Πάνω από 2.000 σκάφη επαγγελματιών ψαράδων πρέπει να εξυπηρετήσουν τα αλιευτικά καταφύγια σε Θεσσαλονίκη, Χαλκιδική, Πιερία, Σέρρες και Ημαθία, με ορισμένα να μην λειτουργούν ακόμη και άλλα να αντιμετωπίζουν προβλήματα. Σοβαρές δυσκολίες καταγράφονται στις απαμμώσεις και στη συντήρηση των εγκαταστάσεων, λόγω έλλειψης οικονομικών πόρων, όπως αναφέρει ο ιχθυολόγος-βιολόγος Απόστολος Γιάντσης, τέως γενικός διευθυντής της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας.
Όταν τα σκάφη δεν βρίσκουν αλιευτικό καταφύγιο ή άλλο λιμενικό έργο για ελλιμενισμό, σημειώνει, δένουν αρόδο, δηλαδή στα ανοιχτά, ή σε φυσικούς σχηματισμούς προστατευμένους από τον αέρα και τη θαλασσοταραχή, όπως μικρούς όρμους, χωρίς όμως αυτή η λύση να θεωρείται ιδανική, αφού δεν προσφέρει ουσιαστική προστασία. Στην επάμμωση, το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο στην Αμφίπολη και την Ασπροβάλτα, όπου οι διαθέσιμες υποδομές δεν λειτουργούν λόγω της συσσωρευμένης άμμου.
Ο κ. Γιάντσης επισημαίνει ότι η απομάκρυνση των φερτών υλικών χρειάζεται να γίνεται σε τακτά χρονικά διαστήματα: στη Μηχανιώνα κάθε πέντε ή έξι χρόνια και στον Λουδία ανά επταετία-οκταετία. Το κόστος δεν είναι μικρό, καθώς για την απάμμωση του στόμιου εισόδου της Νέας Μηχανιώνας απαιτούνται 220.000 ευρώ, ενώ πριν από τέσσερα χρόνια πληρώθηκαν από την Περιφέρεια 800.000 ευρώ για το αντίστοιχο έργο στις εκβολές του Λουδία.
Το πρόβλημα αυτό οδηγεί σε αποκλεισμό πρόσβασης πολλών σκαφών, σε ζημίες στις καρίνες τους ή ακόμη και σε ολική άρση λειτουργίας, όπως στην περίπτωση της Αμφίπολης, με άμεσο κίνδυνο για την ασφάλεια των σκαφών από κακοκαιρίες. Ο ίδιος προσθέτει ότι σοβαρό ζήτημα υπάρχει και στη συντήρηση των εγκαταστάσεων, όπως οι προβλήτες, οι δέστρες, οι παροχές νερού και ηλεκτρικού ρεύματος, ο φωτισμός, η καθαριότητα μέσα και έξω από τον θαλάσσιο χώρο και ο έλεγχος.
Σε όλη την Κεντρική Μακεδονία, ο κ. Γιάντσης χαρτογράφησε την ακριβή τοποθεσία και τη σημερινή κατάσταση των αλιευτικών καταφυγίων με τη βοήθεια του κ. Γιάντση.
Ο στόχος των επαγγελματικών σκαφών ανά περιοχή
Στην Κεντρική Μακεδονία υπάρχουν περίπου 2.060 επαγγελματικά αλιευτικά σκάφη, εκ των οποίων τα 890 βρίσκονται στη Θεσσαλονίκη (650 παράκτιας αλιείας, 70 μέσης και 170 οστρακοκαλλιέργειας), τα 775 στη Χαλκιδική (περίπου 760 παράκτιας και 15 μέσης αλιείας), τα 322 στην Πιερία (περίπου 270 παράκτιας, επτά μέσης και 45 οστρακοκαλλιέργειας), τα 40 στις Σέρρες και τα 30 στην Ημαθία, αμφότερα παράκτιας αλιείας. Στην περιοχή υπάρχουν επίσης περίπου 2.500 σκάφη ερασιτεχνικής αλιείας και αναψυχής συνολικά.
