Στην ανάγκη να υπάρξει ευρωπαϊκός μηχανισμός για την αναστολή της διαδικασίας ασύλου σε εξαιρετικές περιπτώσεις εργαλειοποίησης μαζικών μεταναστευτικών ροών επέμεινε η ελληνική πλευρά στη συνεδρίαση του Συμβουλίου υπουργών Εσωτερικών και Μετανάστευσης της ΕΕ, που έγινε μέσω τηλεδιάσκεψης. Η Αθήνα ζήτησε επίσης την άμεση επιστροφή όσων εισέρχονται παράνομα, σύμφωνα με το ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο.
Σύμφωνα με πληροφορίες από το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, ο υπουργός Θάνος Πλεύρης παρουσίασε στους Ευρωπαίους ομολόγους του την πρόταση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, όπως αναπτύσσεται σε άρθρο του στο Politico. Τόνισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση χρειάζεται θεσμικό εργαλείο για ακραίες περιστάσεις, όπως η εργαλειοποίηση μεταναστευτικών ροών στη Θέουτα και η απόπειρα που είχε γίνει στον Έβρο το 2020.
Ο κ. Πλεύρης εξέφρασε την αλληλεγγύη της Ελλάδας προς την Ισπανία και σημείωσε ότι η χώρα, ως πρώτη χώρα υποδοχής, γνωρίζει από πρώτο χέρι τις δυσκολίες που δημιουργεί η διαχείριση αυξημένων μεταναστευτικών πιέσεων. Όπως αναφέρθηκε, η ελληνική πλευρά βρίσκεται σε επικοινωνία με τις ισπανικές αρχές ώστε να συνδράμει όπου χρειαστεί.
Ο υπουργός υπενθύμισε την εμπειρία της Ελλάδας από αντίστοιχες καταστάσεις, παραπέμποντας στα γεγονότα στον Έβρο το 2020, όταν, όπως είπε, αποτράπηκε η οργανωμένη προσπάθεια εισόδου δεκάδων χιλιάδων μεταναστών προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Παράλληλα, επισήμανε ότι ορισμένες εθνικές πολιτικές, όπως οι μαζικές νομιμοποιήσεις μεταναστών, μπορούν να λειτουργήσουν ως παράγοντας έλξης για τα κυκλώματα διακίνησης και την παράνομη μετανάστευση, διευκρινίζοντας ότι η ελληνική κυβέρνηση διαφωνεί με αυτές.
Στο επίκεντρο της παρέμβασης βρέθηκε και η ανάγκη να ενισχυθεί περαιτέρω η προστασία των εξωτερικών χερσαίων και θαλάσσιων συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με μεγαλύτερη παρουσία της Frontex. Όπως επισημάνθηκε, η φύλαξη των συνόρων δεν περιορίζεται στις επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης, αλλά περιλαμβάνει και την αποτροπή των παράνομων αφίξεων, πάντοτε στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στη συνεργασία με τρίτες χώρες, την οποία ο υπουργός χαρακτήρισε καθοριστική για τη μείωση των μεταναστευτικών ροών και την αύξηση των επιστροφών.
Όπως ανέφερε, η εμπειρία της Ελλάδας δείχνει ότι όπου υπάρχει ουσιαστική συνεργασία με γειτονικές χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα αποτελέσματα είναι θετικά, παραπέμποντας στη μείωση των αφίξεων στα νησιά του Αιγαίου κατά περισσότερο από 60% το πρώτο εξάμηνο του 2026, αλλά και στα πρώτα θετικά δείγματα από τη συνεργασία με τη Λιβύη.
Παράλληλα, επικαλέστηκε δήλωση του αρμόδιου Ευρωπαίου επιτρόπου Μπρούνερ, σύμφωνα με την οποία ο αριθμός των μεταναστών που εισέρχονταν στα ελληνικά νησιά μέσα σε μία εβδομάδα το 2015 αντιστοιχεί περίπου στο σύνολο όσων εισήλθαν σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, δηλαδή περίπου 50.000 άτομα. Όπως επισημάνθηκε, στην Ελλάδα το πρώτο επτάμηνο του 2026 οι θαλάσσιες μεταναστευτικές ροές καταγράφουν μείωση άνω του 35%, κάτι που ο υπουργός απέδωσε στην εφαρμογή μιας «σκληρής αλλά δίκαιης μεταναστευτικής πολιτικής».
