Σειρά αντιδράσεων προκάλεσε η αποκάλυψη του in ότι η Τουρκία έλαβε ενημέρωση για την έναρξη των ερευνών για το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου, (GSI), από τη Γαλλία, μέσω ρηματικής διακοίνωσης.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες του in, η Γαλλία ήταν αυτή που ενημέρωσε ουσιαστικά την Άγκυρα ότι το πλοίο «Abeille Marengo» θα ξεκινήσει, μετά και την έκδοση της σχετικής NAVTEX από την Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού, έρευνες βυθού για την πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου. Στη ρηματική διακοίνωση, όπως ανέφεραν αρμόδιες πηγές στο in, καθίσταται σαφές ότι αυτό δεν συνιστά αναγνώριση δικαιοδοσιών.
Υπενθυμίζεται ότι ο Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, ερωτηθείς για το θέμα των NAVTEX και των αντί-NANTEX, δήλωσε στον ανταποκριτή του ΣΚΑΙ, Μανώλη Κωστίδη, «όλα είναι φυσιολογικά, όλα είναι καλά».
Με τον Φιντάν να δείχνει επί της ουσίας ότι η Άγκυρα έχει διάθεση να κρατήσει χαμηλούς τόνους, μήνυμα που ελήφθη από την Αθήνα, όπως έλεγαν οι ίδιες πηγές στο in.
Την ίδια ώρα, τουρκικές διπλωματικές πηγές το Σάββατο υποστήριζαν ότι το πρόβλημα που προέκυψε με το καλώδιο και τη NAVTEX λύθηκε.
Οι ενδείξεις μέχρι στιγμής επιβεβαιώνουν πως, προς το παρόν τουλάχιστον, η Τουρκία δεν δείχνει να θέλει να δυναμιτίσει την κατάσταση, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάτι δεν μπορεί να αλλάξει αν μεταβληθούν οι συνθήκες.
Οι πληροφορίες των προηγούμενων ημερών, που είχαν δει το φως της δημοσιότητας, συνέτειναν στο ότι η Γαλλία θα ήταν αυτή που θα προχωρούσε στην ανακοίνωση της έναρξης των εργασιών για το έργο του GSI στην Τουρκία και όχι η Ελλάδα, ξεκαθαρίζοντας μάλιστα ότι δεν πρόκειται για άδεια.
Σε ανακοίνωσή της, η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη (ΕΛ.Α.Σ.) χαρακτηρίζει «απαράδεκτη» τη γαλλική ρηματική διακοίνωση στην Τουρκία για το καλώδιο, υποστηρίζοντας ότι η «ενημέρωση» υπό απειλή συνιστά αίτημα άδειας.
Σύμφωνα με την ΕΛ.Α.Σ., η ρηματική διακοίνωση «αποτελεί απαράδεκτη εξέλιξη η οποία ζημιώνει τα εθνικά μας συμφέροντα».
Όπως αναφέρει η ΕΛ.Α.Σ., «οποιαδήποτε μορφή “ενημέρωσης” -και μάλιστα γραπτής- της Τουρκίας υπό την απειλή επεισοδίου και με το καλώδιο παγωμένο εδώ και δύο χρόνια με στρατιωτικά μέσα, ερμηνεύεται επί της ουσίας ως αίτημα άδειας από την Τουρκία και ήδη παρουσιάζεται έτσι από τα τουρκικά ΜΜΕ».
Άλλωστε, προσθέτει, μόλις προχθές το τουρκικό ΥΠΕΞ με ανακοίνωσή του υπογράμμισε ότι δεν έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία από πλευράς αδειοδότησης για το καλώδιο ή όποια προφανώς «διευθετήθηκε», όπως ενημέρωσε χθες, Σάββατο 7/11, ο Τούρκος ΥΠΕΞ με τη φράση «όλα καλά».
