Το Balkan Horror έρχεται στο 67ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης μέσα από το αφιέρωμα «Βαλκανικός Τρόμος» της διευρυμένης ενότητας Survey Expanded του τμήματος Meet the Neighbors+. Το πρόγραμμα φωτίζει το τρομακτικό πρόσωπο των Βαλκανίων με ταινίες που κινούνται από τον μύθο και τα φαντάσματα της Ιστορίας έως τα οικογενειακά μυστικά και τα διαγενεακά τραύματα.
Μέσα από καλτ τίτλους, B-movies, αιρετικά genre υβρίδια και μερικές από τις πιο παράξενες και ανατριχιαστικές ιστορίες του βαλκανικού σινεμά, το αφιέρωμα συγκεντρώνει ταινίες που μετατρέπουν το γνώριμο σε ανοίκειο. Από το folk horror και το υπερφυσικό μέχρι το body horror, τη μαύρη κωμωδία και κυρίως το σπλάτερ, το Balkan Horror δείχνει πως στα Βαλκάνια τα τέρατα δεν έρχονται πάντα από το υπερπέραν, αλλά μπορεί να ξεπηδούν από το παρελθόν, τη συλλογική μνήμη ή το διπλανό σπίτι.
Το αφιέρωμα Balkan Horror θα συνοδεύεται από ειδική έκδοση με πρωτότυπη εικονογράφηση, σε ανάθεση του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης στον ANEL (@anel.f.arts), με pulp αισθητική και κείμενα για την ιστορία, τις κυρίαρχες τάσεις και την επόμενη μέρα του είδους των ταινιών τρόμου στην ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων.
Στο αφιέρωμα Balkan Horror θα προβληθούν συνολικά 8 ταινίες:
Στο T.T. Syndrome (Γιουγκοσλαβία, 2002) του Ντέγιαν Ζέτσεβιτς, μια ομάδα νεαρών παγιδεύεται νύχτα σε τουρκικό λουτρό στο Βελιγράδι, όπου τους καταδιώκει ένας αδίστακτος κατά συρροή δολοφόνος με το «Σύνδρομο T.T.», μια εγκεφαλική διαταραχή που προκαλεί ακραία αντικοινωνική και βίαιη συμπεριφορά. Πρόκειται για πρωτοποριακή ταινία για το σερβικό σινεμά, την πρώτη slasher ταινία που γυρίστηκε στη Σερβία, ένα horror χαμηλού προϋπολογισμού με γνωστούς ηθοποιούς της γειτονικής χώρας, ανάμεσά τους ο Νέμποϊσα Γκλόγκοβατς.
Σκάβοντας σε εργοτάξιο στο κέντρο της Αθήνας, οι μπουλντόζες ανακαλύπτουν μια σπηλιά που δεν υπάρχει σε κανένα σχέδιο. Καλύτερα να μην την έβρισκαν, όμως, γιατί μέσα της κρύβεται μια αρχαία δύναμη. Στο Κακό (Ελλάδα, 2005), ανυποψίαστοι πολίτες μετατρέπονται σε λυσσασμένα ζόμπι και απειλούν να μεταδώσουν τη δίψα τους σε ολόκληρη την πόλη. Όσοι επιζήσουν θα παλέψουν για τη ζωή τους μέχρι τέλους, σε μια προσπάθεια με αγωνία, τρόμο, συναίσθημα αλλά και γέλιο, που οδήγησε και σε σίκουελ.
Το Ειδύλλιο (Σλοβενία, 2015) θεωρείται η πρώτη ταινία τρόμου της Σλοβενίας και ξεκινά σαν φωτογράφιση μόδας, για να καταλήξει σε εφιάλτη βγαλμένο από το λαϊκό φαντασιακό. Τα μοντέλα Ζίνα και Μία, η απαθής φίλη τους Ντραγκίκα και ένας σνομπ φωτογράφος πηγαίνουν στην ύπαιθρο για μια εύκολη δουλειά, όμως εκεί συναντούν καταπράσινους λόφους, χρυσαφένιο φως και αβίαστη ομορφιά, αλλά και ένα σκοτεινό μυστικό. Ο Τομάς Γκόρκιτς προσαρμόζει τις συμβάσεις του είδους στο βαλκανικό τοπίο, με πέτρινα ερείπια πνιγμένα στη βλάστηση και κοιλάδες βαριές από ομίχλη, μετατρέποντας χωρίς προειδοποίηση το ειδυλλιακό σε μακάβριο.
Μια εξομολόγηση γυρισμένη με κάμερα στο χέρι, που αρχίζει σαν αμήχανη κασέτα για οντισιόν και εξελίσσεται σε μία από τις πιο ανησυχητικές μελέτες χαρακτήρα του είδους εδώ και χρόνια. Ο Αντριάν, ερασιτέχνης Ρουμάνος σκηνοθέτης, γυρίζει βίντεο για τη νέα του ταινία με αποδέκτη τη χολιγουντιανή σταρ Αν Χάθαγουεϊ, ελπίζοντας ότι θα δεχτεί να πρωταγωνιστήσει. Η κολακεία δίνει τη θέση της στην απόγνωση και η απόγνωση στην παραίσθηση, με την κάμερα να γίνεται ταυτόχρονα εξομολογητήριο και όπλο. Το Γίνε η γάτα μου: Μια ταινία για την Αν (Ρουμανία, 2015) του Άντριαν Τοφέι, γυρισμένο με ελάχιστο budget, εξελίχθηκε σε cult φαινόμενο και κέρδισε βραβείο Καλύτερου Ηθοποιού στο Φεστιβάλ του Νάσβιλ και Καλύτερης Ταινίας στο A Night of Horror στο Σίδνεϊ.
