Λύσεις σε προβλήματα μικροβιακής αντοχής θα αναζητήσουν οι συμμετέχοντες στο BIOHackathon 2027, μια πρωτοβουλία της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας που θα ενώσει επιστήμονες, ερευνητές, φορείς και πανεπιστήμια από όλη τη χώρα απέναντι σε μια σύγχρονη πρόκληση, με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης και της υπολογιστικής βιολογίας. Τους επόμενους μήνες, χημικοί, βιολόγοι, επιστήμονες της πληροφορικής και της φαρμακευτικής, γιατροί, μηχανικοί και άλλοι επιστήμονες θα ασχοληθούν με τις βακτηριακές λοιμώξεις που είναι ανθεκτικές στα αντιβιοτικά και προκαλούν τον θάνατο εκατομμυρίων ανθρώπων σε όλο τον κόσμο κάθε χρόνο. Πολύτιμο εργαλείο σε αυτή την προσπάθεια θα είναι η τεχνητή νοημοσύνη, με αιχμή το Alphafold, ένα από τα μεγαλύτερα επιστημονικά ορόσημα που βραβεύτηκε με νόμπελ και συνδέει την τεχνητή νοημοσύνη με τη βιολογία, προβλέποντας μέσα σε λίγα λεπτά τη δομή μιας πρωτεΐνης και επιταχύνοντας σημαντικά τον σχεδιασμό φαρμάκων.
Αύριο ξεκινούν οι αιτήσεις εγγραφής από τους ενδιαφερόμενους στον ιστότοπο https://biohackathon.pkm.gov.gr και η διαδικασία θα ολοκληρωθεί στις 30 Νοεμβρίου. Στη συνέχεια θα ακολουθήσουν τα στάδια της δημιουργίας ομάδων, των συναντήσεων με τους μέντορες και της συνεργασίας των επιστημόνων, ενώ οι προτάσεις θα κατατεθούν έως τις 31 Ιανουαρίου 2027 και το τελικό γεγονός που θα ολοκληρώσει το BIOHackathon 2027 θα γίνει στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας στις 26 Φεβρουαρίου 2027.
Για δράση εξωστρέφειας πανελλήνιου χαρακτήρα μίλησε, στη συνέντευξη Τύπου, ο Νικόλαος Τζόλλας, αντιπεριφερειάρχης Ψηφιακής Διακυβέρνησης της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας. «Η Περιφέρεια ενώνει ερευνητικούς φορείς, πανεπιστήμια από όλη την Ελλάδα γύρω από ένα πολύ επίκαιρο αντικείμενο που είναι η βιοπληροφορική. Ξεκινάμε ένα Hackathon για ερευνητές και σπουδαστές οι οποίοι θα έχουν την ευκαιρία να δώσουν λύσεις σε πραγματικά προβλήματα. Με τη συνεργασία με το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και όλα τα πανεπιστήμια της χώρας, προσπαθούμε από κοινού να βρούμε λύσεις σε προβλήματα που χρειάζονται άμεση αντιμετώπιση» είπε και πρόσθεσε ότι οι σπουδαστές, οι ερευνητές και οι φορείς θα προσπαθήσουν να βρουν λύσεις για το πώς μπορούν να αντιμετωπιστούν δύσκολα προβλήματα που αφορούν τη μικροβιακή αντοχή, ένα από τα οποία ήταν και ο Covid. Η διοργάνωση υποστηρίζεται από σημαντικούς ακαδημαϊκούς και ερευνητικούς φορείς όπως το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, το Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδας, το Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ), το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής και το Anatolia American University.
Την ανάγκη συνεργασίας επιστημόνων από διαφορετικές ειδικότητες και συνδυαστικής αξιοποίησης δεδομένων και πολλών προσεγγίσεων υπογράμμισε η Θεοδώρα Κατσίλα, που εκπροσωπεί το Ινστιτούτο Χημικής Βιολογίας στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και είναι επικεφαλής του Εργαστηρίου PLEION. «Η Βιοπληροφορική και η Τεχνητή Νοημοσύνη αποτελούν καθοριστικά εργαλεία και επιτρέπουν στους επιστήμονες να διερευνούν τις ανάγκες της κοινωνίας, να διαχειρίζονται τον αυξανόμενο όγκο δεδομένων και να μετατρέπουν την πληροφορία σε γνώση και τη γνώση σε αξιοποιήσιμες λύσεις» είπε. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην έρευνα που βρίσκεται σε εξέλιξη για την επαναστόχευση φαρμάκων σε άλλες ασθένειες.
Εκπροσωπώντας τη Google, η Βικτωρία Καλφάκη αναφέρθηκε στο Alphafold, τονίζοντας ότι πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα επιστημονικά ορόσημα, και εξέφρασε τη στήριξη της Google και του Google cloud στην πρωτοβουλία. Ο Google developer Κωνσταντίνος Κεχαγιάς επισήμανε ότι το προηγούμενο διάστημα οι κοινότητες της Google στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη εκπαίδευσαν πάνω από 500 φοιτητές στο Alphafold και δημιούργησαν έναν εξειδικευμένο ψηφιακό οδηγό, με τη βοήθεια του οποίου οι ερευνητές διατυπώνουν σε πραγματικό χρόνο τις ερωτήσεις τους και λαμβάνουν απαντήσεις για την καλύτερη χρήση του εργαλείου. Το επόμενο βήμα, όπως τόνισε, είναι το BIOHackathon.
