Νέα χρηματοδοτικά εργαλεία, περισσότερες εγγυήσεις και φθηνότερα δάνεια για μικρομεσαίες επιχειρήσεις, αγρότες και νοικοκυριά φέρνει η αναβάθμιση της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας (ΕΑΤ), μετά την ολοκλήρωση της Αξιολόγησης κατά πυλώνες (Pillar Assessment) από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 15 Ιουλίου.
Με την εξέλιξη αυτή, η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα περνά από εθνικό «εργαλείο» στήριξης των μικρομεσαίων σε πιστοποιημένο εταίρο υλοποίησης ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών προγραμμάτων της ΕΕ με ευρύτερες δυνατότητες. Η ΕΑΤ μπαίνει έτσι σε νέα φάση και η Ελλάδα αποκτά ένα «πολυεργαλείο ανάπτυξης» για τα νέα χρηματοδοτικά προγράμματα της επόμενης δεκαετίας.
Με περίπου 2 δισ. ευρώ από αδιάθετους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης, η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα ετοιμάζεται να κινητοποιήσει πολλαπλάσια κεφάλαια από το τραπεζικό σύστημα. Με βάση τη μέχρι σήμερα εμπειρία μόχλευσης της αγοράς μέσω της ΕΑΤ, η χρηματοδότηση μπορεί να φτάσει έως και τα 5 δισ. ευρώ, ανοίγοντας την πρόσβαση σε περισσότερες μικρομεσαίες επιχειρήσεις για φθηνότερο δανεισμό και καλύτερους όρους.
Την ίδια ώρα, μετά την πιστοποίηση, η ΕΑΤ ετοιμάζεται να ανοίξει την πόρτα και στην αγροτική επιχειρηματικότητα. Στα «σκαριά» βρίσκεται νέο Ταμείο, με στόχο την ενίσχυση του πρωτογενούς τομέα μέσω συνδυασμού δανείων και επιχορηγήσεων ειδικά για αγρότες.
«Νέα σελίδα» στις χρηματοδοτήσεις
Στην πράξη, η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα πέτυχε κάτι που κανένας άλλος ελληνικός οργανισμός δεν είχε καταφέρει μέχρι σήμερα: να λάβει το «πράσινο φως» της Κομισιόν για διαχείριση ευρωπαϊκών κονδυλίων απευθείας από την ΕΕ, χωρίς μεσολάβηση υπουργείου. Πίσω από τον τεχνικό όρο Pillar Assessment κρύβεται μια αλλαγή μεγέθους για την ΕΑΤ και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις της χώρας.
Η χρονική συγκυρία είναι κομβική, καθώς συμπίπτει με το κλείσιμο του κύκλου του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και προηγείται της ενεργοποίησης του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου της ΕΕ για τα νέα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία της προγραμματικής περιόδου 2028-2034. Στο ενδιάμεσο αυτό διάστημα, η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα αποκτά πρόσβαση σε κονδύλια της ΕΕ, ώστε να διαθέτει προνομιακά δάνεια ειδικά σχεδιασμένα για μικρομεσαίες επιχειρήσεις, μετά το τέλος του Μηχανισμού Ανάκαμψης.
Ο αναβαθμισμένος στρατηγικός ρόλος της ΕΑΤ αναμένεται να φανεί και στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, όπου οι ανακοινώσεις του Πρωθυπουργού και των αρμόδιων υπουργών θα δώσουν μια πρώτη εικόνα για τα νέα προγράμματα που προετοιμάζονται.
Η «προίκα» των 2 δισ. που γίνεται … 5 δισ. ευρώ
Χρειάστηκαν τέσσερα χρόνια εντατικής προετοιμασίας, διεργασιών και ελέγχων μέχρι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέσω της αρμόδιας υπηρεσίας της (DG GROW), να εγκρίνει την αίτηση της ΕΑΤ. Η διαδικασία είχε ξεκινήσει το 2022.
Από το 2019 έως σήμερα, η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα έχει εγκρίνει πάνω από 88.000 δάνεια, συνολικού ύψους 15,15 δισ. ευρώ, σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Η συμβολή της στην ελληνική οικονομία αποτυπώνεται μέχρι σήμερα ως εξής:
* 12,5 δισ. ευρώ πρόσθετο ΑΕΠ
* 383.600 θέσεις εργασίας
* 7,3 δισ. ευρώ πρόσθετο εισόδημα εργαζομένων
* 5 δισ. ευρώ επιπλέον δημόσια έσοδα
Τα μεγέθη αυτά αφορούν το ιστορικό αποτύπωμα της ΕΑΤ πριν από το Pillar Assessment. Με πρόσβαση σε περισσότερα κεφάλαια, η στρατηγική της αλλάζει και το αποτύπωμα διευρύνεται.
