Οι εξαγγελίες της ΔΕΘ απαντούν στο ερώτημα ποιοι θα ενισχυθούν και με πόσα. Αφήνουν όμως ανοιχτό ένα δυσκολότερο και σημαντικότερο ζήτημα: πώς θα γίνει η ελληνική οικονομία παραγωγικότερη και πλουσιότερη.
Από το βήμα της ΔΕΘ, ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσίασε ένα πλέγμα μέτρων που αφορά εισοδήματα, φορολογικές ελαφρύνσεις και οικονομικές ενισχύσεις. Σε μια περίοδο κατά την οποία η ακρίβεια πιέζει σημαντικό μέρος των νοικοκυριών, οποιαδήποτε ουσιαστική ανακούφιση έχει προφανώς αξία. Για έναν πολίτη που δυσκολεύεται να καλύψει τις υποχρεώσεις του, ακόμη και μια σχετικά μικρή αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος μπορεί να είναι σημαντική.
Αυτό, όμως, δεν αρκεί για να συνθέσει ένα οικονομικό σχέδιο χώρας.
Η συζήτηση για την οικονομία δεν μπορεί να εξαντλείται στο πώς θα διανεμηθεί καλύτερα ένα δεδομένο δημοσιονομικό πλεόνασμα. Το κρίσιμο ερώτημα είναι πώς η Ελλάδα θα μπορέσει να παράγει περισσότερο πλούτο, ώστε στο μέλλον να υπάρχουν περισσότερα προς διανομή.
Η πραγματική πρόκληση δεν είναι να αποφασιστεί ποιος θα λάβει μια ενίσχυση 300 ή 500 ευρώ. Είναι να δημιουργηθεί μια οικονομία στην οποία όλο και λιγότεροι πολίτες θα εξαρτώνται από τέτοιες ενισχύσεις για να διατηρήσουν το βιοτικό τους επίπεδο.
Και εδώ αρχίζουν τα δυσκολότερα ερωτήματα.
Ποια είναι η στρατηγική της χώρας για τη βιομηχανία; Πώς θα αυξηθούν οι επενδύσεις στην έρευνα και την καινοτομία; Πώς θα δημιουργηθούν περισσότερες επιχειρήσεις που παράγουν προϊόντα και υπηρεσίες υψηλής προστιθέμενης αξίας και μπορούν να σταθούν στις διεθνείς αγορές; Πώς θα αυξηθεί η παραγωγικότητα της εργασίας, ώστε να μπορούν να αυξηθούν με βιώσιμο τρόπο και οι πραγματικοί μισθοί;
Ο τουρισμός αποτελεί έναν εξαιρετικά σημαντικό πυλώνα της ελληνικής οικονομίας. Δεν μπορεί, όμως, να αποτελεί σχεδόν από μόνος του την απάντηση στο παραγωγικό πρόβλημα της χώρας. Μια σύγχρονη ευρωπαϊκή οικονομία χρειάζεται εξαγωγική βιομηχανία, τεχνολογία, αγροδιατροφή υψηλής αξίας, φαρμακευτική παραγωγή, ενέργεια, ερευνητικά κέντρα και επιχειρήσεις που μπορούν να πουλήσουν στον υπόλοιπο κόσμο γνώση, προϊόντα και υπηρεσίες.
Ο πλούτος μιας χώρας δεν αυξάνεται απλώς επειδή το κράτος αναδιανέμει αποτελεσματικότερα τα φορολογικά έσοδα. Αυξάνεται όταν οι επιχειρήσεις και οι εργαζόμενοι παράγουν περισσότερη αξία, όταν δημιουργούνται νέες εξαγωγές, όταν η παραγωγικότητα ανεβαίνει και όταν το ανθρώπινο κεφάλαιο αξιοποιείται σε δραστηριότητες που αμείβονται καλύτερα.
Αυτό είναι και το μεγάλο ερώτημα που μένει μετά τη ΔΕΘ.
Τι θα παράγει η Ελλάδα σε δέκα χρόνια; Από πού θα προκύψουν οι υψηλότεροι μισθοί; Ποιο θα είναι το επόμενο μεγάλο κύμα επενδύσεων; Και ποιοι κλάδοι θα μπορούν να στηρίξουν μια οικονομία λιγότερο εξαρτημένη από την κατανάλωση, τον τουρισμό και την κρατική αναδιανομή;
Κάθε Σεπτέμβριο η δημόσια συζήτηση περιστρέφεται γύρω από το ποιος θα πάρει τι. Είναι αναγκαία συζήτηση, αλλά είναι η μισή.
Η άλλη μισή —και μακροπρόθεσμα η σημαντικότερη— είναι πώς θα μεγαλώσει η ίδια η οικονομική πίτα.
