Η Δυτική Αττική μπαίνει ήδη στη φάση της αποκατάστασης μετά τη μεγάλη πυρκαγιά, με άμεσες παρεμβάσεις αντιδιαβρωτικής και αντιπλημμυρικής θωράκισης, κήρυξη των καμένων εκτάσεων ως αναδασωτέων και ενίσχυση της πρόληψης μέσω του προγράμματος AntiNERO. Το σχέδιο παρουσίασε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, σημειώνοντας ότι «η επόμενη ημέρα δεν ξεκινά σήμερα, αλλά έχει ήδη ξεκινήσει».
Ο υπουργός άρχισε την τοποθέτησή του αποτίοντας φόρο τιμής στους πέντε πυροσβέστες που έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια των πυρκαγιών της τελευταίας εβδομάδας, υπογραμμίζοντας ότι η Πολιτεία οφείλει να τιμά τη θυσία τους και να συνεχίζει την προσπάθεια προστασίας των δασικών οικοσυστημάτων της χώρας. Όπως είπε, η εβδομάδα που πέρασε ήταν εξαιρετικά δύσκολη, με διαδοχικά μεγάλα μέτωπα από την Κρήτη έως τη Βοιωτία και τη Δυτική Αττική, υπό πολύ δυσμενείς κλιματικές συνθήκες.
Αναφερόμενος στην πορεία των πυρκαγιών, σημείωσε ότι στην Κρήτη η φωτιά απείλησε άμεσα το μοναδικό φοινικόδασος της Πρέβελης, όμως χάρη στον συντονισμό των δυνάμεων διασώθηκε σχεδόν στο σύνολό του, καθώς από τα περίπου 30 στρέμματα επηρεάστηκαν μόλις 3,5 στρέμματα. Αντίστοιχα, στα δύο μεγάλα περιστατικά της Βοιωτίας οι πυροσβεστικές δυνάμεις έδωσαν πολυήμερη μάχη με συνεχείς αναζωπυρώσεις, ενώ ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην πυρκαγιά στο Ποικίλο Όρος, όπου τα έργα πρόληψης του προγράμματος AntiNERO συνέβαλαν ουσιαστικά στον περιορισμό της εξάπλωσης της φωτιάς και στην προστασία του αστικού ιστού και κρίσιμων υποδομών.
Για τη μεγάλη πυρκαγιά που ξεκίνησε από τη Βοιωτία και επεκτάθηκε στη Δυτική Αττική, ο κ. Παπασταύρου έκανε λόγο για ιδιαίτερα σοβαρή περιβαλλοντική καταστροφή, επισημαίνοντας ότι η συνολική περίμετρος της πληγείσας περιοχής φτάνει περίπου τα 113.000 στρέμματα, εκ των οποίων τα περίπου 95.000 βρίσκονται εντός της Περιφέρειας Αττικής. Διευκρίνισε, όμως, ότι αυτό δεν σημαίνει πως κάηκε στο σύνολό της η συγκεκριμένη έκταση, καθώς μέσα στην περίμετρο υπάρχουν διαφορετικές κατηγορίες γης και σημαντικά τμήματα δασικής βλάστησης που διασώθηκαν και θα αποτυπωθούν αναλυτικά στη χαρτογράφηση της περιοχής.
Πρώτη προτεραιότητα, όπως τόνισε, είναι η προστασία των εδαφών και των κατάντη περιοχών από τους κινδύνους που ακολουθούν μια μεγάλη πυρκαγιά. Ήδη παράγεται το αναγκαίο χαρτογραφικό υλικό, ώστε να ολοκληρωθούν οι απαραίτητες μελέτες και να επιλεγούν οι περιοχές όπου θα γίνουν τα έργα αντιδιαβρωτικής και πρώτης αντιπλημμυρικής προστασίας. Στόχος είναι να συγκρατηθούν τα εδάφη και τα φερτά υλικά, ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος πλημμυρικών φαινομένων στη χειμερινή περίοδο. Ο υπουργός είπε ότι τα πρώτα έργα θα ξεκινήσουν έως τις 15 Σεπτεμβρίου και θα ολοκληρωθούν μέχρι το τέλος του έτους, υπενθυμίζοντας ότι αντίστοιχο χρονοδιάγραμμα εφαρμόστηκε με επιτυχία το 2025 σε 14 πυρόπληκτες περιοχές της χώρας.
Παράλληλα, ανακοίνωσε ότι η Τράπεζα Πειραιώς αναλαμβάνει, ως Ανάδοχος Αποκατάστασης, τη χρηματοδότηση των αναγκαίων μελετών και έργων ύψους 1,5 εκατ. ευρώ, ενώ αναφέρθηκε και στη δωρεά 25 εκατ. ευρώ της HELLENiQ ENERGY για την υποστήριξη των δράσεων αποκατάστασης μετά τις φετινές πυρκαγιές, με ιδιαίτερη έμφαση στη Δυτική Αττική. Όπως σημείωσε, οι ιδιωτικές αυτές συνεισφορές λειτουργούν συμπληρωματικά προς τους δημόσιους πόρους, στο πλαίσιο του θεσμού του Αναδόχου Αποκατάστασης, μέσω του οποίου έχουν ήδη υλοποιηθεί ή δρομολογηθεί περισσότερα από 60 έργα, συνολικού ύψους άνω των 46 εκατ. ευρώ.
