Σε 24 ανεβαίνουν οι τεχνοβλαστοί του Εθνικού Κέντρου Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ), μετά την έγκριση από το διοικητικό συμβούλιο της ίδρυσης της νέας εταιρείας «AICertify». Κύριο αντικείμενό της είναι η ανάπτυξη και εμπορική διάθεση πλατφόρμας αξιολόγησης εφαρμογών και συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης.
Όπως εξηγεί ο συνιδρυτής και CEO της, Διονύσης Κεχαγιάς, ερευνητής βαθμίδας Α, οι επιχειρήσεις που αναπτύσσουν ή χρησιμοποιούν συστήματα ΤΝ καλούνται πλέον να αποδεικνύουν ότι λειτουργούν με συγκεκριμένες τεχνικές και κανονιστικές απαιτήσεις. Η πίεση είναι ακόμη μεγαλύτερη σε τομείς όπου μια λανθασμένη απόφαση μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες, όπως η υγεία, οι κρίσιμες υποδομές, η δημόσια διοίκηση, η ασφάλεια και η άμυνα, ενώ τα διαθέσιμα εργαλεία για να αξιολογηθεί εγκαίρως μια εφαρμογή ΤΝ παραμένουν ανεπαρκή.
Αυτή η διαπίστωση οδήγησε στη δημιουργία της «AICertify», που γεννήθηκε ως ιδέα το 2024 στο ΙΠΤΗΛ (Ινστιτούτο Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών) και υλοποιήθηκε φέτος, με αφετηρία τεχνολογίες που είχαν αναπτυχθεί σε ερευνητικά έργα χρηματοδοτούμενα από την ΕΕ. Συνιδρυτές είναι οι Δημήτρης Τζοβάρας, πρώην πρόεδρος του ΕΚΕΤΑ, και Διονύσης Κεχαγιάς, διευθυντής Ερευνών του ΕΚΕΤΑ/ΙΠΤΗΛ, ενώ στο εταιρικό σχήμα συμμετέχει η Pragma IoT, η πρώτη spinoff του κέντρου, σε πιλοτικά έργα της οποίας θα γίνονται τα «crash tests» για την αποτελεσματικότητα της εφαρμογής.
Σύμφωνα με τον κ. Κεχαγιά, σήμερα δεν υπάρχουν ευρέως αποδεκτά εργαλεία που να επιτρέπουν επαρκή αξιολόγηση και κανονιστική συμμόρφωση συστημάτων ΤΝ, ενώ συχνά δεν είναι ξεκάθαρο ούτε το πόσο πραγματικά χρησιμοποιείται η ΤΝ σε ένα προϊόν. «Γίνεται υπερβολική χρήση του όρου “Τεχνητή Νοημοσύνη”, ενώ ολοένα περισσότεροι κατασκευαστές λένε πως τη χρησιμοποιούν», σημειώνει, εξηγώντας ότι ένας από τους στόχους της ομάδας είναι να μπορεί να αποτυπώνει πόσο ουσιαστικά αξιοποιείται η τεχνολογία σε ένα προϊόν.
Οι επιχειρήσεις που θα χρησιμοποιούν την πλατφόρμα «AICertify» θα μπορούν να τη χρησιμοποιούν για συνεχείς αναβαθμίσεις και για τη δημιουργία βελτιωμένων εκδόσεων των προϊόντων τους, ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητά τους και μειώνοντας το επιχειρηματικό ρίσκο. Ο κ. Κεχαγιάς φέρνει ως παράδειγμα μια εταιρεία που έχει αναλάβει έργο για το Δημόσιο και όταν το σύστημά της χρησιμοποιηθεί να διαπιστωθεί ότι δεν λειτουργεί σωστά ή δεν συμμορφώνεται πλήρως με τις προδιαγραφές της ευρωπαϊκής πράξης για την ΤΝ (EU AI Act). Σήμερα, η τεχνολογία της νέας spinoff βρίσκεται σε επίπεδο τεχνολογικής ετοιμότητας (TRL) 6, καθώς έχει ήδη δημιουργηθεί λειτουργικό πρωτότυπο και έχει ελεγχθεί σε εργαστηριακό περιβάλλον, ενώ από το 2028 αναμένεται η πρώτη κερδοφορία, σύμφωνα με τον ίδιο.