Από το ΕΚΕΤΑ, ο Φώτης Ψωμόπουλος, κύριος ερευνητής στο Ινστιτούτο Εφαρμοσμένων Βιοεπιστημών του, σημείωσε ότι η προσπάθεια του BIOHackathon μπορεί να ενθαρρύνει άτομα που μέχρι σήμερα δεν το είχαν σκεφτεί να έρθουν σε επαφή με όλες τις τεχνολογίες, ενώ ο Μίνως Ματσούκας, αναπληρωτής καθηγητής στο Εργαστήριο Υπολογιστικής Χημείας του Τμήματος Μηχανικών Βιοιατρικής στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, μίλησε για τη δουλειά που γίνεται στο εργαστήριο για την ανάπτυξη μοντέλων και μεθοδολογιών που ενσωματώνουν την τεχνητή νοημοσύνη για την καταπολέμηση του καρκίνου, άλλων ασθενειών αλλά και για τη μελέτη της διαδικασίας της γήρανσης, στην οποία οφείλονται πολλές ασθένειες. Ειδικά για τη μικροβιακή αντοχή υπογράμμισε: «είναι ένα τεράστιο πρόβλημα για την ανθρωπότητα και συχνά αποκαλείται η σιωπηλή πανδημία. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας μία στις 6 εργαστηριακά επιβεβαιωμένες βακτηριακές λοιμώξεις παγκοσμίως είναι ανθεκτική στα αντιβιοτικά και σχετίζεται με περίπου 5 εκατομμύρια θανάτους το χρόνο». Ο ίδιος συμπλήρωσε ότι «για τη χώρα μας το ζήτημα αυτό είναι ιδιαίτερα επίκαιρο γιατί η Ελλάδα βρίσκεται σταθερά ανάμεσα στις χώρες της Ευρώπης με τα υψηλότερα ποσοστά αντοχής στα νοσοκομεία». Μεταξύ άλλων σχολίασε ότι «τα μικρόβια εξελίσσονται πιο γρήγορα από ό,τι εμείς ανακαλύπτουμε τα νέα αντιβιοτικά» και ότι «στον σχεδιασμό φαρμάκων λοιπόν μπορούμε να δούμε ένα ένζυμο να εξουδετερώνει ένα αντιβιοτικό και να σκεφτούμε πώς να το παρακάμψουμε».
Για προσπάθεια διεύρυνσης των οριζόντων της εφαρμογής νέων τεχνολογιών και εργαλείων που βοηθούν τη βιολογία μίλησε ο Μιχάλης Αϊβαλιώτης, καθηγητής βιοχημείας στο Τμήμα Ιατρικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. «Προσπαθούμε να μελετήσουμε πολύπλοκα μόρια όπως οι πρωτεΐνες και η μελέτη αυτή χρησιμοποιείται στη συνέχεια σε πάρα πολλές βιοιατρικές και άλλες εφαρμογές. Αυτή η μελέτη είναι η βάση για τον σχεδιασμό νέων φαρμάκων, την κατανόηση της βιοχημείας, της ζωής και αυτή η γνώση είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη κλινικών εφαρμογών, φαρμακευτικών εφαρμογών κ.α.» τόνισε.
Ο αναπληρωτής καθηγητής του Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδας Μιχάλης Τερζίδης αναφέρθηκε στην έρευνα στον τομέα της διατροφής, ώστε να αποσαφηνιστεί ο ρόλος της στην ανθρώπινη υγεία, ενώ η πρόεδρος του Τμήματος Βιοατρικών Επιστημών του Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδας Φαίδρα Ελευθερίου σημείωσε ότι οι φοιτητές εκπαιδεύονται σε τέτοια προγράμματα που βοηθούν στην εύρεση νέων ενζύμων και στη μελέτη μορίων με διαγνωστικό και φαρμακευτικό ενδιαφέρον. Την προσπάθεια στηρίζει ακόμη το Περιφερειακό Ταμείο Ανάπτυξης της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, όπως είπε η εκπρόσωπός του Χρυσάνθη Κισκίνη, η οποία αναφέρθηκε στη συμμετοχή της περιφέρειας στο ευρωπαϊκό έργο deep tech valleys που στοχεύει στις τεχνολογίες αιχμής μέσω της δημιουργίας θεματικών δικτύων έρευνας και καινοτομίας.
Κλείνοντας τη συνέντευξη Τύπου, ο κ. Τζόλλας κάλεσε ερευνητές και μέντορες να συμμετάσχουν στη διοργάνωση. Όπως γνωστοποίησε ο επιστημονικός συνεργάτης του αντιπεριφερειάρχη Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Στέλιος Μπουρμπούλιας, οι προκλήσεις εστιάζουν στην έννοια της μίας υγείας, που δομείται από τέσσερις άξονες: την υγεία, τη διατροφή, τη γεωργία και την κτηνοτροφία, με ιδιαίτερη έμφαση στη μικροβιακή αντοχή.
Οι προτάσεις που θα διακριθούν μπορούν να προχωρήσουν στη συνέχεια σε ερευνητικό επίπεδο για την εύρεση βιομορίων που θα χρησιμοποιηθούν για την αντιμετώπιση ανθεκτικών μικροοργανισμών και θα συμβάλουν στη βελτίωση των φαρμάκων για την αντοχή στα αντιβιοτικά.
