Τα κόκκινα δάνεια μπορεί να έχουν μειωθεί σημαντικά, όμως η ρύθμισή τους εξακολουθεί να συναντά τρία βασικά εμπόδια. Η αναδιάρθρωση του ληξιπρόθεσμου ιδιωτικού χρέους έχει βελτιώσει αισθητά την εικόνα του τραπεζικού κλάδου, χωρίς όμως να έχει λύσει οριστικά το πρόβλημα.
Ο τραπεζικός τομέας θεωρείται πλέον καθαρός, καθώς ο δείκτης καθυστερήσεων έχει υποχωρήσει κάτω από το 3%, από ιστορικό υψηλό σχεδόν 50% την προηγούμενη δεκαετία. Οι κόκκινες χορηγήσεις δεν εξαφανίστηκαν, αλλά τιτλοποιήθηκαν ή μεταβιβάστηκαν σε funds και η διαχείρισή τους πέρασε στους servicers.
Η πρόοδος που καταγράφεται αποτυπώνεται και στη μείωση του ποσοστού των μη εξυπηρετούμενων δανείων, εντός και εκτός τραπεζικών ισολογισμών, επί του συνόλου των ανοιγμάτων στην Ελλάδα, από 48% σε 28% μέσα σε 6 χρόνια. Η υποχώρηση αυτή δεν οφείλεται μόνο στην πιστωτική επέκταση, αλλά και στη δουλειά των εταιρειών διαχείρισης, καθώς οι προβληματικές οφειλές μειώθηκαν κατά 20 δισ. ευρώ και διαμορφώνονται στη ζώνη των 72 δισ. ευρώ.
Παρά τη βελτίωση, το μεγαλύτερο μέρος των οφειλών παραμένει άλυτο, παρά τις αναπροσαρμογές του θεσμικού πλαισίου από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, τις διαγραφές χρεών και την αυξημένη ζήτηση για τον εξωδικαστικό μηχανισμό. Από το ιστορικό υψηλό των 107 δισ. ευρώ πριν από 10 χρόνια, δεν έχει διανυθεί ούτε η μισή απόσταση προς την πλήρη εξάλειψη του προβλήματος.
Πηγή από τον κλάδο των servicers αναφέρει ότι, πέρα από την ανάγκη για ταχύτερη απονομή της δικαιοσύνης, ζητούμενο είναι η αναμόρφωση του πλαισίου ώστε να αυξηθούν οι βιώσιμες ρυθμίσεις. Τονίζει επίσης ότι οι αλλαγές που προωθεί αυτή την περίοδο η κυβέρνηση αφορούν κυρίως την ποιότητα εξυπηρέτησης προς τους δανειολήπτες και όχι τους κανόνες αναδιάρθρωσης των οφειλών ή τους μαθηματικούς τύπους που χρησιμοποιούνται.
Σήμερα, οι λύσεις για ένα δάνειο πρέπει να τηρούν μια βασική αρχή: η ανάκτηση μέσω ρύθμισης σε παρούσα αξία δεν μπορεί να υπολείπεται από ό,τι θα έπαιρνε ο πιστωτής από τη ρευστοποίηση των ενεχύρων. Για μεγάλο μέρος των αρρύθμιστων οφειλών, λέει το ίδιο στέλεχος, είναι σχεδόν αδύνατο να παραχθούν λογικές προτάσεις προς τους δανειολήπτες.
Κατά το ίδιο στέλεχος, τρεις είναι οι βασικοί λόγοι που δυσκολεύουν τη διαδικασία: πρώτον, η μέση ηλικία των οφειλετών είναι πλέον τα 60 έτη, γεγονός που περιορίζει τα περιθώρια μείωσης των δόσεων μέσω μεγαλύτερης διάρκειας αποπληρωμής. Δεύτερον, οι ρυθμίσεις γίνονται με βάση την αξία της ακίνητης περιουσίας που λειτουργεί ως εξασφάλιση, άρα το όποιο κούρεμα σταματά εκεί· μετά το ράλι των τιμών στην κτηματαγορά, τα ελάχιστα ποσά που πρέπει να αποπληρωθούν αυξήθηκαν σημαντικά. Τρίτον, τα εισοδήματα των πολιτών έχουν ενισχυθεί σε ονομαστικούς όρους, αλλά το διαθέσιμο εισόδημα πιέζεται από την άνοδο του κόστους ζωής, με αποτέλεσμα ο μέσος οφειλέτης να καλείται να αποπληρώσει μεγαλύτερα ποσά σε μικρότερο χρόνο, λόγω της αύξησης των αξιών στα ακίνητα και του ηλικιακού περιορισμού.
Ως εκ τούτου, οι παρεμβάσεις που βελτιώνουν μόνο την εξυπηρέτηση των δανειοληπτών δεν λύνουν το πραγματικό πρόβλημα. Το ίδιο στέλεχος υποστηρίζει ότι χρειάζονται τρόποι για ταχύτερη διευθέτηση των χρεών, χωρίς να θίγονται οι κρατικές εγγυήσεις του Ηρακλής, εκτός αν επιλεγούν μεγαλύτερες διαγραφές με επιβάρυνση του φορολογούμενου.
Η ίδια πηγή κρίνει αναγκαίο να ανοίξει μια διαφορετικού τύπου συζήτηση για μεταρρυθμίσεις που θα διευκολύνουν τις ρυθμίσεις. Ενδεικτικά, αναφέρει δύο λύσεις που εφαρμόζονται σε διάφορες παραλλαγές σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
- Κλειδωμένο κούρεμα της οφειλής, με ανάληψη της υποχρέωσης προς τον πιστωτή από νεότερους κληρονόμους. Έτσι επιμηκύνεται η διάρκεια αποπληρωμής και μειώνεται η δόση σε επίπεδα βιώσιμα για τις εισοδηματικές δυνατότητες του οφειλέτη.
- Ο δανειολήπτης μεταβιβάζει την κυριότητα του ακινήτου με αντάλλαγμα την απαλλαγή από τα χρέη, αλλά αποκτά ισόβιο δικαίωμα κατοίκησης σε αυτό.
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ (ΟΤ) – ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ
