συνέπειες.
Πίσω όμως από αυτό το «πάρτι» των δισεκατομμυρίων κρύβεται ένας σοβαρός κίνδυνος: αν η Σίλικον Βάλεϊ πατήσει απότομα φρένο, οι επιπτώσεις θα απλωθούν σε ολόκληρο τον πλανήτη.
Τα τελευταία χρόνια, η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) δεν είναι μόνο μια τεχνολογική αλλαγή, αλλά μια κινητήρια δύναμη για την παγκόσμια οικονομία.
Την ίδια στιγμή, δισεκατομμύρια δολάρια κατευθύνονται καθημερινά στην κατασκευή γιγαντιαίων κέντρων δεδομένων στις ΗΠΑ, δημιουργώντας το ερώτημα τι θα συμβεί στον υπόλοιπο κόσμο αν αυτή η ξέφρενη κούρσα επιβραδυνθεί απότομα. Οι πρόσφατες αναταράξεις στις αγορές δείχνουν ότι η εξάρτηση από τη Σίλικον Βάλεϊ μπορεί να αποδειχθεί δίκοπο μαχαίρι.
Η παγκόσμια οικονομία ισορροπεί σε τεντωμένο σχοινί, καθώς η αλματώδης ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης έχει εξελιχθεί σε έναν από τους βασικούς πυλώνες της, αφήνοντας όμως πολλές χώρες εκτεθειμένες σε ένα ενδεχόμενο απότομης ανατροπής.
Σε μια περίοδο παρατεταμένης ενεργειακής κρίσης, που αποδίδεται στον πόλεμο στο Ιράν, η διεθνής αγορά στηρίζεται σχεδόν αποκλειστικά στις μαζικές αμερικανικές επενδύσεις για νέα data centers. Η αδηφάγα ζήτηση της Σίλικον Βάλεϊ για υπολογιστική ισχύ έχει πυροδοτήσει ένα παγκόσμιο «πάρτι» εξαγωγών, με ασιατικές οικονομίες όπως η Κίνα, η Ταϊβάν και η Νότια Κορέα να πρωταγωνιστούν στην παραγωγή μικροτσίπ και διακομιστών.
Την ίδια ώρα, χώρες όπως το Βιετνάμ και το Μεξικό εξελίσσονται σε κρίσιμους κόμβους συναρμολόγησης, η Αυστραλία και η Μαλαισία επενδύουν στις δικές τους υποδομές, ενώ οι ευρωπαϊκοί βιομηχανικοί κολοσσοί τροφοδοτούν την αλυσίδα με συστήματα ενέργειας και ψύξης.
Ωστόσο, οι πρόσφατες ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ έστειλαν σαφές μήνυμα στις αγορές. Οι Αμερικανοί ψηφοφόροι σε αρκετές πολιτείες τάχθηκαν υπέρ της επιβράδυνσης ή ακόμη και της απαγόρευσης νέων κέντρων δεδομένων, προκαλώντας βίαιες διακυμάνσεις στα διεθνή χρηματιστήρια.
Το ενδεχόμενο αυτό αναδεικνύει τη σκοτεινή πλευρά της υπερεξάρτησης από την αμερικανική τεχνολογία. Οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι μια επιβράδυνση των επενδύσεων στην AI θα έπληττε χώρες χωρίς εναλλακτικούς μοχλούς ανάπτυξης, ενώ μια παρατεταμένη πτώση των τεχνολογικών μετοχών θα εξανέμιζε τις αποταμιεύσεις εκατομμυρίων μικροεπενδυτών σε όλο τον κόσμο.
Με τα δημόσια οικονομικά των περισσότερων κρατών ήδη πιεσμένα, τα περιθώρια για νέα κυβερνητικά πακέτα στήριξης είναι ελάχιστα. Όπως προειδοποιεί ο επικεφαλής οικονομολόγος της HSBC για την Ασία, Frederic Neumann, σύμφωνα με την Wall Street Journal, αν η άνθηση της AI μετατραπεί σε ύφεση, «πολύ λίγα μπορούν να γίνουν για να αποτραπεί μια παγκόσμια οικονομική κρίση».
Την ίδια ώρα, από τη μία πλευρά τα διεθνή χρηματιστήρια δέχονται ισχυρές πιέσεις. Από την άλλη, οι εξαγωγές των ασιατικών οικονομιών καταγράφουν ρεκόρ δεκαετιών, τροφοδοτούμενες σχεδόν αποκλειστικά από τη ζήτηση για μικροτσίπ και εξοπλισμό κέντρων δεδομένων.
