Μετά τις αλλεπάλληλες μεγάλες πυρκαγιές, η κυβέρνηση Μητσοτάκη δέχεται ξανά πίεση για το σχέδιο πρόληψης και αντιμετώπισης, με τα επίσημα στοιχεία να δείχνουν περισσότερα από 4,5 εκατ. στρέμματα καμένης γης την τελευταία 7ετία. Οι υποσχέσεις για ριζικές αλλαγές, που δόθηκαν μετά την Εύβοια το 2021 και ξανά το καλοκαίρι του 2023, παραμένουν στο επίκεντρο της κριτικής.
Μέχρι πέρυσι οι πολίτες άκουγαν τον κ. Μητσοτάκη να ζητά, έστω και εμμέσως, συγγνώμη για τα λάθη στον σχεδιασμό πρόληψης και στην πυρόσβεση των μεγάλων πυρκαγιών. Φέτος, οι συγγνώμες αντικαταστάθηκαν από τα κυριακάτικα μηνύματα, όπου μεταξύ άλλων αναφέρει ότι η σκέψη της κυβέρνησης είναι με όσους δίνουν μάχη στις φλόγες.
Το ερώτημα, όμως, παραμένει αν υπάρχει τελικά σχέδιο και, κυρίως, αν λειτουργεί. Το 112 εξακολουθεί να παίζει καθοριστικό ρόλο στην ειδοποίηση των πολιτών, όμως αυτό δεν αποτρέπει τις απώλειες περιουσιών και κόπων μιας ζωής, όπως φάνηκε ξανά φέτος, με αποκορύφωμα την καταστροφή στο Πόρτο Γερμενό.
Τι άλλο μπορεί να σκεφτεί κανείς όταν βλέπει τον πρωθυπουργό να γράφει ότι υπάρχουν στιγμές που η φύση και η ένταση των καιρικών φαινομένων ξεπερνούν κάθε ανθρώπινο σχεδιασμό και κάθε επιχειρησιακή δυνατότητα; Είναι εντυπωσιακό να επικαλείται τη δύναμη της φύσης ο άνθρωπος που έστησε ολόκληρο μηχανισμό προπαγάνδας και εκμετάλλευσης μετά την τραγωδία στο Μάτι, καθώς τότε δεν φάνηκε να αναγνωρίζει την καταστροφική της δύναμη.
Στην κυβέρνηση, εκτός από τα καλοκαιρινά αποκαΐδια, απομένει ο κ. Σκέρτσος να πανηγυρίζει επειδή φέτος κάηκαν λιγότερα στρέμματα στη Χαλκιδική σε σχέση με αντίστοιχη πυρκαγιά πριν από 20 χρόνια, επί κυβέρνησης Καραμανλή. Αν όμως δει τα στοιχεία, δύσκολα θα μείνει ικανοποιημένος από τις επιδόσεις της κυβέρνησης που υπηρετεί.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του European Forest Fire Information System (EFFIS), που χρησιμοποιεί δορυφορικές παρατηρήσεις του προγράμματος Κοπέρνικος και κοινή μεθοδολογία για όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ελλάδα μετρά την τελευταία 7ετία πάνω από 4,5 εκατ. στρέμματα καμένης γης.
Tα στοιχεία των πυρκαγιών στη χώρα μας, από το 2012 και μετά όπου φαίνονται οι καμένες εκτάσεις. Η μέτρηση είναι σε εκτάρια, όπου ένα εκτάριο ισούται με 10 στρέμματα.
Σχεδόν τα μισά από αυτά κάηκαν στις μεγάλες πυρκαγιές της Εύβοιας το καλοκαίρι του 2021, στη μεγάλη πυρκαγιά του Έβρου το 2023, που ήταν η μεγαλύτερη στην Ευρωπαϊκή Ένωση την τελευταία 20ετία, αλλά και σε φωτιές σε Αττική, Ηλεία, Εύβοια ξανά, Αχαΐα, Ρόδο και Κρήτη.