Η ίδια ανακοίνωση αναφέρει ότι «η εν λόγω εξέλιξη αποτελεί σοβαρό πλήγμα για τα εθνικά μας συμφέροντα, το οποίο η Τουρκία θα επιχειρήσει στο μέλλον να εκμεταλλευτεί για να κατοχυρώσει τις αναθεωρητικές διεκδικήσεις της και σε σχέση με το τουρκολιβυκό μνημόνιο».
Έντονη ήταν και η αντίδραση του ΚΚΕ, το οποίο σε σχόλιό του τονίζει ότι οι πληροφορίες πως η Γαλλία απέστειλε ρηματική διακοίνωση στην Τουρκία για τις εργασίες της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου συνιστούν πολύ σοβαρή εξέλιξη, καθώς η ενέργεια αυτή έχει χαρακτήρα ενημέρωσης που δίνει τη δυνατότητα στην Τουρκία να διεκδικεί δικαιοδοσία σε ελληνική υφαλοκρηπίδα ως παράκτιο κράτος.
Το ΚΚΕ καλεί την κυβέρνηση να απαντήσει «αν ισχύουν αυτές οι πληροφορίες κι αν έχει υπάρξει οποιασδήποτε μορφής ενημέρωση της Τουρκίας».
Όπως αναφέρει καταλήγοντας, «σε κάθε περίπτωση όλα αυτά παραπέμπουν σε παζάρι σε βάρος των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας, προκειμένου να υλοποιηθεί ένα έργο το οποίο, από τη μία υπηρετεί τα συμφέροντα των ενεργειακών ομίλων, από την άλλη βυθίζει τη χώρα όλο και πιο βαθιά στους ενεργειακούς πολέμους κι ανταγωνισμούς».
Την ίδια στιγμή, η ΝΙΚΗ σε ανακοίνωσή της για την ανάρτηση Μητσοτάκη σημειώνει ότι η αναφορά στην επανέναρξη των εργασιών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου και τη σχετική NAVTEX ήταν μάλλον αχρείαστη. Ούτως ή άλλως, υποστηρίζει, δεν πρόσθεσε τίποτα, δεν εμπεριείχε μήνυμα προς την Άγκυρα και δεν τόνιζε την αποφασιστικότητα της χώρας να προχωρήσει παρά τις απειλές.
Παράλληλα, ζητά από την κυβέρνηση να «ξεκαθαρίσει πρώτα αν έχει “ενημερωθεί” από κάποιον -Αθήνα, Παρίσι ή εταιρεία- η Τουρκία, ας μαζέψει τα στελέχη του, όπως τον κ. Συρίγο, που σπέρνουν ηττοπάθεια, και μετά εκμεταλλεύεται επικοινωνιακά την εθνική υπόθεση».
Στην κυριακάτικη ανάρτησή του στο Facebook, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε στο καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης και σημείωσε πως «Ελλάδα και Κύπρος είναι οι χώρες που αδειοδοτούν τις εργασίες των ερευνών για ένα έργο το οποίο έχει χαρακτηριστεί ευρωπαϊκού κοινού ενδιαφέροντος και στο οποίο συμμετέχουν γαλλικές εταιρείες. Είναι σημαντικό να είναι απολύτως κατανοητό ότι έργα διασυνδεσιμότητας, όπως ο GSI, αποτελούν στρατηγικές επενδύσεις που ενισχύουν την ενεργειακή αυτάρκεια και την περιφερειακή συνεργασία και σταθερότητα, συμβάλλοντας στην ειρήνη και την ασφάλεια στην ευρύτερη περιοχή».
