Οι «πληγές» της σημερινής εποχής δεν είναι φυσικά φαινόμενα, ούτε θεϊκές τιμωρίες, αλλά οι σύγχρονες κοινωνικές και οικονομικές πιέσεις που βιώνουν οι πολίτες.
Γράφει ο Δημήτρης Κνης, Μέλος Κεντρικής Πολιτικής Επιτροπής ΠΑΣΟΚ– Κίνημα Αλλαγής
Η βιβλική αφήγηση περιγράφει τις δέκα πληγές της Αιγύπτου ως μια διαδοχική κρίση που γεννιέται όταν η εξουσία αρνείται να ακούσει, να αλλάξει και να αναγνωρίσει την πραγματικότητα της κοινωνίας.
Στο ίδιο συμβολικό πλαίσιο, οι «πληγές» της σημερινής εποχής δεν είναι φυσικά φαινόμενα, ούτε θεϊκές τιμωρίες, αλλά οι σύγχρονες κοινωνικές και οικονομικές πιέσεις που βιώνουν οι πολίτες: η ακρίβεια, η εργασιακή ανασφάλεια, η πίεση στο δημόσιο σύστημα υγείας, οι ανισότητες, η κρίση εμπιστοσύνης στους θεσμούς, η περιφερειακή υποβάθμιση και η αδυναμία ουσιαστικής αποκέντρωσης και ενίσχυσης της τοπικής αυτοδιοίκησης.
Στη σημερινή Ελλάδα, οι «πληγές» αυτές δεν είναι αφηρημένες έννοιες αλλά καθημερινή εμπειρία.
Η ακρίβεια παραμένει η πιο άμεση και ορατή “πληγή”, με το κόστος ζωής να αυξάνεται δυσανάλογα σε σχέση με τα εισοδήματα, ιδιαίτερα για τα μεσαία στρώματα που αποτελούν τον βασικό κορμό της κοινωνίας.
Η οικονομική ανθεκτικότητα των νοικοκυριών δοκιμάζεται, χωρίς επαρκείς μηχανισμούς ουσιαστικής προστασίας.
Στον τομέα της εργασίας, η ανάπτυξη που αποτυπώνεται σε δείκτες δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη βελτίωση στην ποιότητα ζωής. Η επισφάλεια, οι χαμηλές αμοιβές και η περιορισμένη προοπτική σταθερής εξέλιξης εξακολουθούν να χαρακτηρίζουν κυρίως τους νέους εργαζόμενους.
Το δημόσιο σύστημα υγείας λειτουργεί υπό διαρκή πίεση, με ελλείψεις προσωπικού και υποδομών που δημιουργούν ανισότητες στην πρόσβαση. Παρά τις επιμέρους παρεμβάσεις, απουσιάζει ένας ολοκληρωμένος σχεδιασμός που να ανταποκρίνεται στις αυξημένες ανάγκες της κοινωνίας.
Αντίστοιχα, στην παιδεία, το διακύβευμα δεν είναι η διαχείριση των επιμέρους αλλαγών, αλλά η ενίσχυση του δημόσιου σχολείου ως βασικού μηχανισμού κοινωνικής κινητικότητας. Χωρίς ισχυρή και ποιοτική δημόσια εκπαίδευση, οι ανισότητες αναπαράγονται.
Οι κοινωνικές ανισότητες διευρύνονται, με τη μεσαία τάξη να δέχεται ισχυρές πιέσεις. Η απόσταση μεταξύ κοινωνικών στρωμάτων μεγαλώνει, επηρεάζοντας άμεσα τη συνοχή και τη σταθερότητα της κοινωνίας. Ταυτόχρονα, η εμπιστοσύνη στους θεσμούς δοκιμάζεται, καθώς η διαφάνεια, η λογοδοσία και η ισονομία αποτελούν ζητούμενα και όχι αυτονόητες συνθήκες.
Ιδιαίτερη διάσταση σε αυτή την εικόνα αποτελεί και το ζήτημα της αποκέντρωσης. Η χώρα εξακολουθεί να λειτουργεί με έντονο συγκεντρωτισμό, γεγονός που περιορίζει στην πράξη τη δυνατότητα της τοπικής αυτοδιοίκησης να διαδραματίσει τον ρόλο που της αναλογεί στην ανάπτυξη και στην καθημερινότητα των πολιτών.
Η τοπική αυτοδιοίκηση δεν διαθέτει τους αναγκαίους πόρους, τις αρμοδιότητες και την πραγματική αυτονομία για να λειτουργήσει άμεσα και αποτελεσματικά. Αυτό περιορίζει τη δυνατότητα τοπικής ανάπτυξης, αποδυναμώνει την περιφέρεια και δημιουργεί ένα μοντέλο διακυβέρνησης που δεν ανταποκρίνεται στις σύγχρονες ανάγκες.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το ζήτημα δεν είναι η απλή καταγραφή προβλημάτων αλλά η πολιτική τους αντιμετώπιση.
Απαιτείται μια συνεκτική στρατηγική με επίκεντρο την κοινωνική δικαιοσύνη, την ενίσχυση της μεσαίας τάξης και την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στους θεσμούς.
Σε αυτό το πλαίσιο, το ΠΑ.ΣΟ.Κ έχει εκφράσει την ανάγκη για ένα διαφορετικό μοντέλο ανάπτυξης, με ισχυρό κοινωνικό κράτος, δίκαιη αναδιανομή και πραγματική σύγκλιση των ανισοτήτων, αλλά και με ουσιαστική ενίσχυση της τοπικής αυτοδιοίκησης και της αποκέντρωσης, ώστε η ανάπτυξη να μην παραμένει συγκεντρωμένη αλλά να απλώνεται σε κάθε περιοχή της χώρας.
Σήμερα, οι σύγχρονες κοινωνικές «πληγές» δεν είναι τυχαίες.
Είναι το αποτέλεσμα πολιτικών επιλογών της κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας που δεν διορθώνουν τις ανισότητες.
Το δίλημμα είναι πλέον καθαρό: συνέχιση μιας πορείας που απομακρύνει την πολιτική από την κοινωνία ή επιστροφή σε μια νέα προοδευτική κατεύθυνση με επίκεντρο τον πολίτη, τη μεσαία τάξη και ένα ισχυρό κοινωνικό κράτος
Γιατί τελικά, το πραγματικό αποτύπωμα της πολιτικής δεν κρίνεται από τους δείκτες, αλλά από την καθημερινότητα των πολιτών.
