Ένα νεκρό άστρο στο Νεφέλωμα της Έλικας δείχνει με εντυπωσιακό τρόπο πώς θα καταλήξει και ο Ήλιος μας σε περίπου 5 δισεκατομμύρια χρόνια. Το παράδειγμα αυτό, σε απόσταση 650 ετών φωτός στον αστερισμό του Υδροχόου, φωτίζει τον κύκλο ζωής των άστρων που μοιάζουν με το δικό μας.
Τα άστρα μπορεί να επιβιώνουν για εκατομμύρια ή και δισεκατομμύρια χρόνια, όμως δεν είναι αθάνατα. Όταν ένα άστρο με μέγεθος αντίστοιχο του Ήλιου φτάσει στο τέλος του, μετατρέπεται σε ένα εντυπωσιακό πλανητικό νεφέλωμα, όπως ακριβώς συμβαίνει στο Νεφέλωμα της Έλικας (Helix Nebula).
Πρόσφατα, οι αστρονόμοι κατάφεραν να παρακολουθήσουν το κεντρικό, νεκρό άστρο του νεφελώματος να επιστρέφει στο διαστρικό αέριο από το οποίο είχε αρχικά σχηματιστεί, ολοκληρώνοντας έτσι τον κύκλο ζωής του.
Ο θάνατος ενός τέτοιου άστρου ξεκινά όταν εξαντλείται το υδρογόνο που χρειάζεται για τις αντιδράσεις πυρηνικής σύντηξης στον πυρήνα. Τότε ο πυρήνας συστέλλεται, η θερμοκρασία στα εξωτερικά στρώματα ανεβαίνει και εκεί ξεκινά η σύντηξη. Το άστρο διογκώνεται σε κόκκινο γίγαντα, τα εξωτερικά του στρώματα αποκολλώνται και απλώνονται στο διάστημα σχηματίζοντας το πλανητικό νεφέλωμα, ενώ ο ανενεργός πυρήνας συρρικνώνεται σε λευκό νάνο.
Καθώς το νεφέλωμα επεκτείνεται, διασκορπίζεται σταδιακά στο Διαστρικό Μέσο (ISM), τροφοδοτώντας τα νέφη αερίων με τα στοιχεία που δημιουργήθηκαν στο εσωτερικό του. Από αυτά τα νέφη θα γεννηθεί η επόμενη γενιά άστρων. Ωστόσο, μέχρι σήμερα, οι αστρονόμοι δεν είχαν δει ποτέ τη στιγμή που τα υπολείμματα ενός νεκρού άστρου απορροφώνται πραγματικά από το διαστρικό μέσο.
«Βλέπουμε το υλικό που αποβάλλεται κοντά στο τέλος της ζωής ενός άστρου να διαλύεται και να επιστρέφει στον γαλαξία», δήλωσε ο Pieter van Dokkum από το Πανεπιστήμιο του Yale, που ηγήθηκε της σχετικής μελέτης. «Αυτή η μεταβίβαση – από τα αναγνωρίσιμα αστρικά συντρίμμια στο διάχυτο αέριο μεταξύ των άστρων – ήταν πολύ δύσκολο να παρατηρηθεί».
Η ομάδα του Van Dokkum δεν έψαχνε καν για αυτό το φαινόμενο. Η ανακάλυψη έγινε κατά τη διάρκεια της ρουτίνας βαθμονόμησης ενός νέου αστρονομικού οργάνου, του MOTHRA (Modular Optical Telephoto Hyperspectral Robotic Array), στο Αστεροσκοπείο El Sauce στη Χιλή. Όταν ολοκληρωθεί, το MOTHRA θα διαθέτει 1.140 τηλεφακούς που θα σαρώνουν τον νυχτερινό ουρανό αναζητώντας ίχνη αμυδρών αερίων στον Γαλαξία μας.
Στη δοκιμή του εξοπλισμού, η ομάδα στόχευσε στο Νεφέλωμα της Έλικας – ένα από τα πιο γνωστά και πολυφωτογραφημένα νεφελώματα του ουρανού – για να ρυθμίσει τους φακούς της. Τότε εντόπισαν κάτι εντελώς απροσδόκητο.
«Πιστεύαμε ότι παίρναμε μια απλή εικόνα βαθμονόμησης», ανέφερε ο Roberto Abraham από το Πανεπιστήμιο του Τορόντο. «Αντίθετα, βρήκαμε αυτό το εξαιρετικό δίκτυο τοξοειδών δομών. Ήταν αμέσως σαφές ότι το αμυδρό, εξωτερικό τμήμα της Έλικας μάς έλεγε μια ιστορία που μας είχε διαφύγει σε μεγάλο βαθμό».
Η ομάδα κατέγραψε 22 πλήρεις ή μερικές τοξοειδείς συστάδες αερίου στην εξωτερική άλω του νεφελώματος. Οι δομές αυτές σχηματίζονται όταν τα αέρια που αποβάλλονται από το πλανητικό νεφέλωμα συγκρούονται με το διαστρικό μέσο, όπως τα κύματα που δημιουργούνται μπροστά από την πλώρη ενός σκάφους στο νερό.
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της ομάδας, το υλικό από το πλανητικό νεφέλωμα μπορεί να επιβιώσει για περίπου 10.000 χρόνια μετά την επαφή του με το διαστρικό μέσο, πριν τελικά διαλυθεί πλήρως και απορροφηθεί.
Η παρατήρηση, που δημοσιεύτηκε στις 12 Αυγούστου στο περιοδικό Nature, είναι κάτι περισσότερο από ένα εντυπωσιακό αστρονομικό φαινόμενο. Δίνει μια καθαρή εικόνα για το μέλλον του δικού μας συστήματος.
Το ηλιακό μας σύστημα, μαζί με τη Γη, σχηματίστηκε πριν από 4,6 δισεκατομμύρια χρόνια από στοιχεία που παρήγαγαν νεκρά άστρα. Σε άλλα πέντε δισεκατομμύρια χρόνια, ο Ήλιος θα εξαντλήσει επίσης το υδρογόνο του, θα μετατραπεί σε πλανητικό νεφέλωμα και θα ακολουθήσει την ίδια πορεία, επιστρέφοντας τα υλικά του στον Γαλαξία για να γραφτεί η ιστορία ενός νέου αστρικού συστήματος.
Πηγή περιεχομένου: in.gr
