Η τεχνητή νοημοσύνη στην εκπαίδευση δεν είναι πια θεωρητικό σενάριο, αλλά μια πραγματικότητα που, όπως σημείωσε ο καθηγητής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών και εταίρος της EY (Ernst & Young), Χρήστος Ταραντίλης, πρέπει να ενταχθεί με σαφείς παιδαγωγικούς όρους. Μιλώντας σε εκδήλωση για τη χρήση της ΤΝ στην εκπαίδευση, που πραγματοποιήθηκε στα γραφεία της EY στη Θεσσαλονίκη, αναφέρθηκε στις δυνατότητες αλλά και στις κρίσιμες προϋποθέσεις για την υπεύθυνη αξιοποίησή της.
Ο κ. Ταραντίλης υπογράμμισε ότι η ΤΝ δεν είναι απλώς ένα ακόμη τεχνολογικό εργαλείο. Περιγράφει έναν ευρύτερο μετασχηματισμό στον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζεται η μαθησιακή διαδικασία, αξιολογούνται οι μαθητές και οι φοιτητές και οργανώνεται συνολικά η λειτουργία του εκπαιδευτικού συστήματος.
Το βασικό ερώτημα, όπως τόνισε, δεν είναι αν η ΤΝ θα μπει στην εκπαίδευση, καθώς αυτό ήδη συμβαίνει, αλλά με ποιον τρόπο θα ενταχθεί, με μετρήσιμους στόχους και με δικλίδες προστασίας. Για να υπάρξει ουσιαστική ενσωμάτωση, χρειάζονται προστασία των προσωπικών δεδομένων, διαφάνεια στη λειτουργία και αξιοποίηση των σχετικών συστημάτων, καθώς και ισότιμη πρόσβαση όλων στις νέες δυνατότητες που προσφέρει η ΤΝ. Η ίση πρόσβαση είναι αναγκαία ώστε η ΤΝ να συμβάλει στη μείωση και όχι στη διεύρυνση των ανισοτήτων μεταξύ μαθητών, σχολείων και περιοχών.
Παράλληλα, χρειάζονται σαφείς κανόνες για το πότε και για ποιον σκοπό χρησιμοποιείται η ΤΝ. Ο κ. Ταραντίλης έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στο ότι ο άνθρωπος πρέπει να παραμένει στο επίκεντρο της εκπαιδευτικής διαδικασίας, με τον μαθητή να μην ακολουθεί άκριτα τις απαντήσεις ενός συστήματος ΤΝ και τον εκπαιδευτικό να διατηρεί την τελική κρίση και ευθύνη. Γι’ αυτό, όπως είπε, πρέπει να υπάρχει δυνατότητα ανθρώπινης παρέμβασης, διόρθωσης ή απόρριψης των εισηγήσεων που παράγονται με τη χρήση της ΤΝ, ειδικά όταν επηρεάζουν την αξιολόγηση, την εκπαιδευτική πορεία ή τις ευκαιρίες ενός μαθητή ή φοιτητή.
Η επιτυχία της ΤΝ στην εκπαίδευση, σύμφωνα με όσα τονίστηκαν, δεν κρίνεται από τον αριθμό των εργαλείων που χρησιμοποιούνται ούτε από την ταχύτητα υιοθέτησης νέων εφαρμογών. ey002>Ουσιαστικοί δείκτες επιτυχίας είναι η βελτίωση των μαθησιακών αποτελεσμάτων και της κατανόησης, η ενίσχυση της συμμετοχής των μαθητών και των φοιτητών και η ενδυνάμωση της εμπιστοσύνης των εκπαιδευτικών, των μαθητών και των οικογενειών τους απέναντι στη χρήση της ΤΝ. Εξίσου σημαντική είναι η καλλιέργεια της δημιουργικότητας και της κριτικής σκέψης, ώστε η ΤΝ να λειτουργεί ως εργαλείο ενίσχυσης της μαθησιακής διαδικασίας και όχι ως μηχανισμός άκριτης αναπαραγωγής έτοιμων απαντήσεων.