Για την ελληνική διπλωματία, η ανακοίνωση του τουρκικού Υπουργείου Εξωτερικών, αμέσως μετά την έκδοση της NAVTEX για τις έρευνες βυθού του γαλλικού πλοίου «Abeille Marengo», στην οποία αναφέρεται πως «η διαδικασία για τη λήψη της απαιτούμενης από τη χώρα μας (σσ την Τουρκία) συγκατάθεσης, σύμφωνα με τις καθιερωμένες διατάξεις του διεθνούς θαλάσσιου δικαίου, δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί», καθώς και η τουρκική αντί-NAVTEX, στην οποία σημειώνεται πως «οι τουρκικές αρχές δεν έχουν χορηγήσει άδεια για την ερευνητική δραστηριότητα που αναφέρεται στο αναφερόμενο μήνυμα, που εξεδόθη από μη εξουσιοδοτημένο σταθμό», αποτελούν επιβεβαίωση της Αθήνας πως μία είναι η χώρα που μπορεί να αδειοδοτήσει το έργο και αυτή είναι η Ελλάδα.
Με την ανακοίνωση του ελληνικού ΥΠΕΞ να είναι άλλωστε και η ανακοίνωση του έργου.
Υπενθυμίζεται ότι η συζήτηση για το ποιος θα κάνει την ανακοίνωση του έργου στην Τουρκία έχει ξεκινήσει από τη στιγμή που ο Χακάν Φιντάν, απαντώντας στα «ΝΕΑ», είχε δηλώσει πως η Τουρκία δεν αντιτίθεται στο έργο, απλώς θέλει «γραπτή ενημέρωση». Πιο συγκεκριμένα, απαντώντας σε ερώτηση των ΝΕΩΝ, ο Φιντάν είχε υποστηρίξει πως «εμείς δεν προβάλλουμε αντιρρήσεις. […] Αυτό που ζητάμε είναι, όταν ένα πλοίο διεξάγει έρευνες στη θάλασσα, να μας αποστέλλει μια γραπτή ειδοποίηση, όχι απλώς προφορική, στην οποία να αναφέρει: “Πρόκειται να προβούμε σε συγκεκριμένες ενέργειες στη συγκεκριμένη περιοχή, ορίστε οι συντεταγμένες”. Αυτό είναι το μόνο που ζητάμε. Τίποτα περισσότερο. Δεν θέλουμε να διαταραχθεί το status quo, ούτε να δημιουργηθεί ένα προηγούμενο με εντελώς λανθασμένο τρόπο, το οποίο θα προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερα προβλήματα και για τις δύο πλευρές. Ας μην επιχειρήσουμε να διαμορφώσουμε ένα νέο status quo. Υπό αυτές τις προϋποθέσεις, δεν προβάλλουμε αντιρρήσεις. Είμαστε θετικοί», σίγουρα δεν θα την εκδώσει η Ελλάδα.
Σε δηλώσεις του ο Υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, στον ΑΝΤ1, την Τετάρτη, ερωτηθείς σχετικά για το καλώδιο επέμεινε πως «δεν πρόκειται να ζητηθεί άδεια, ούτε πρόκειται να ενημερώσουμε την Τουρκία».
Σημείωνε ακόμα πως «η εταιρεία δεν πρόκειται να ζητήσει οποιαδήποτε άδεια. Είναι σαφής η κατανόηση ότι η αδειοδοτούσα χώρα είναι αποκλειστικά και μόνο η Ελλάδα».
Άφηνε ωστόσο ένα περιθώριο λέγοντας πως «το αν θα υπάρξει άτυπη ενημέρωση σχετικά με το ότι θα βγει ένα πλοίο για να κάνει την έρευνα, αυτό είναι κάτι το οποίο δεν είναι υπερβολικό, δεν παράγει καμία νομική συνέπεια και προφανώς δεν αλλοιώνει τους συσχετισμούς σε σχέση με την αδειοδότηση».
Για να ξεκαθαρίσει πως «η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα, η οποία αδειοδοτεί το συγκεκριμένο έργο. Δεν πρόκειται να υπάρξει απεμπόληση από αυτό με κανέναν απολύτως τρόπο».
Διπλωματικές πηγές στην Αθήνα σημείωναν πως «η εσωτερική διαχείριση από την Τουρκία δεν μας αφορά. Η Ελλάδα είναι η μόνη αδειοδοτούσα χώρα, έπραξε αυτό που όφειλε σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και θα συνεχίσει να το πράττει».