Τα αλιευτικά καταφύγια στην Κεντρική Μακεδονία είναι περίπου 15 και δεν λειτουργούν όλα. Τα δύο, στην Αμφίπολη και την Ασπροβάλτα, είναι μη λειτουργικά λόγω επαμμώσεων, άλλα δύο, στη Νέα Κρήνη και τον Νέο Μαρμαρά, βρίσκονται σε φάση κατασκευής ή πρόκειται να μπουν στην αφετηρία, ενώ η λειτουργική κατάσταση των υπόλοιπων εννέα χαρακτηρίζεται, κατά τον κ. Γιάντση, ανεκτή.
Αναλυτικά, τα αλιευτικά καταφύγια της Κεντρικής Μακεδονίας βρίσκονται στη Νέα Μηχανιώνα, την Επανομή, το Αγγελοχώρι και τους Νέους Επιβάτες, στη Νέα Κρήνη, που προχωρούν οι εργασίες, στη Χαλάστρα και τις εκβολές του Λουδία, στην Ασπροβάλτα Θεσσαλονίκης, στο Στρατώνι, στη Νέα Πλάγια και την Ποτίδαια Χαλκιδικής, στην Αμφίπολη Σερρών και στη Μεθώνη Πιερίας, ενώ σε τροχιά υλοποίησης μπαίνει και το Αλιευτικό Καταφύγιο στον Νέο Μαρμαρά Χαλκιδικής. Συνολικά στη Βόρεια Ελλάδα τα αλιευτικά καταφύγια είναι περίπου 30, αν συνυπολογιστούν και τα 16 της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, ενώ για να χαρακτηριστεί ένα λιμάνι ως αλιευτικό καταφύγιο πρέπει να υπάρχει ζώνη λιμένος, θαλάσσια και χερσαία, και φορέας διαχείρισης λιμανιού, φορέας υλοποίησης ή λιμενικό γραφείο.
Ο χάρτης στη Θεσσαλονίκη
Στην Περιφερειακή Ενότητα Θεσσαλονίκης σχεδόν όλα τα λιμενικά έργα διαθέτουν εγκεκριμένη χερσαία και θαλάσσια ζώνη. Τα τέσσερα αλιευτικά καταφύγια του Δήμου Θερμαϊκού λειτουργούν υπό το λιμενικό γραφείο του Δήμου.
Εκτός από το λιμάνι της Θεσσαλονίκης, που είναι καθαρά εμπορικό, στη Νέα Μηχανιώνα υπάρχει το αλιευτικό λιμάνι, σε ανεκτή λειτουργική κατάσταση για αλιευτικά παράκτιας και μέσης αλιείας, αλλά και για μικρά ή μεγάλα σκάφη αναψυχής, τουριστικά και ερασιτεχνικής αλιείας, σύμφωνα με τον κ. Γιάντση.
Αλιευτικά καταφύγια λειτουργούν επίσης στην Επανομή, το Αγγελοχώρι και τους Νέους Επιβάτες, με τη λειτουργική τους κατάσταση να χαρακτηρίζεται ανεκτή για τις κατηγορίες σκαφών που έχουν ήδη αναφερθεί.
Στη Νέα Κρήνη της Καλαμαριάς ολοκληρώνεται η πρώτη φάση κατασκευής του αλιευτικού καταφυγίου. Σύμφωνα με παλαιότερη ανακοίνωση του αρμόδιου υπουργείου, η χωρητικότητά του ανέρχεται σε περίπου 80 σκάφη, από τα οποία 25 είναι μεγάλα γρι-γρι μηχανότρατες και 55 παράκτια αλιευτικά.
Στο Καλοχώρι υπάρχει υποτυπώδης λιμενική προβλήτα για παράκτια αλιευτικά και μικρά σκάφη αναψυχής ή ερασιτεχνικής αλιείας.
Στη Χαλάστρα και τις εκβολές του Λουδία υπάρχουν φυσικά αλιευτικά καταφύγια, υποτυπωδώς λειτουργικά για σκάφη οστρακοκαλλιέργειας και παράκτιας αλιείας.
Στην Ασπροβάλτα το αλιευτικό καταφύγιο είναι μη λειτουργικό λόγω ολικής επάμμωσης.