Η πληγείσα περιοχή θα κηρυχθεί υποχρεωτικά αναδασωτέα μέσα στις επόμενες τριάντα ημέρες, είπε ο κ. Παπασταύρου, προσθέτοντας ότι το υπουργείο θα παρακολουθεί συστηματικά τη φυσική αναγέννηση των οικοσυστημάτων, ιδιαίτερα στις περιοχές που έχουν πληγεί επανειλημμένα από πυρκαγιές. Όπως ανέφερε, η φυσική αναγέννηση είναι ο βασικός μηχανισμός ανάκαμψης των ελληνικών δασών, αλλά χρειάζεται διαρκής προστασία, επιστημονική παρακολούθηση και, όπου απαιτείται, στοχευμένες παρεμβάσεις.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην πρόληψη, λέγοντας ότι από το 2022 μέχρι σήμερα έχουν διατεθεί 667 εκατ. ευρώ μέσω του προγράμματος AntiNERO, το οποίο έχει ήδη αναγνωριστεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως παράδειγμα αποτελεσματικής ευρωπαϊκής επένδυσης για την προστασία των δασών απέναντι στην κλιματική κρίση. Παράλληλα, ανακοίνωσε την ενεργοποίηση χρηματοδότησης 25 εκατ. ευρώ από το Πράσινο Ταμείο για δασοτεχνικά έργα ορεινής υδρονομίας και αντιπλημμυρικής προστασίας στην Αττική, με πόρους που θα διατεθούν στην Περιφέρεια Αττικής για έργα στα Βίλια, τα Γεράνεια, τη Βαρυμπόμπη, τις Αφίδνες και το Κρυονέρι.
Απαντώντας σε ερώτηση, ο υπουργός ανέφερε ότι η αποτελεσματική προστασία των δασών στηρίζεται σε τέσσερις βασικούς πυλώνες: την πρόληψη, τον άμεσο εντοπισμό της πυρκαγιάς, τον αποτελεσματικό συντονισμό όλων των εμπλεκόμενων φορέων και την ταχεία αποκατάσταση των καμένων εκτάσεων. «Χρειαζόμαστε περισσότερο AntiNERO, περισσότερη πρόληψη», είπε, επισημαίνοντας ότι για σχεδόν είκοσι χρόνια η Δασική Υπηρεσία δεν ενισχύθηκε με νέο προσωπικό, με αποτέλεσμα να χαθεί ουσιαστικά μία ολόκληρη γενιά δασικών στελεχών χωρίς να μεταφέρει την εμπειρία και την τεχνογνωσία της στις νεότερες γενιές. Όπως σημείωσε, η υποστελέχωση της Δασικής Υπηρεσίας δυσχέρανε σημαντικά την κάλυψη των μεγάλων δασικών εκτάσεων και την υλοποίηση προληπτικών παρεμβάσεων. Για τον λόγο αυτό, υπογράμμισε ότι πρέπει να υλοποιηθούν όσο το δυνατόν περισσότερα έργα πρόληψης, να ενισχυθούν τα συστήματα έγκαιρου εντοπισμού των πυρκαγιών -με τη σημαντική συμβολή της Πολιτικής Προστασίας-, να διασφαλιστεί ο άμεσος συντονισμός όλων των συναρμόδιων υπηρεσιών και να επιταχυνθούν οι εργασίες αποκατάστασης μετά από κάθε καταστροφή. Παράλληλα, είπε ότι προγράμματα όπως το AntiNERO πρέπει να ενισχυθούν περαιτέρω και να αποτελέσουν παράδειγμα καλής πρακτικής και για άλλες χώρες.
Κλείνοντας, ο υπουργός τόνισε ότι η κλιματική κρίση καθιστά βέβαιο πως η χώρα θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει μεγάλες πυρκαγιές. «Δεν μπορούμε να υποθέσουμε ότι δεν θα υπάρξουν ξανά μεγάλες πυρκαγιές. Μπορούμε όμως να μειώνουμε συστηματικά τον κίνδυνο, να ενισχύουμε την ανθεκτικότητα των δασών και να αποκαθιστούμε γρήγορα και με επιστημονικό τρόπο τις περιοχές που πλήττονται», ανέφερε.
Για τη Δυτική Αττική, επανέλαβε ότι η δέσμευση του υπουργείου είναι η άμεση έναρξη των έργων προστασίας, η τήρηση του χρονοδιαγράμματος, η συστηματική παρακολούθηση της ανάκαμψης των οικοσυστημάτων και η συνέχιση των παρεμβάσεων πρόληψης, προσθέτοντας ότι «τα δάση μας αποτελούν δομικό στοιχείο της ταυτότητάς μας και παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές».
