Η λήξη του πολέμου δεν σημαίνει το τέλος των συγκρούσεων, τόνισε η Αντρίνα Μράτσνικαρ , μιλώντας για την ταινία «Mila/Marija» και το μεταπολεμικό της μήνυμα. Η σκηνοθέτρια ανέδειξε ότι οι διακρίσεις και οι διχασμοί δεν σταματούν απαραίτητα όταν σιγήσουν τα όπλα.
Νότια Αυστρία, 1942: σε μια χώρα χωρισμένη στα δύο, η Μίλα και ο αδελφός της, Χάνζι, Σλοβένοι της Καρινθίας, μπαίνουν στην ένοπλη αντίσταση κατά του ναζιστικού καθεστώτος.
Στα 20 της χρόνια, η Μίλα αναλαμβάνει την ηγεσία μιας ομάδας παρτιζάνων και καλείται να πάρει αποφάσεις ζωής και θανάτου σε πολύ νεαρή ηλικία. Όταν, μετά τον πόλεμο, τα επιζώντα μέλη της οικογένειας επιστρέφουν στο σπίτι, έρχεται ξανά αντιμέτωπη με το ίδιο δίλημμα που σημάδεψε τα νιάτα της: αντίσταση ή προσαρμογή;
Μια ιστορία που, όπως λέει η δημιουργός της, δεν έχει ειπωθεί μέχρι σήμερα για την Καρινθία, τη μοναδική περιοχή της Αυστρίας όπου υπήρξε οργανωμένη αντίσταση στην κατοχή των Ναζί, φέρνει στο προσκήνιο ζητήματα πολέμου, ειρήνης, ταυτότητας, γλώσσας και αυτοπροσδιορισμού. Το ιστορικό δράμα «Mila / Marija», συμπαραγωγή Αυστρίας – Σλοβενίας και Ελλάδας, έκανε την ελληνική πρεμιέρα του στο Τμήμα Ανοιχτοί Ορίζοντες του 67ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης.
«Στην Καρινθία, στο νότιο τμήμα της Αυστρίας, έλαβε χώρα η μεγαλύτερη και πιο οργανωμένη ένοπλη αντίσταση σε ολόκληρη την επικράτεια του λεγόμενου Γερμανικού Ράιχ. Όμως είναι ελάχιστα γνωστή στην Αυστρία και δεν γίνεται λόγος γι’ αυτήν, επειδή μετά τον πόλεμο στη χώρα υπήρξε πολύ γρήγορα μια προσπάθεια να περάσει το μήνυμα ότι η Αυστρία υπήρξε το πρώτο θύμα του Εθνικοσοσιαλισμού. Προσπάθησαν να παρουσιαστούν ως θύματα, ενώ η σλοβενική μειονότητα υπέστη ξανά διακρίσεις αμέσως μετά το 1945» τόνισε σε συνέντευξη η σκηνοθέτρια και σεναριογράφος της ταινίας, Αντρίνα Μράτσνικαρ.
«Για μένα ήταν εξαιρετικά σημαντικό να γυρίσω μια ταινία για τους Σλοβένους της Καρινθίας που αντιστάθηκαν, επειδή συνδέεται άμεσα με την ιστορία της οικογένειάς μου. Ο αδελφός της προγιαγιάς μου εντάχθηκε στην ένοπλη αντίσταση των παρτιζάνων και σκοτώθηκε από τους Γερμανούς σε ηλικία 20 ετών. Η γιαγιά μου και η οικογένειά της εκτοπίστηκαν σε στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας και στρατόπεδα συγκέντρωσης. Εγώ είμαι Σλοβένα της Καρινθίας. Μεγάλωσα με αυτή τη γλώσσα. Και μεγάλωσα επίσης βιώνοντας αυτό το είδος διακρίσεων που εξακολουθεί να υφίσταται στην Αυστρία, στην Καρινθία» επισήμανε η Αντρίνα Μράτσνικαρ, σημειώνοντας ότι «δεν θεωρείται φυσιολογικό να μιλάς σλοβενικά σε δημόσιο χώρο» και ότι, όταν ήταν μικρή, δεχόταν προσβολές από άλλους ανθρώπους όταν το έκανε.
«Μεγάλωσα ακούγοντας τις ιστορίες της γιαγιάς μου και της μητέρας μου. Επομένως, είναι ένα θέμα προσωπικά πολύ σημαντικό για μένα» εξήγησε η σκηνοθέτρια, η οποία πριν από την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία της «Mila/Marija» δημιούργησε τρία ντοκιμαντέρ γύρω από αυτό το ζήτημα.
«Συγκέντρωσα άφθονο υλικό με μαρτυρίες ανθρώπων που έζησαν εκείνη την εποχή. Γνώριζα, επίσης, ότι δεν υπήρχε ποτέ καμία ταινία μυθοπλασίας- καμία ταινία μεγάλου μήκους- για το κίνημα των παρτιζάνων στην Αυστρία. Έτσι, επιθυμούσα εδώ και πάρα πολύ καιρό να γυρίσω αυτή την πρώτη αυστριακή ταινία για τους παρτιζάνους» υπογράμμισε.
Αναφερόμενη στον τίτλο της ταινίας «Mila/Marija», διευκρίνισε ότι πρόκειται για τα δύο ονόματα της πρωταγωνίστριας: το πρώτο που έλαβε όταν γεννήθηκε και το δεύτερο που της έδωσαν οι παρτιζάνοι.