Στον Σταυρό υπάρχει ημιτελές, απροστάτευτο λιμάνι-λιμενικός προβλήτας για μικρά και μεγάλα σκάφη αναψυχής, τουριστικά, εμπορικά και ερασιτεχνικής αλιείας, καθώς και για αλιευτικά παράκτιας και μέσης αλιείας, γρι-γρι μηχανότρατες. Τα περισσότερα αγκυροβολούν αρόδο, ενώ δεν υπάρχει ζώνη λιμένος ούτε φορέας διαχείρισης, δηλαδή λιμενικό γραφείο ή Ταμείο.
Στην Αρετσού της Καλαμαριάς υπάρχει μαρίνα για τουριστικά σκάφη και σκάφη αναψυχής, όπου μπορούν να ελλιμενίζονται και όλα τα άλλα είδη σκαφών με μηνιαίο ή ετήσιο αντίτιμο.
Στη Χαλκιδική
Στην Περιφερειακή Ενότητα Χαλκιδικής σχεδόν όλα τα λιμενικά έργα διαθέτουν εγκεκριμένη χερσαία και θαλάσσια ζώνη και λειτουργούν με λιμενικά ταμεία, όπως το Λιμενικό Ταμείο Μουδανιών, ή με λιμενικά γραφεία των Δήμων, όπως εκείνο του δήμου Αριστοτέλη.
Σε Ολυμπιάδα, Πυργαδίκια και Αμμουλιανή υπάρχουν μικρά λιμανάκια σε ανεκτή λειτουργική κατάσταση για μικρά σκάφη αναψυχής, ερασιτεχνικής αλιείας και παράκτια αλιευτικά.
Σε Ιερισσό, Νέα Ρόδα, Συκιά, Σκιώνη και Καλλικράτεια υπάρχουν λιμάνια σε ανεκτή λειτουργική κατάσταση για μικρά και μεγάλα σκάφη αναψυχής, τουριστικά, ερασιτεχνικής αλιείας και επαγγελματικά αλιευτικά παράκτιας και μέσης αλιείας, γρι-γρι μηχανότρατες.
Στο Στρατώνι και τα Νέα Πλάγια τα αλιευτικά καταφύγια βρίσκονται, κατά τον κ. Γιάντση, σε ανεκτή λειτουργική κατάσταση για επαγγελματικά σκάφη παράκτιας και μέσης αλιείας, γρι-γρι μηχανότρατες, και συμπληρωματικά για τις βάρκες ερασιτεχνών ψαράδων και μικρά σκάφη αναψυχής.
Στην Ουρανούπολη το λιμάνι είναι ημιτελές, σε στοιχειώδη λειτουργική κατάσταση, και εξυπηρετεί οχηματαγωγά, μικρά και μεγάλα σκάφη αναψυχής, τουριστικά, ερασιτεχνικής αλιείας, καθώς και επαγγελματικά αλιευτικά παράκτιας και μέσης αλιείας.
Ημιτελές και σε στοιχειώδη λειτουργική κατάσταση είναι και το λιμάνι του Νέου Μαρμαρά, όπου όμως, σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά, μπαίνει σε τροχιά υλοποίησης το έργο του αλιευτικού καταφυγίου. Στις 6 Οκτωβρίου, ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρίστος Δήμας αναμένεται να υπογράψει τη σύμβαση με τον ανάδοχο, ώστε να ακολουθήσει η τελετή θεμελίωσης και η έναρξη των εργασιών του έργου, συνολικού προϋπολογισμού 17,7 εκατ. ευρώ, με πόρους κυρίως από το ΕΣΠΑ 2021-2027.
Στο Πόρτο Κουφό υπάρχει φυσικό καταφύγιο ελλιμενισμού με στοιχειώδη λιμενική κατασκευή για μικρά και μεγάλα σκάφη αναψυχής, τουριστικά και ερασιτεχνικής και επαγγελματικής αλιείας.
Ως ανεκτή χαρακτηρίζεται η λειτουργική κατάσταση του λιμενικού μορφώματος στη Νέα Φώκαια, το οποίο υποδέχεται επαγγελματικά παράκτια αλιευτικά, σκάφη ερασιτεχνικής αλιείας και μικρά αναψυχής.
Στην Ποτίδαια υπάρχουν δύο αλιευτικά καταφύγια: αυτό στην πλευρά προς Θερμαϊκό εξυπηρετεί μικρά σκάφη αναψυχής, ερασιτεχνικής και επαγγελματικής αλιείας, ενώ σε εκείνο προς τον Τορωναίο υπάρχει υποδομή μόνο για μικρά σκάφη αναψυχής και ερασιτεχνικής αλιείας.