Ο υπουργός πρόσθεσε ότι «είναι σαφές ότι ήρθε η ώρα να αναθεωρηθεί το θεσμικό πλαίσιο για τα ιδιωτικά ηλεκτρικά δίκτυα και να κλείσουν τα όποια κενά», σημειώνοντας πως η ανάγκη που υπήρχε το 2006 να δοθούν κίνητρα για αυτά τα δίκτυα δεν υπάρχει σήμερα και ότι η κυβέρνηση θα κινηθεί προς την αυστηροποίηση του θεσμικού πλαισίου.
Εξήρε επίσης τη συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων κατά τη διάρκεια της πυρκαγιάς, αναφέροντας ότι από την πρώτη στιγμή στο πεδίο βρέθηκαν η Δασική Υπηρεσία, τα Δασαρχεία, η Γενική Διεύθυνση Δασών, το Πυροσβεστικό Σώμα, η Πολιτική Προστασία, η Περιφέρεια, οι δήμοι, οι Ένοπλες Δυνάμεις, οι εθελοντές και οι Δασικοί Συνεταιρισμοί Εργασίας, οι οποίοι συνέβαλαν τόσο στην κατάσβεση όσο και στην απομάκρυνση επικίνδυνων καμένων δέντρων και στην αποκατάσταση της πρόσβασης στις πληγείσες περιοχές. Παράλληλα, αξιοποιήθηκαν μηχανήματα έργου από τους αναδόχους των έργων πρόληψης και τον στρατό, ενώ ξεκίνησαν άμεσα οι αυτοψίες, η δορυφορική χαρτογράφηση και η προετοιμασία των έργων αποκατάστασης.
Όπως ανέφερε ο γενικός γραμματέας Δασών Στάθης Σταθόπουλος, «το AntiNERO είναι το μεγαλύτερο πρόγραμμα που έχει εφαρμοστεί στην Ελλάδα», επισημαίνοντας ότι η ζημιά στη Δυτική Αττική θα ήταν ακόμα μεγαλύτερη αν δεν είχαν διατεθεί περίπου 20 εκατομμύρια ευρώ για την αντιπυρική προστασία της περιοχής. Όπως είπε χαρακτηριστικά, «η δασική πολιτική μετά το 2022 βρήκε πόρους και εκτέλεσε έργα. Θα κάνουμε τα αδύνατα δυνατά, όλα τα χρονοδιαγράμματα όσον αφορά τα έργα να τρέξουν με τρόπο ποιοτικό και η δασική υπηρεσία και το υπουργείο θα βρίσκονται δίπλα σε όλους όσοι τα εκτελούν. Σε κάθε περίπτωση, οι κάτοικοι της Δυτικής Αττικής δεν θα μείνουν μόνοι τους». Πρόσθεσε επίσης ότι «αισιοδοξούμε ότι θα έχουμε τελικά αποτελέσματα σχετικά με την ενίσχυση των πόρων από την ΕΕ όσον αφορά την πρόληψη, την ανθεκτικότητα και τον εξοπλισμό».
Από την πλευρά του, ο γενικός διευθυντής Δασών και Δασικού Περιβάλλοντος του ΥΠΕΝ, Βαγγέλης Γκουντούφας, επεσήμανε ότι η πρόσφατη πυρκαγιά ξεκίνησε από τη Βοιωτία και πέρασε με μεγάλη ταχύτητα στη Δυτική Αττική. Παρουσίασε τα ποιοτικά χαρακτηριστικά των καμένων εκτάσεων και ανέλυσε το σύνολο των αντιπυρικών έργων που υλοποιήθηκαν στην περιοχή στο πλαίσιο του AntiNERO, ύψους 20 εκατομμυρίων ευρώ, λέγοντας ότι σε αντίθετη περίπτωση θα κινδύνευαν πολύ περισσότερες περιοχές με βάση την ένταση και τα χαρακτηριστικά της φωτιάς.
Όπως έκανε γνωστό, οι άμεσες ενέργειες του ΥΠΕΝ αφορούν, μεταξύ άλλων, τα εξής:
Έκδοση αποφάσεων για την υλοτομία παρόδιας καμένης βλάστησης, απαγόρευση θήρας και βόσκησης, έκδοση άδειας στους κατοίκους για τη συλλογή καυσοξύλων, συνεργασία για τη συλλογή και περίθαλψη ειδών άγριας πανίδας που χρήζουν φροντίδας, σύνταξη και έγκριση των μελετών για την εκτέλεση αντιδιαβρωτικών έργων, άμεση κήρυξη εκτάσεων ως αναδασωτέων και άμεση πρόσληψη ανθρώπινου δυναμικού. Τα έργα που πρόκειται να υλοποιηθούν αφορούν αντιδιαβρωτικές παρεμβάσεις, ορεινά αντιπλημμυρικά, επανεγκατάσταση του δάσους με φυσική ή τεχνητή αναδάσωση, καθώς και έργα ορεινής υδρονομίας.
Ηλίας Παλιαλέξης