Κατά το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, η ελληνική πλευρά υποστήριξε ακόμη ότι οι τρίτες χώρες που λαμβάνουν χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να δείχνουν ουσιαστική συνεργασία τόσο στη μείωση των μεταναστευτικών ροών όσο και στην αύξηση των επιστροφών. Έγινε, επίσης, ειδική αναφορά στην ανάγκη να αξιολογηθεί η συνεργασία του Μαρόκου σε όλα τα επίπεδα σχετικά με την κρίση στη Θέουτα.
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε και η δημιουργία κέντρων επιστροφής σε ασφαλείς τρίτες χώρες, ενώ ο κ. Πλεύρης υπογράμμισε ότι το νέο Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο είναι σημαντική θεσμική κατάκτηση. Ωστόσο, όπως είπε, μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά σε συνθήκες κανονικών ή αυξημένων μεταναστευτικών ροών και όχι σε περιπτώσεις οργανωμένης εργαλειοποίησης ή μαζικής εισόδου μεταναστών.
Ο υπουργός τόνισε ότι σε τέτοιες εξαιρετικές περιπτώσεις πρέπει να υπάρχει η δυνατότητα ενεργοποίησης ενός ευρωπαϊκού μηχανισμού που θα επιτρέπει την προσωρινή αναστολή της διαδικασίας ασύλου και την επιστροφή όσων εισήλθαν παράνομα, με πλήρη σεβασμό στο διεθνές και ευρωπαϊκό δίκαιο. Παρέπεμψε και στο άρθρο του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στο Politico, όπου προτείνεται μια καινοτόμος λύση για την προστασία του ευρωπαϊκού χώρου.
Όπως υποστήριξε ο κ. Πλεύρης, μια τέτοια πρόβλεψη δεν συνιστά παρέκκλιση από τις ευρωπαϊκές αξίες, αλλά συμβάλλει στην προστασία της ίδιας της διαδικασίας ασύλου και της εύρυθμης λειτουργίας της.
Σύμφωνα με το υπουργείο, έγινε αναφορά και στην περίπτωση της Θέουτα, όπου, όπως επισημάνθηκε, οι επιστροφές πραγματοποιούνται χωρίς να προηγείται η υποβολή και εξέταση αιτημάτων ασύλου, ώστε να αποτραπεί η κατάρρευση της διαχείρισης των συνόρων.
Παράλληλα, ο κ. Πλεύρης τόνισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να προετοιμαστεί απέναντι σε αντίστοιχες απόπειρες εργαλειοποίησης τόσο στα χερσαία όσο και στα θαλάσσια σύνορά της.
Τέλος, ο υπουργός υποστήριξε ότι οι αποφάσεις που λήφθηκαν στον Έβρο το 2020, αλλά και κατά την πρόσφατη αναστολή της εξέτασης αιτημάτων ασύλου στις αυξημένες ροές από τη Λιβύη, συνέβαλαν στην προστασία των ελληνικών και ευρωπαϊκών συνόρων. Επανέλαβε ότι η αλληλεγγύη προς τις χώρες πρώτης υποδοχής πρέπει να είναι ουσιαστική, με κοινές ευρωπαϊκές λύσεις για την αντιμετώπιση ακόμη και των πιο ακραίων σεναρίων αύξησης των μεταναστευτικών ροών, ώστε να μην επαναληφθούν φαινόμενα αντίστοιχα με εκείνα του 2015. Όπως είπε, βασικές προτεραιότητες της ελληνικής πολιτικής παραμένουν η αποτελεσματική φύλαξη των εξωτερικών συνόρων, η μείωση των μεταναστευτικών ροών και η αύξηση των επιστροφών.
Φ. Δουλγκέρη