Την ίδια στιγμή αρμόδιες πηγές διαβάζουν τις δηλώσεις της Άγκυρας ως διάθεση, σε αυτή τη φάση τουλάχιστον, να αφήσει το έργο να εξελιχθεί ομαλά, ενώ τονίζουν πως αυτό δεν έχει να κάνει αμιγώς με τις ελληνοτουρκικές σχέσεις αλλά συνδέεται και με το διεθνές περιβάλλον.
Η Τουρκία, όπως έλεγαν, δεν θέλει αυτή τη στιγμή να εμφανιστεί απέναντι σε ένα έργο με ευρωπαϊκή σφραγίδα ούτε να έρθει σε ευθεία αντιπαράθεση με τη Γαλλία. Την ίδια στιγμή, η αλλαγή πολιτικού σκηνικού στο Ισραήλ και η ενδεχόμενη είσοδος των αραβικών κομμάτων σε κυβερνητικό σχηματισμό αποτελούν επίσης ανασταλτικό παράγοντα για την Άγκυρα να δυναμιτίσει το έργο σε αυτή τη φάση, καθώς ο ρόλος που θέλει να παίξει στα διεθνή διπλωματικά τραπέζια δεν της επιτρέπει να κλιμακώσει την ένταση.
Ακόμα και η ενόχληση που φάνηκε στην ανακοίνωση του τουρκικού ΥΠΕΞ δεν ενοχλεί την Ελλάδα, που εκτιμά και τις εσωτερικές ισορροπίες που πρέπει να κρατηθούν, ενώ χαρακτηρίζει τόσο την ανακοίνωση όσο και τη NAVTEX «αναμενόμενες» και σε πλαίσιο που εκφράζει μεν τις πάγιες τουρκικές θέσεις, ωστόσο δεν ανεβάζει τους τόνους, δείχνοντας ότι θα επιχειρήσει κάτι περισσότερο επί του πεδίου.
Όπως σημείωναν οι ίδιες πηγές στο in, αυτή τη στιγμή ο Φιντάν δείχνει να αναλαμβάνει ο ίδιος ηγετικό ρόλο στο θέμα του καλωδίου και οι δηλώσεις του να είναι «αυτές που θα έπρεπε να είναι».
Την ίδια στιγμή η Αθήνα αναγνωρίζει πως στην Τουρκία δεν υπάρχει μόνο ένας πυλώνας εξουσίας, βάζοντας δίπλα στο Υπουργείο Εξωτερικών το τουρκικό Υπουργείο Άμυνας, που κρατά πιο σκληρή γραμμή.
Και τηρούν στάση αναμονής, με την Αθήνα να παραμένει έτοιμη για όλα τα σενάρια.
Ωστόσο, όπως τόνιζαν στο in διπλωματικές πηγές, είναι ανάγκη να βρεθεί ένα modus vivendi Αθήνας – Άγκυρας ώστε να υπάρχει συνεννόηση για τα στοιχειώδη και να μην απειλούμαστε με ένταση σε κάθε ευκαιρία.
Σε κάθε περίπτωση, οι ίδιες πηγές σημείωναν την ανάγκη προσεκτικής διαχείρισης του θέματος, ώστε να μην υπάρξει εκτροχιασμός, καθώς οι ισορροπίες παραμένουν λεπτές και το κλίμα στα ΜΜΕ πολεμικό, έστω κι αν οι δηλώσεις των αξιωματούχων εμφανίζονται να προσπαθούν για το αντίθετο και οι δίαυλοι επικοινωνίας δείχνουν να λειτουργούν.
Το γαλλικό πλοίο πάντως, πλην απροόπτου, φαίνεται να ετοιμάζεται να αποπλεύσει από το λιμάνι του Ηρακλείου τη Δευτέρα και, σύμφωνα με τον προγραμματισμό, να συνεχίσει τις εργασίες του από εκεί που τις σταμάτησε το 2024.