Τη θλιβερή πρωτιά σε καμένες εκτάσεις έχουν η Θεσσαλία και η Κεντρική Ελλάδα, με δεύτερη στη σχετική λίστα την Πελοπόννησο, τη Δυτική Ελλάδα και τα νησιά του Ιονίου. Ακολουθούν η Μακεδονία και η Θράκη, ενώ στην τέταρτη θέση βρίσκεται η Αττική.
Το 2021, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έλεγε από τα αποκαΐδια της βόρειας Εύβοιας: «Απέδωσε η στρατηγική μας να προστατεύσουμε τους οικισμούς, που μπορεί να άδειασαν, αλλά σώθηκαν. Η κλιματική κρίση επιβάλλει μια δραστικά εκ νέου αντιμετώπιση. Ο νέος κλιματικός νόμος, ο πρώτος στην Ελλάδα, θα ψηφιστεί τους επόμενους μήνες. Είμαστε έτοιμοι για τολμηρές λύσεις…. Ελπίζω αυτή η μεγάλη οικολογική καταστροφή να αποτελέσει μία ευκαιρία ευρύτερων συγκλίσεων για την επίτευξη ενός μεγάλου στόχου».
Ήταν το πρώτο καλοκαίρι που το επιτελικό κράτος κατέρρευσε πλήρως μπροστά στις φλόγες. Εκτός από την τεράστια καταστροφή στη βόρεια Εύβοια, δοκιμάστηκε σκληρά η Αττική με τη φωτιά στη Βαρυμπόμπη, οι φλόγες ζώσαν ξανά την Αρχαία Ολυμπία, θυμίζοντας σε μεγάλο βαθμό τη μεγάλη πυρκαγιά του 2007, ενώ μεγάλη φωτιά ξέσπασε και στη Μεσσηνία. Εκείνο το καλοκαίρι κάηκαν περισσότερα από 1,3 εκατ. στρέμματα.
Tα στοιχεία του EFFIS για τις περισσότερο πληγείσες περιοχές της χώρας κατά τα τελευταία είκοσι και πλέον χρόνια.
Δύο χρόνια αργότερα, το καλοκαίρι του 2023, η καταστροφή ήταν ακόμη μεγαλύτερη. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, ήταν η χειρότερη χρονιά από πλευράς πυρκαγιών της τελευταίας 20ετίας, με περισσότερα από 1,7 εκατ. στρέμματα να γίνονται στάχτη. Η πυρκαγιά στον Έβρο ξεχώρισε, καθώς έκαιγε ανενόχλητη για μέρες, ενώ ιδιαίτερη βαρύτητα είχε και η φωτιά στη Ρόδο, μέσα στην τουριστική περίοδο.
Για τη Ρόδο, ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε πει ότι πάντοτε εκδηλώνονταν πυρκαγιές στη Μεσόγειο και ότι αυτό που άλλαξε είναι η έντασή τους λόγω της κλιματικής αλλαγής, προσθέτοντας όμως πως η κλιματική αλλαγή δεν αποτελεί δικαιολογία και ότι η χώρα πρέπει να ενισχύσει ακόμη περισσότερο την πρόληψη και την αντιμετώπιση των πυρκαγιών.
Φέτος, το αφήγημα άλλαξε μετά την καταστροφική πυρκαγιά της Βοιωτίας που πέρασε και στην Αττική. Η αιτιολόγηση ήταν πως έφταιγε ο κακός καιρός που εμπόδιζε τα αεροπλάνα να πετάξουν. Ωστόσο, τα μελτέμια του καλοκαιριού είναι συνηθισμένα στην Ελλάδα και η χώρα δεν βρέθηκε αντιμέτωπη με κάτι πρωτόγνωρο.
Το ζήτημα γίνεται ακόμη σοβαρότερο από τη στιγμή που τα εναέρια μέσα και ο αριθμός των ανθρώπων που ασχολούνται με την πυρόσβεση έχουν πράγματι αυξηθεί τα τελευταία χρόνια. Παρά ταύτα, από το αποτέλεσμα φαίνεται πως ο συνολικός σχεδιασμός, μαζί και το σκέλος της πρόληψης, έχει κενά και αδυναμίες.