Ανασυρμένος από ομαδικό τάφο αφού θεωρήθηκε νεκρός σε πεδίο μάχης του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ο Τόμας ξυπνά με ένα παράξενο χάρισμα: μπορεί να αισθάνεται την παρουσία όσων πέθαναν μόλις. Έξι μήνες αργότερα έχει μετατρέψει το χάρισμά του σε επάγγελμα, περιπλανώμενος στα χωριά της Ουγγαρίας που χτυπιούνται από την πανδημία και δουλεύοντας ως «φωτογράφος πνευμάτων», καθώς φωτογραφίζει τις οικογένειες των νεκρών μαζί με τα άψυχα σώματα των αγαπημένων τους. Σε απομονωμένη κωμόπολη, κάτω από τα πτώματα της ισπανικής γρίπης, συναντά την Άννα, μια ορφανή κοπέλα με απόκοσμη ηρεμία που φαίνεται να μοιράζεται το ίδιο χάρισμα. Μαζί αναζητούν τα φαντάσματα που φοβούνται οι άλλοι, με αλεύρι στα πατώματα, κουδούνια και εξερευνήσεις σε αχυρώνες όπου κανείς δεν τολμά να ξαναμπεί. Το Μετά θάνατον (Ουγγαρία, 2020) του Πέτερ Μπέργκεντι είναι ένα καλοφτιαγμένο horror εποχής για τους φίλους των ιστοριών φαντασμάτων.
Σε χωριό του 19ου αιώνα, στην περιοχή που σήμερα γνωρίζουμε ως Βόρεια Μακεδονία, μια μάγισσα που αλλάζει μορφή, γνωστή ως Γεροντοκόρη Μαρία, απάγει τη δεκαεξάχρονη Νεβένα, η οποία μεγάλωσε απομονωμένη σε σπηλιά, και τη μετατρέπει σε μάγισσα, αφήνοντάς την να γνωρίσει μόνη της την ανθρώπινη ζωή. Όταν η Νεβένα καταλαβαίνει ότι μπορεί να πάρει τη μορφή οποιουδήποτε ανθρώπου, αρχίζει να ζει μέσα από τις ζωές των άλλων: μιας μητέρας που υποφέρει, ενός τρυφερού εραστή, ενός περίεργου νεαρού. Κάθε δανεισμένο σώμα τής μαθαίνει κάτι καινούργιο για το τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος και για το τίμημα που αυτό συνεπάγεται. Το You Won’t Be Alone (Αυστραλία-Ηνωμένο Βασίλειο-Σερβία, 2022), το ατμοσφαιρικό ντεμπούτο του Γκόραν Στολέφσκι, είναι παράξενα όμορφο, πραγματικά ανατριχιαστικό και απρόσμενα συγκινητικό, μετατρέποντας το body horror σε αναζήτηση ταυτότητας.
Στην τουρκική λαϊκή κουλτούρα, οι άνθρωποι αποφεύγουν να αναφέρουν τα τζίνι με το όνομά τους και τα αποκαλούν «οι τρισύλλαβοι». Απεγνωσμένη να αποκτήσει εγγόνι, η Ζελιχά κάνει συμφωνία μαζί τους: θα της δώσουν ένα παιδί με αντάλλαγμα την ψυχή του όταν ενηλικιωθεί. Όταν έρχεται η ώρα να πληρωθεί το χρέος, τα τζίνι ζητούν ένα διαφορετικό τίμημα, αφήνοντας τη Ζελιχά να μεγαλώσει μόνη της την εγγονή της, τη Ναζάρ. Η κατάρα μοιάζει να έχει λυθεί και το χρέος να έχει ξεχαστεί, όμως όταν επιστρέφει με σκοτεινό τρόπο, η Ζελιχά ορκίζεται εκδίκηση. Το Jinn: Evil Eye (Τουρκία, 2024) του Μελόντι Τεζίμ κινείται στην ατμόσφαιρα του αυθεντικού τουρκικού folk horror, με το κακό μάτι, τα τελετουργικά της μαύρης μαγείας, το υπερφυσικό και τις συμφωνίες που δεν έπρεπε να γίνουν ποτέ.
Στο Δωδεκάμερον (Κύπρος-Βόρεια Μακεδονία-ΗΠΑ, 2026) βρισκόμαστε στην Κύπρο του 1882, όπου η ζωγράφος Ελένη προσπαθεί να ξαναζωντανέψει τα νεκρά παιδιά της. Αντί γι’ αυτά, όμως, ξυπνά τους καλικαντζάρους της κυπριακής παράδοσης και βυθίζει το χωριό της στον τρόμο. Καθώς η δαιμονική Λάμια τρέφεται από το πένθος και την οργή της Ελένης, εκείνη καλείται να συμφιλιωθεί με την απώλειά της και να λυτρώσει τον τόπο της. Μέσα από τη δύναμη της τέχνης και της δημιουργίας, ανακαλύπτει πως η αληθινή λύτρωση δεν βρίσκεται στην ανάσταση των νεκρών, αλλά στην αποδοχή και την ελπίδα.
(συν. φωτογραφίες που παραχώρησε το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης)
