Στο επίκεντρο της στεγαστικής συζήτησης μπαίνει το build to rent, την ώρα που η Αθήνα αναζητά νέες λύσεις για περισσότερα σπίτια αλλά και πιο προσιτά ενοίκια. Από την αντιπαροχή μέχρι τους έξτρα ορόφους, το ζητούμενο δεν είναι μόνο να χτιστούν περισσότερες κατοικίες, αλλά να μπορούν και να τις αντέξουν οικονομικά όσοι ψάχνουν σπίτι.
Τη δεκαετία του ’60, οι μονοκατοικίες έδιναν τη θέση τους στις πολυκατοικίες, ώστε να χωρέσει ο πληθυσμός που κατέφθανε στην Αθήνα. Σήμερα, η συζήτηση στρέφεται σε ψηλότερα κτίρια, με στόχο να αυξηθεί η προσφορά κατοικιών στην αγορά, σε μια περίοδο που το στεγαστικό πρόβλημα έχει διαφορετική διάσταση.
Η αντιπαροχή υπήρξε ο βασικός μοχλός της μεταπολεμικής ανοικοδόμησης. Αυλές και χαμηλά σπίτια παραχώρησαν τη θέση τους σε διαμερίσματα, καλύπτοντας την εσωτερική μετανάστευση και την ανάγκη χιλιάδων οικογενειών για καλύτερη ζωή. Έτσι, η Αθήνα αναπτύχθηκε καθ’ ύψος και απέκτησε τη γνωστή της εικόνα, αλλά και τις πυκνοδομημένες γειτονιές που σήμερα δυσκολεύονται να δεχθούν νέες πιέσεις.
Έξι δεκαετίες μετά, η κυβέρνηση αναζητά ξανά λύσεις προς τα πάνω. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, μιλώντας στο συνέδριο του Βήματος Διάλογοι για την Αθήνα, έθεσε στο τραπέζι την παροχή περισσότερων τετραγωνικών, ενδεχομένως μέσω ενός ή δύο επιπλέον ορόφων, ως κίνητρο για κτίρια που θα κατασκευάζονται αποκλειστικά για μακροχρόνια ενοικίαση.
Το Build to Rent έχει ήδη αποκτήσει νομοθετική βάση στην Ελλάδα. Το πρόγραμμα Κατασκευάζω – Νοικιάζω θεσπίστηκε με νόμο που δημοσιεύθηκε τον Ιούνιο του 2026 και απευθύνεται σε νομικά πρόσωπα που δραστηριοποιούνται στις κατασκευές ή στη διαχείριση ακινήτων.
Το πλαίσιο καλύπτει τόσο την ανέγερση νέων κατοικιών όσο και τη μετατροπή κτιρίων άλλης χρήσης σε σπίτια προς ενοικίαση. Ο επενδυτής διατηρεί τα ακίνητα στην ιδιοκτησία του, τα διαχειρίζεται και έχει έσοδα από τα μισθώματα, ενώ το βασικό οικονομικό κίνητρο είναι η απαλλαγή των εσόδων από την εκμίσθωση των ενταγμένων ακινήτων από τον φόρο εισοδήματος.
Σε αντάλλαγμα, οι κατοικίες πρέπει να διατίθενται αποκλειστικά για μακροχρόνια μίσθωση για τουλάχιστον δέκα χρόνια, με προκαθορισμένο μίσθωμα. Το κρίσιμο μέρος της εφαρμογής του νόμου είναι η κοινή υπουργική απόφαση που θα ορίζει τον τρόπο προσδιορισμού και το ύψος του ενοικίου, τις προϋποθέσεις συμμετοχής, τις συμβάσεις με τους ενοικιαστές και τις υποχρεώσεις συντήρησης.
Η νέα πρόταση του Πρωθυπουργού προσθέτει ένα δεύτερο πιθανό κίνητρο, πέρα από τη φορολογική απαλλαγή: πολεοδομικό όφελος. Περισσότερα διαμερίσματα στο ίδιο οικόπεδο μπορούν να βελτιώσουν τα οικονομικά ενός έργου και να κάνουν πιο ελκυστική μια επένδυση.
Στη συζήτηση παρεμβάλλονται και οι αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας για τα μπόνους του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού. Το ΣτΕ έκρινε αντισυνταγματική την οριζόντια εφαρμογή των επίμαχων κινήτρων, χωρίς προηγούμενη αξιολόγηση των ιδιαίτερων συνθηκών κάθε περιοχής.
Σε αυτό το σημείο αποκτά βαρύτητα η αναφορά του Παύλου Μαρινάκη στο ραδιόφωνο του meganews και στην εκπομπή ΠαράΤυποι, όπου είπε πως θα μπορούσε να υπάρξει δυνατότητα εξέτασης της πρότασης για επιπλέον ορόφους σε συγκεκριμένες περιοχές.
Στο εξωτερικό υπάρχουν διαφορετικές εκδοχές του μοντέλου. Στην Αγγλία, το πλαίσιο του Build to Rent προβλέπει κατοικίες με προσιτό μίσθωμα μέσα στα συγκροτήματα κατοικιών, ενώ στη Μαδρίτη το Plan VIVE συνδυάζει δημόσια γη και ιδιωτική κατασκευή και διαχείριση για την προσφορά προσιτών ενοικιαζόμενων κατοικιών.
Για την Ελλάδα, το κόστος γης και κατασκευής, η χρηματοδότηση και η ταχύτητα των αδειοδοτήσεων θα κρίνουν το ενδιαφέρον των εταιρειών. Από την άλλη, οι δεσμεύσεις για τα μισθώματα και η τήρησή τους θα κρίνουν το όφελος των νοικοκυριών.