Παράλληλα, η ΤΝ μπορεί να μειώσει τον διοικητικό φόρτο των εκπαιδευτικών, δίνοντάς τους περισσότερο χρόνο για τη διδασκαλία, την υποστήριξη και την ουσιαστική επικοινωνία με τους μαθητές. Όπως σημειώθηκε, μπορεί να περιορίσει σημαντικά τον χρόνο που αφιερώνουν στην προετοιμασία μαθημάτων και σε διοικητικές εργασίες, σε ποσοστό έως και 45%, ανάλογα με το αντικείμενο και τον τρόπο αξιοποίησης των σχετικών εργαλείων. Η εξοικονόμηση χρόνου, ωστόσο, δεν είναι αυτοσκοπός, καθώς η αξία της φαίνεται όταν επιστρέφει στην εκπαιδευτική σχέση και αξιοποιείται για περισσότερη εξατομικευμένη υποστήριξη, δημιουργικότητα και συνεργασία.
Σύμφωνα με τον κ. Ταραντίλη, το επόμενο βήμα είναι η μετάβαση από τις μεμονωμένες εφαρμογές και τις πιλοτικές δράσεις σε μια συνεκτική εθνική πολιτική για την αξιοποίηση της ΤΝ στην εκπαίδευση. Μια τέτοια πολιτική θα πρέπει να στηρίζεται σε κοινά πρότυπα ποιότητας και υπεύθυνης χρήσης, καθώς και στη συστηματική επιμόρφωση των εκπαιδευτικών για την παιδαγωγική αξιοποίηση της ΤΝ και όχι μόνο για τη λειτουργική χρήση των εργαλείων της.
Επιπλέον, απαιτείται αναθεώρηση των μεθόδων αξιολόγησης, με μεγαλύτερη βαρύτητα στην κατανόηση, τη δημιουργικότητα, την κριτική σκέψη και την προσωπική προσπάθεια, και όχι μόνο στο τελικό παραδοτέο. Στο ίδιο πλαίσιο, η ενίσχυση της προφορικής εξέτασης, όπου κρίνεται παιδαγωγικά κατάλληλη, μπορεί να συμβάλει στην πιο ουσιαστική αποτίμηση της γνώσης και της προσωπικής συμβολής των μαθητών και των φοιτητών.
Απαραίτητη είναι επίσης η δημιουργία μηχανισμών ελέγχου της ποιότητας και της ασφάλειας των δεδομένων, μαζί με διαδικασίες για τον εντοπισμό και την αποφυγή μεροληπτικών αλγοριθμικών αποφάσεων. Μόνο μέσα από ένα τέτοιο ολοκληρωμένο πλαίσιο μπορεί η ΤΝ να εξελιχθεί σε ουσιαστικό σύμμαχο της εκπαίδευσης, υπηρετώντας σαφείς παιδαγωγικούς στόχους χωρίς να υποκαθιστά την κρίση, την παιδαγωγική σχέση και την ευθύνη του εκπαιδευτικού.
Κλείνοντας, ο κ. Ταραντίλης τόνισε ότι το ζητούμενο δεν είναι να προσαρμοστεί η εκπαίδευση στις δυνατότητες της ΤΝ, αλλά να αξιοποιηθεί η ΤΝ για να ενισχυθούν οι δυνατότητες του ανθρώπου. Η εκπαίδευση του μέλλοντος θα χρειαστεί ΤΝ, αλλά κυρίως θα χρειαστεί εκπαιδευτικούς με νέες δεξιότητες, μαθητές με κριτική σκέψη, θεσμούς με σαφείς κανόνες και ένα σύστημα που θα διασφαλίζει ότι η ΤΝ λειτουργεί με επίκεντρο τον άνθρωπο, τη γνώση και την ισότητα των ευκαιριών.
