Η εξάντληση, η εταιρική εικόνα και η καθημερινότητα μιας εργαζόμενης στο «Μην περιμένετε και πολλά από το τέλος του κόσμου».
Πόσο πολιτική μπορεί να είναι μια ταινία που ακολουθεί μια γυναίκα να οδηγεί στην πόλη για τη δουλειά της;
Τι μπορεί να μας πει μια συνηθισμένη εργάσιμη μέρα για την κοινωνία στην οποία ζούμε;
Τέλος, πόσο συνηθισμένη είναι μια καθημερινότητα που απαιτεί από τον άνθρωπο να βρίσκεται διαρκώς σε κίνηση, αφήνοντάς του ελάχιστο χρόνο για να αναρωτηθεί προς τα πού κατευθύνεται;
Στην ταινία του Ράντου Ζούντε «Μην περιμένετε και πολλά από το τέλος του κόσμου», του 2023, η Άντζελα, την οποία υποδύεται η Ιλίνκα Μανολάκε, εργάζεται ως βοηθός παραγωγής. Διασχίζει το Βουκουρέστι αναζητώντας ανθρώπους για ένα εταιρικό βίντεο σχετικά με την ασφάλεια στην εργασία. Η ίδια, ωστόσο, είναι εξαντλημένη και κακοπληρωμένη.
Η αντίφαση βρίσκεται ήδη μέσα στην περιγραφή της δουλειάς της.
Μια εργαζόμενη καταπονείται για να παραχθεί ένα μήνυμα περί προστασίας των εργαζομένων. Κάπου εδώ, η ταινία αρχίζει να μοιάζει λιγότερο μακρινή από την καθημερινότητα που γνωρίζουμε.
Η κούραση ως προσωπική υπόθεση
Το ενδιαφέρον βρίσκεται στο ότι μπορούμε να διαβάσουμε την εξάντληση της Άντζελα ως κοινωνική συνθήκη. Η ημέρα της οργανώνεται γύρω από απαιτήσεις που πρέπει διαρκώς να εξυπηρετεί. Το σώμα οφείλει να ακολουθήσει, ακόμη και όταν έχει αρχίσει να δυσκολεύεται.
Αυτή η εικόνα προσφέρεται για μια ευρύτερη σκέψη. Πόσο εύκολα αντιμετωπίζουμε την κούραση ως ατομική αποτυχία;
Ο εργαζόμενος καλείται να διαχειριστεί καλύτερα τον χρόνο του, να οργανωθεί, να γίνει ανθεκτικότερος. Η οργάνωση της δουλειάς παραμένει έξω από τη συζήτηση, σαν να αποτελεί κάποιο φυσικό φαινόμενο στο οποίο οφείλει απλώς να προσαρμοστεί.
Η εξάντληση μετατρέπεται έτσι σε πρόβλημα εκείνου που εξαντλείται. Το ερώτημα για το ωράριο, τον φόρτο και την αμοιβή υποχωρεί μπροστά στην απαίτηση για περισσότερη προσωπική προσπάθεια.
Μα, φυσικά, η ατομική ευθύνη πάνω από όλα.
Για έναν νέο άνθρωπο που προσπαθεί να βρει τη θέση του στην εργασία, η συγκεκριμένη συνθήκη έχει ιδιαίτερο βάρος. Πόσα μπορείς να αρνηθείς όταν αισθάνεσαι ότι πρέπει πρώτα να αποδείξεις πόσο πολύ θέλεις να δουλέψεις; Και πότε ακριβώς ολοκληρώνεται αυτή η διαρκής απόδειξη;
Μια καθημερινότητα γεμάτη εικόνες
Ο Ζούντε συνδέει την ιστορία της Άντζελα με αποσπάσματα από την ταινία «Angela Goes On» του Λουτσιάν Μπράτου, του 1981, που ακολουθεί μια οδηγό ταξί. Στο ίδιο κινηματογραφικό σύμπαν χωρούν και τα σύντομα βίντεο της σύγχρονης Άντζελα, στα οποία υποδύεται έναν χυδαίο, μισογυνικό ανδρικό χαρακτήρα.
Οι διαφορετικές αυτές εικόνες επιτρέπουν μια ανάγνωση της ταινίας ως σύγκρουσης ανάμεσα σε εποχές και τρόπους αναπαράστασης. Η εργασία έχει παρελθόν, η πόλη έχει μνήμη, ενώ η σημερινή εμπειρία διαμεσολαβείται και από τις οθόνες που κουβαλάμε μαζί μας.
Το χιούμορ έχει εδώ τη δική του σημασία. Η υπερβολή μπορεί να αποκαλύψει κάτι που η καθημερινή εξοικείωση έχει κάνει σχεδόν αόρατο. Γελάμε με μια κατάσταση και λίγο αργότερα αναγνωρίζουμε πόσο κοντά βρίσκεται σε όσα έχουμε αποδεχτεί ως κανονικά.
Ποιος έχει τον έλεγχο της αφήγησης;
Η παραγωγή ενός εταιρικού βίντεο μάς επιτρέπει να θέσουμε και ένα ακόμη ερώτημα. Ποιος επιλέγει τι θα φανεί από τον κόσμο της εργασίας; Ποιος αποφασίζει ποια εμπειρία είναι κατάλληλη να παρουσιαστεί και με ποιους όρους;
Η εικόνα μιας επιχείρησης μπορεί να είναι προσεγμένη, το μήνυμά της ανθρώπινο και οι διατυπώσεις της υποδειγματικές. Η κρίσιμη δοκιμασία βρίσκεται στις συνθήκες εκείνων που εργάζονται για αυτή. Η φροντίδα αποκτά περιεχόμενο όταν γίνεται χρόνος ανάπαυσης, αξιοπρεπής αμοιβή και δυνατότητα να αρνηθείς κάτι που σε βλάπτει.
Μέσα από αυτή την ανάγνωση, ο τίτλος της ταινίας αποκτά μια πικρή οικειότητα. Το τέλος του κόσμου μπορεί να περιμένει. Η δουλειά, από ό,τι φαίνεται, δυσκολεύεται περισσότερο.
Και ίσως εκεί να βρίσκεται ένα από τα ουσιαστικότερα πολιτικά ερωτήματα που μπορεί να γεννήσει η ταινία. Πόσο χώρο έχουμε αφήσει για τη ζωή, μέσα σε μια καθημερινότητα που ζητά διαρκώς να την αναβάλουμε;
