Το σουπερνόβα του Μεσαίωνα που είχε καταγραφεί τον 12ο αιώνα στο Pa 30 επιστρέφει στο επίκεντρο, καθώς νέες παρατηρήσεις αποκαλύπτουν λεπτομέρειες που δεν είχαν φανεί μέχρι σήμερα. Οι εικόνες δείχνουν ότι το «πυροτέχνημα» στον ουρανό εξακολουθεί να κρύβει πολύπλοκες δομές.
Ήταν ανάμεσα στην 4η και την 5η Αυγούστου του 1181 όταν κινέζοι, ιάπωνες και άραβες αστρονόμοι είδαν ένα νέο άστρο να εμφανίζεται στον ουρανό. Το φαινόμενο έμεινε ορατό στον αστερισμό της Κασσιόπης για 185 ημέρες.
Σήμερα, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι δεν επρόκειτο για άστρο, αλλά για μια έκρηξη σουπερνόβα που πιθανότατα αντιστοιχεί στο σύστημα Pa 30, ένα ασυνήθιστο γαλάζιο άστρο που περιβάλλεται από σύννεφο συντριμμιών με μορφή πυροτεχνήματος.
Νέες παρατηρήσεις με το τηλεσκόπιο Gemini North στη Χαβάη αποτυπώνουν το κατάλοιπο του σουπερνόβα με μεγαλύτερη ακρίβεια και αποκαλύπτουν δομές που μέχρι σήμερα παρέμεναν αόρατες.
Κλικ για να δείτε την εικόνα σε πλήρη ανάλυση ( Gemini Observatory/NOIRLab/NSF/AURA)
Οι ερευνητές εξέτασαν τις φασματικές υπογραφές του ιονισμένου θείου, που εμφανίζονται κόκκινες στην εικόνα, και του διπλά ιονισμένου οξυγόνου, το οποίο αποδίδεται με γαλαζοπράσινους τόνους. Οι λευκές σφαίρες είναι άστρα μπροστά και πίσω από το Pa 30.
Οι παρατηρήσεις που δημοσιεύονται στο The Astrophysical Journal δείχνουν μακριά, ακτινωτά νημάτια, τα οποία επεκτείνονται με ταχύτητα περίπου 1.100 χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο. Οι επιμήκεις δομές, δηλαδή συντρίμμια που πήραν μακρόστενο σχήμα από τους ισχυρούς ανέμους που πηγάζουν από το κεντρικό άστρο, ήταν ήδη γνωστές, όμως η νέα μελέτη δείχνει ότι είναι δέκα φορές περισσότερες από ό,τι πιστευόταν.
Ένα ακόμη βασικό εύρημα της μελέτης είναι ότι τα νημάτια διακόπτονται από σφαίρες, ή κόμπους αερίου που μοιάζουν με μαργαριτάρια σε κολιέ, όπως ανέφεραν οι ερευνητές σε δελτίο Τύπου.
Οι σχηματισμοί αυτοί είναι τόσο μεγάλοι ώστε το ηλιακό σύστημα θα χωρούσε σε κάθε κόμπο δέκα φορές και θα περίσσευε χώρος, είπε η Ιλάρια Καϊάτσο του Ινστιτούτου Επιστήμης Τεχνολογίας της Αυστρίας, συνεπικεφαλής της μελέτης.
Το Pa 30 είναι ένα από τα μόλις πέντε σουπερνόβα που παρατηρήθηκαν πριν από την εφεύρεση του τηλεσκοπίου και το μοναδικό στο είδος του που γνωρίζουμε στον Γαλαξία.
Και αυτό επειδή δεν επρόκειτο για ένα συνηθισμένο σουπερνόβα, δηλαδή για την έκρηξη ενός γερασμένου άστρου που αφήνει πίσω του μια μαύρη τρύπα ή ένα άστρο νετρονίων. Στην προκειμένη περίπτωση, ήταν ένα θερμοπυρηνικό σουπερνόβα που προκλήθηκε από τη σύγκρουση δύο λευκών νάνων, μικρών αλλά εξαιρετικά πυκνών αντικειμένων που σχηματίζονται από την κατάρρευση άστρων σαν τον Ήλιο όταν φτάνουν στο τέλος της ζωής τους.
Τα θερμοπυρηνικά δεδομένα προέρχονται συνήθως από μεμονωμένους λευκούς νάνους που εκρήγνυνται λόγω αλυσιδωτών θερμοπυρηνικών αντιδράσεων και διαλύονται χωρίς να αφήνουν κάποιο αστρικό υπόλειμμα. Το Pa 30 είναι το μόνο γνωστό θερμοπυρηνικό σουπερνόβα του Γαλαξία μας που πιστεύεται ότι προκλήθηκε από σύγκρουση λευκών νάνων και άφησε πίσω του έναν νέο, μεγαλύτερο λευκό νάνο, είπαν οι ερευνητές.
Οι αξιόπιστες ιστορικές καταγραφές εκρήξεων αστέρων εκτείνονται μόλις χίλια χρόνια πίσω στο παρελθόν… Είναι πολύ πιθανό να υπάρχουν παρόμοια υπολείμματα που παραμένουν ακόμη κρυμμένα στο σκοτάδι του δικού μας Γαλαξία, δήλωσε ο Τιμ Κάνινγκχαμ του Χάρβαρντ, συνεπικεφαλής της μελέτης.
Όσον αφορά το πώς σχηματίστηκαν οι μαργαριταρένιες σφαίρες αερίου, σίγουρη εξήγηση ακόμα δεν υπάρχει. Οι ερευνητές υποψιάζονται πάντως ότι οι κόμποι προέκυψαν λόγω τοπικών διαφορών της θερμοκρασίας ή της πυκνότητας στο διαστρικό μέσο όπου εκτινάχθηκαν τα συντρίμμια.