Μέχρι σήμερα, τα ευρωπαϊκά κονδύλια περνούσαν κυρίως μέσω κρατών-μελών και Περιφερειών. Το κράτος τα διαχειριζόταν, τα κατένειμε και τα διέθετε, ενώ η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα ήταν ένας από τους φορείς που μεσολαβούσαν για την υλοποίηση των προγραμμάτων.
Μετά το Pillar Assessment, όμως, η ΕΑΤ συνομιλεί πλέον απευθείας με την Κομισιόν. Η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα γίνεται ο μοναδικός πιστοποιημένος ελληνικός οργανισμός που μπορεί να απευθύνεται στις Βρυξέλλες και να αντλεί χρηματοδότηση χωρίς άλλη μεσολάβηση.
Έτσι αποκτά και τη δυνατότητα να διαχειριστεί τα περίπου 2 δισ. ευρώ των αδιάθετων πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, ακόμη και μετά τη λήξη του ΤΑΑ στις 31 Αυγούστου 2026.
Ωστόσο, η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα δεν περιορίζεται να διαθέσει απλώς τα 2 δισ. ευρώ για δάνεια προς επιχειρήσεις που τα χρειάζονται. Στην πράξη τα πολλαπλασιάζει μέσω μόχλευσης.
Με βάση το ιστορικό μόχλευσης μέχρι σήμερα, κατά μέσον όρο η ΕΑΤ αυξάνει 2,7 φορές τους πόρους που διαχειρίζεται. Με κάθε ένα ευρώ δανείων μέσω της ΕΑΤ κινητοποιεί σχεδόν τρία ευρώ επιπλέον από τον ευρύτερο χρηματοπιστωτικό τομέα. Με αυτόν τον πολλαπλασιαστή, τα 2 δισ. θα μπορούσαν να μετατραπούν σε δάνεια έως 5 ή 5,5 δισ. ευρώ προς μικρομεσαίες και αγροτικές επιχειρήσεις, χωρίς να στερεί από εθνικούς πόρους την οικονομία και χωρίς νέο δανεισμό του κράτους.
Νέοι τομείς πέρα από τις μικρομεσαίες
Μέχρι σήμερα, η ΕΑΤ ήταν γνωστή σχεδόν αποκλειστικά στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, μέσα από προγράμματα όπως το ΤΕΠΙΧ και το «Εξοικονομώ». Αποτελούσε μοχλό που κάλυπτε αδυναμίες της αγοράς, μεσολαβώντας ώστε ελληνικές επιχειρήσεις, των οποίων το μικρό μέγεθος ή η οικονομική κατάσταση καθιστούσε δύσκολη ή απαγορευτική τη χρηματοδότησή τους από το εγχώριο τραπεζικό σύστημα, να εξασφαλίζουν δανεισμό.
Αν και ο ρόλος της ήταν και παραμένει κρίσιμος για τον βασικό κορμό της ελληνικής οικονομίας, δηλαδή τις μικρές επιχειρήσεις, πλέον μετεξελίσσεται σε στρατηγικό εταίρο για την ανάπτυξη ολόκληρων κλάδων της οικονομίας.
Ο ρόλος της διευρύνεται προς νέες κατευθύνσεις:
– Ενεργειακή μετάβαση, που αποτελεί σύγχρονο όρο ανθεκτικότητας και επιβίωσης των επιχειρήσεων και της εθνικής οικονομίας, αλλά και άλλους τομείς που βρίσκονται στις προτεραιότητες της ΕΕ και αναδεικνύονται σε δυναμικά αναπτυσσόμενους κλάδους σε Ελλάδα και Ευρώπη.
– Καινοτομία, για την οποία το Ταμείο Καινοτομίας διαχειρίζεται ήδη 155 εκατ. ευρώ
– Προσιτή Στέγη: μόλις εφέτος, χιλιάδες νοικοκυριά γνώρισαν την ΕΑΤ επειδή χρειάστηκε να αγοράσουν πρώτη κατοικία με τραπεζικό δάνειο από το πρόγραμμα «Σπίτι μου 2». Στο μέλλον η ΕΑΤ θα μπορεί να σχεδιάζει αντίστοιχα νέα προγράμματα, στο πλαίσιο των κυβερνητικών σχεδιασμών, με πόρους που θα αντλεί απευθείας από την ΕΕ.