Η αλλαγή των συσχετισμών στο αμερικανικό Κογκρέσο, μετά τη νίκη των Δημοκρατικών στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ, ενίσχυσε τις ανησυχίες των επενδυτών για επικείμενο φρένο και αυστηρότερο κανονιστικό πλαίσιο γύρω από την ανάπτυξη των κέντρων δεδομένων.
Την ίδια στιγμή, το φερόμενο σκάνδαλο κατασκοπείας που έπληξε τον τεχνολογικό κολοσσό Nvidia, βασικό τροφοδότη του οικοσυστήματος AI, κλόνισε ακόμη περισσότερο την εμπιστοσύνη της αγοράς.
Παρά τις προσπάθειες ανάκαμψης των τελευταίων ημερών, οι απώλειες από τα ετήσια υψηλά παραμένουν βαριές. Ο αμερικανικός δείκτης Nasdaq βρίσκεται 8% χαμηλότερα, ο ιαπωνικός Nikkei υποχωρεί κατά 16%, ενώ ο νοτιοκορεατικός Kospi, όπου δεσπόζουν οι κατασκευαστές τσιπ μνήμης Samsung Electronics και SK Hynix, έχει καταγράψει βουτιά 43%.
Στην πραγματική οικονομία, ωστόσο, η εικόνα είναι αντίστροφη.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της CEIC για τον Οκτώβριο, οι εξαγωγές της Κίνας αυξήθηκαν κατά 35% σε ετήσια βάση, ενώ της Νότιας Κορέας εκτινάχθηκαν κατά 93%. Αντίστοιχα διψήφια ποσοστά ανόδου καταγράφουν η Ιαπωνία, η Ταϊβάν και η Σιγκαπούρη.
Όπως επισημαίνουν οικονομολόγοι της Capital Economics, το παγκόσμιο εμπόριο οδεύει προς την ισχυρότερη ετήσια επίδοσή του από την εποχή της υπερπαγκοσμιοποίησης της δεκαετίας του 1990, με εξαίρεση τις μετα-κρισιακές ανακάμψεις του 2009 και της πανδημίας.
Πίσω από τους εντυπωσιακούς αριθμούς όμως κρύβεται μια δομική αδυναμία.
Η Capital Economics προειδοποιεί ότι έως και το 80% της πρόσφατης αύξησης των εξαγωγών αφορά αγαθά που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη.
Καθώς χώρες όπως η Κίνα και η Νότια Κορέα αντιμετωπίζουν αναιμική εγχώρια κατανάλωση, η ανάπτυξή τους εξαρτάται σε επικίνδυνο βαθμό από τις κεφαλαιουχικές δαπάνες των αμερικανικών εταιρειών τεχνολογίας.
Καθώς οι επενδύσεις σε κέντρα δεδομένων επιβραδύνονται, οι δαπάνες για την τεχνητή νοημοσύνη θα μετατραπούν από σημαντικό στήριγμα σε τροχοπέδη για το παγκόσμιο εμπόριο, τονίζει ο Marcel Thieliant, επικεφαλής Ασίας-Ειρηνικού της Capital Economics.
Το μέγεθος των επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη ξεπερνά πλέον ιστορικές εκρήξεις υποδομών, όπως εκείνη των σιδηροδρόμων. Αν τα εταιρικά έσοδα αποδειχθούν χαμηλότερα από τις προσδοκίες ή αν τα επιτόκια κινηθούν ανοδικά, η διόρθωση θεωρείται αναπόφευκτη.
Αναλυτές της Oxford Economics φέρνουν ως παράδειγμα τη φούσκα των dot-com στις αρχές της χιλιετίας, όταν οι αμερικανικές εισαγωγές εξοπλισμού πληροφορικής κατέρρευσαν κατά 55% μέσα σε δύο χρόνια, παρασύροντας τους Ασιάτες προμηθευτές και ρίχνοντας την παγκόσμια ανάπτυξη στο 2% το 2001.
Από την πλευρά του, ο Gaurav Ganguly της Moody’s Analytics προειδοποιεί ότι η παγκοσμιοποιημένη χρηματοδότηση της AI πολλαπλασιάζει τους κινδύνους.
Σε ένα περιβάλλον που ήδη πιέζεται από δασμούς, αυξανόμενα επιτόκια και ενεργειακές αναταράξεις, μια απότομη κατάρρευση των μετοχών τεχνολογίας θα μπορούσε να πυροδοτήσει ένα σοβαρό οικονομικό σοκ με παγκόσμιες υφεσιακές συνέπειες.