Αυτό φαίνεται και από τα ίδια τα δεδομένα. Σύμφωνα με το EFFIS, ο αριθμός των πυρκαγιών τα τελευταία χρόνια δεν έχει αυξηθεί δραματικά, όμως έχει αυξηθεί η έκταση που καίγεται όταν μια φωτιά ξεφεύγει από τον αρχικό έλεγχο.
Η λογική λέει ότι για να ξεφύγει πολύ μια πυρκαγιά απαιτούνται αρκετοί παράγοντες, πέρα από τους ισχυρούς ανέμους που ενδέχεται να πνέουν στην περιοχή. Πρώτος και βασικός είναι η καύσιμη ύλη που υπάρχει για να επεκταθεί.
Σύμφωνα με μελέτη του Ινστιτούτου Μεσογειακών και Δασικών Οικοσυστημάτων, η αύξηση της θερμοκρασίας δεν αρκεί από μόνη της για να εξηγήσει τις μεγάλες καταστροφές. Η έκταση μιας πυρκαγιάς εξαρτάται επίσης από τη διαχείριση της καύσιμης ύλης, την εγκατάλειψη της υπαίθρου, τη συσσώρευση βιομάζας, την ταχύτητα της αρχικής προσβολής και τη δομή των δασών.
Το 2020 το υπουργείο Περιβάλλοντος ανακοίνωνε πρόγραμμα 310 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης για την αναδάσωση 500.000 στρεμμάτων σε όλη τη χώρα, με διάρκεια 10 ετών έως το 2030 και στόχο 30 εκατ. πιστοποιημένα δέντρα. Αναζητώντας όμως νεότερα στοιχεία για την εξέλιξή του, εντοπίζεται μόνο η πιλοτική εφαρμογή ενός σχετικού έργου στο πρόγραμμα Ελλάδα 2.0, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής. Το έργο άρχισε το 2023 και ολοκληρώθηκε στις 30 Ιουνίου, με προϋπολογισμό σχεδόν 2 εκατ. ευρώ.
Σε αυτό το έργο προβλέπονταν, μεταξύ άλλων, αναδάσωση τμημάτων περιοχών που έχουν καταστραφεί μετά από πυρκαγιά και ειδικότερα από πολλαπλές πυρκαγιές, επιφανείας έως 50 στρεμμάτων στην Πάρνηθα Αττικής.
Προβλεπόταν επίσης πιλοτική αναδάσωση τμημάτων περιοχών που έχουν καταστραφεί μετά από πυρκαγιά, επιφανείας έως 200 στρεμμάτων. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, η πιλοτική αναδάσωση θα γίνει στις Περιφέρειες Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης, στο Δημόσιο Δάσος Οργάνης, και Αττικής, στον Εθνικό Δρυμό Πάρνηθας.
Το έργο περιλάμβανε ακόμη διερεύνηση και καταγραφή παραμέτρων για παρακολούθηση σε περιβάλλον αναδάσωσης και φυτωρίου, καθώς και οριστικοποίηση μεθοδολογίας.
Προβλεπόταν επίσης η διερεύνηση, ανάπτυξη και λειτουργία Κεντρικού Έξυπνου Πληροφοριακού Συστήματος (ΚΕΠΣ) για εξ αποστάσεως παρακολούθηση, έλεγχο και βελτιστοποίηση των αναδασώσεων.
Τέλος, περιλαμβανόταν διερεύνηση, ανάπτυξη και λειτουργία τοπικού συστήματος παρακολούθησης και ελέγχου παραμέτρων αναδασωμένων εκτάσεων και δημοσίων δασικών φυτωρίων, με χρήση αισθητήρων και εξοπλισμού μεταφοράς δεδομένων στο ΚΕΠΣ κ.λπ.
Έξι χρόνια μετά, όσο κι αν αναζητήθηκε στη Διαύγεια, δεν βρέθηκε άλλο ενεργό πρόγραμμα αναδάσωσης που να δικαιολογεί έστω ένα μέρος από τα 310 εκατ. ευρώ που είχαν εξαγγελθεί το 2020.
Πηγή περιεχομένου: in.gr