Η πρώτη έκδοση του λογισμικού της AICertify αναμένεται σύντομα να διατεθεί δωρεάν στους προγραμματιστές και τις προγραμματίστριες, σε μορφή «VS code extension». Με τη χρήση της, οι developers θα μπορούν σε πραγματικό χρόνο να ελέγχουν αν ο κώδικας που γράφουν με τη βοήθεια της ΤΝ είναι σωστός, μέσα από το περιβάλλον VS code και το μενού extensions, αναζητώντας την εφαρμογή AICertify. Διαθέσιμη θα είναι και για επιχειρήσεις, οι οποίες όμως, αν χρειάζονται περισσότερες δυνατότητες από προγραμματιστές ή ανεξάρτητους επαγγελματίες (freelancers), θα αποκτούν πρόσβαση σε επί πληρωμή αναβαθμισμένες λειτουργίες.
Η πλατφόρμα θα προσφέρεται σε τέσσερις εκδόσεις: δωρεάν, developers, business για μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες, και enterprise για μεγάλες επιχειρήσεις. Στόχος είναι να καλύπτει διαφορετικές ανάγκες χρήσης, ανάλογα με το μέγεθος και τις απαιτήσεις κάθε χρήστη.
Σε ό,τι αφορά τη διαφοροποίησή της από αντίστοιχες εταιρείες του εξωτερικού, όπως οι «Credo AI» και «Holistic AI», ο Διονύσης Κεχαγιάς αναφέρει ότι η AICertify ξεχωρίζει σε τρία σημεία: πρώτον, κάνει ανάλυση πραγματικού πηγαίου κώδικα. Δεύτερον, εισάγει τον όρο «ΑΙ-ness score», που αποτυπώνει ποσοτικά σε ποιο βαθμό χρησιμοποιείται η ΤΝ στη δημιουργία του λογισμικού, από τη χρήση βιβλιοθηκών ΤΝ έως τη συμμετοχή Μεγάλων Γλωσσικών Μοντέλων και την επεξηγησιμότητα. Τρίτον, επιτρέπει τον συνδυασμό διακυβέρνησης της ΤΝ και πιστοποίησης.
Ο στόχος των συνιδρυτών είναι η εταιρεία να εξελιχθεί μελλοντικά και σε φορέα πιστοποίησης συστημάτων ΤΝ, σε συνεργασία και όχι σε ανταγωνισμό με τις μεγάλες εταιρείες του χώρου. «Θεωρούμε γενικά ότι η συνεργασία είναι ο τρόπος για να προχωρήσουμε μπροστά και αυτό κυριαρχεί στο επιχειρηματικό μας μοντέλο», λέει ο κ. Κεχαγιάς.
Όταν τίθεται το ερώτημα γιατί να μην αρκεί η πιστοποίηση με πρότυπα όπως το ISO 42001 για την ΤΝ, απαντά ότι το προϊόν της AICertify δεν είναι ανταγωνιστικό προς τέτοια πρότυπα, αλλά μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο για τους φορείς πιστοποίησης, ώστε να διαπιστώνουν πιο εύκολα αν ένα σύστημα ΤΝ είναι συμβατό με τις προδιαγραφές κάθε προτύπου. Προσθέτει ακόμη ότι η πλατφόρμα θα μπορεί να εγκατασταθεί εσωτερικά και τοπικά σε μια εταιρεία, χωρίς να απαιτείται ανέβασμα πηγαίου κώδικα στο υπολογιστικό νέφος και χωρίς τον κίνδυνο βιομηχανικής κατασκοπείας.
Για να πετύχουν όλα αυτά και να μεταφράσουν σε μετρήσιμη βαθμολογία ποιοτικές έννοιες όπως η «επεξηγησιμότητα της ΤΝ» και η «ωριμότητα διακυβέρνησης ΤΝ», οι ερευνητές δημιούργησαν ιδιωτικό πρωτόκολλο πιστοποίησης, για το οποίο ετοιμάζονται να καταθέσουν αίτηση κατοχύρωσης διπλώματος ευρεσιτεχνίας. Οι κανονισμοί γύρω από την ΤΝ αλλάζουν συνεχώς και η ομάδα παρακολουθεί καθημερινά τις εξελίξεις, ενώ ο κ. Κεχαγιάς σημειώνει ότι το ΕΚΕΤΑ είναι μέλος του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Τυποποίησης Τηλεπικοινωνιών (ETSI) και συμμετέχει στις ομάδες εργασίας του, κάτι που τους φέρνει κοντά στις εξελίξεις. Προσθέτει επίσης ότι έχει αναπτυχθεί αλγόριθμος που μπορεί να εξάγει συγκεκριμένες απαιτήσεις για αναβαθμίσεις λογισμικού, όπως αυτές προκύπτουν από αλλαγές σε πρότυπα και κανονισμούς.
Αλεξάνδρα Γούτα
*Τη φωτογραφία παραχώρησαν οι συνιδρυτές της νέας spinoff