Στη Νικήτη το αμιγές τουριστικό καταφύγιο υποδέχεται μικρά και μεγάλα σκάφη αναψυχής, τουριστικά και κάποια ερασιτεχνικής αλιείας.
Στα Νέα Μουδανιά λειτουργεί το μεγαλύτερο λιμάνι της Χαλκιδικής και το δεύτερο σε εμπορική διακίνηση στην Κεντρική Μακεδονία, μετά από εκείνο της Θεσσαλονίκης: είναι εμπορικό λιμάνι και διαθέτει τμήμα τουριστικό και αλιευτικό για σκάφη όλων των ειδών.
Σέρρες και Πιερία
Στην Περιφερειακή Ενότητα Σερρών υπάρχει το λιμάνι της Αμφίπολης, που διαθέτει εγκεκριμένη χερσαία και θαλάσσια ζώνη και λειτουργούσε με τα λιμενικά γραφεία του Δήμου. Το λιμάνι έχει τμήμα τουριστικό και αλιευτικό για σκάφη όλων των ειδών, όμως εδώ και αρκετά χρόνια έχει κλείσει το στόμιο εισόδου από φερτά θαλάσσια υλικά και δεν λειτουργεί. Τα υπάρχοντα αλιευτικά και άλλα σκάφη προσορμίζονται σε φυσικά προστατευόμενα μέρη στα Κερδύλια, εξηγεί ο κ. Γιάντσης.
Στην Περιφερειακή Ενότητα Πιερίας, τέλος, όλα τα λιμενικά έργα διαθέτουν εγκεκριμένη χερσαία και θαλάσσια ζώνη και λειτουργούν με λιμενικά ταμεία. Το αλιευτικό καταφύγιο της Μεθώνης βρίσκεται σε ανεκτή λειτουργική κατάσταση για σκάφη οστρακοκαλλιέργειας, παράκτια αλιευτικά και μικρά σκάφη αναψυχής ή ερασιτεχνικής αλιείας. Σε ανεκτή λειτουργική κατάσταση βρίσκονται επίσης τα λιμάνια του Κίτρου, της Παραλίας Κατερίνης, του Πλαταμώνα και του Λιτοχώρου.
Σκάφη οστρακοκαλλιέργειας υποδέχεται μόνο το Κίτρος, ενώ τόσο το συγκεκριμένο λιμάνι όσο και τα υπόλοιπα φιλοξενούν μικρά και μεγάλα σκάφη αναψυχής, τουριστικά, ερασιτεχνικής αλιείας και επαγγελματικά παράκτιας και μέσης αλιείας.
Στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη
Στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, σύμφωνα με το Περιφερειακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης της περιόδου 2026-2030, τα αλιευτικά καταφύγια είναι 16: Καβάλας, Καλαμίτσας και Κάργιανης Καβάλας, που είναι αλιευτικό-τουριστικά, Νέας Ηρακλείτσας, επίσης αλιευτικό-τουριστικό, και Ορφανού Καβάλας, Φαναριού Ροδόπης, που εξυπηρετεί επαγγελματίες και ερασιτέχνες αλιείς, Αγίου Χαραλάμπου Μαρωνείας, που εξυπηρετεί επαγγελματίες και ερασιτέχνες αλιείς και θαλαμηγούς, Ιμέρου Ροδόπης, που εξυπηρετεί μόνο τις ανάγκες επαγγελματιών και ερασιτεχνών αλιέων του Ιμέρου και της ευρύτερης περιοχής, Μάκρης Έβρου, που εξυπηρετεί αλιευτικά σκάφη, Μαϊστρου Έβρου, Σκάλας Καλλιράχης Θάσου, Σκάλας Ποταμιάς Θάσου, Σκάλας Παναγιάς Θάσου, Σκάλας Σωτήρος Θάσου και Σκάλας Ραχωνίου Θάσου, που εξυπηρετούν αλιευτικά σκάφη και σκάφη αναψυχής, καθώς και Πευκαρίου, Ποτού Θάσου.
*Φωτ. αρχείου