«Έδιναν μυστικά ονόματα, ώστε σε περίπτωση προδοσίας να μην γνωρίζει ο ένας το πραγματικό όνομα του άλλου. Ήταν πολύ σημαντικό για τους ίδιους να μην γνωρίζουν τα αληθινά ονόματα των συντρόφων τους» είπε η σκηνοθέτρια, προσθέτοντας ότι η δυαδικότητα είναι πτυχή της ιστορίας της ταινίας.
«Στην αρχή η πρωταγωνίστρια είναι η κόρη ενός αγρότη που μεγαλώνει σε ένα μικρό χωριό στην Καρινθία. Στη συνέχεια, με τη νέα της ταυτότητα, γίνεται διοικήτρια και ηγείται της δικής της ομάδας. Φέρει διαφορετικές ταυτότητες» ανέφερε η Αντρίνα Μράτσνικαρ.
Περιγράφοντας τον ρόλο των γυναικών στην αντίσταση, η σκηνοθέτρια είπε ότι επίσημα οι γυναίκες ήταν ισότιμες και έπρεπε να έχουν τα ίδια δικαιώματα και τις ίδιες ευκαιρίες, όμως στην πραγματική ζωή δεν ήταν ίσες, λόγω φαινομένων που εξακολουθούν να υφίστανται και σήμερα.
«Δεν αντιμετωπίζονταν όλοι ισότιμα. Οι γυναίκες ενώ βρίσκονταν στα δάση -όπου έπρεπε να πολεμήσουν και να επιβιώσουν-, ήταν επιφορτισμένες ταυτόχρονα και με όλη τη φροντίδα της καθημερινότητας, να φροντίζουν τους τραυματίες, να επιδιορθώνουν τα ρούχα που καταστρέφονταν, οπότε, είχαν ουσιαστικά διπλάσιο φόρτο εργασίας σε σχέση με τους άνδρες» παρατήρησε.
Η λήξη του πολέμου δεν σημαίνει ότι υπάρχει ειρήνη
Κεντρικό θέμα της ταινίας είναι επίσης το τι συμβαίνει μετά τον πόλεμο.
«Αυτό είναι που θεωρώ πραγματικά σημαντικό: ότι ο πόλεμος δεν τελειώνει απλώς τη στιγμή που σταματούν οι εχθροπραξίες, καθώς οι διακρίσεις συνεχίστηκαν. Πολλές συγκρούσεις παρέμειναν ενεργές, και για την πρωταγωνίστρια το ζητούμενο ξανά είναι η θέση της στην κοινωνία, καθώς και το αν θα συνεχίσει την αντίσταση ή αν θα επιλέξει να προστατεύσει την οικογένειά της» υπογράμμισε η σκηνοθέτρια.
«Μια πτυχή στην οποία εστιάζει η ταινία είναι πως το ότι τελείωσε ο πόλεμος, δεν σημαίνει ότι υπάρχει ειρήνη» δήλωσε στο ΑΠΕ – ΜΠΕ ο Όσκαρ Χάαγκ, ο οποίος υποδύεται τον αδελφό της πρωταγωνίστριας, έναν άνθρωπο που αναγκάστηκε να πολεμήσει στο πλευρό των Γερμανών, επέστρεψε τραυματισμένος και στη συνέχεια αποφάσισε να ενταχθεί στους παρτιζάνους.
Η ταινία δείχνει πως η πολιτική άλλαξε τις ζωές των ανθρώπων, πώς μπορεί να έχει τεράστιο αντίκτυπο στις ζωές τους. Και ότι αυτός ο αντίκτυπος παραμένει, ακόμα κι αν επιβιώσεις από έναν πόλεμο, ακόμα κι αν η οικογένεια επανενώνεται. Η ταινία δείχνει πώς τα πολιτικά και τα προσωπικά ζητήματα είναι άρρηκτα συνδεδεμένα» σημείωσε η Αντρίνα Μράτσνικαρ.
Η νίκη, η συμφιλίωση και οι διχασμοί είναι θέματα που πραγματεύεται η ταινία, σύμφωνα με τη σκηνοθέτρια, η οποία τόνισε ότι στην Αυστρία εξακολουθούν να υφίστανται διακρίσεις εις βάρος της σλοβενικής μειονότητας και μέχρι σήμερα το ζήτημα αυτό δεν έχει συζητηθεί ουσιαστικά στη δημόσια σφαίρα.
«Για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα στην Αυστρία, οι παρτιζάνοι αποκαλούνταν απλώς συμμορίτες. Δεν αντιμετωπίζονταν ως αγωνιστές της ελευθερίας. Πολέμησαν για την ελευθερία όλων μας, κι όμως τους αποκαλούσαν ληστές. Υπήρξε, λοιπόν, μια μεγάλη ανατροπή ή μετατόπιση όσον αφορά το ποιοι θεωρούνταν θύματα, ποιοι ξεκίνησαν τον πόλεμο και ποιοι πολέμησαν για την ελευθερία. Πιστεύω ότι αυτά τα ζητήματα παραμένουν επίκαιρα» τόνισε η Αντρίνα Μράτσνικαρ, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι η ταινία της μεταφέρει ένα πολύ ισχυρό μήνυμα ή θέτει ερωτήματα που αξίζει να μας απασχολήσουν.
Η πρώτη συμπαραγωγή Αυστρίας- Σλοβενίας- Ελλάδας
«Η ταινία Mila/Marija είναι η πρώτη αυστρο-σλοβενική-ελληνική συμπαραγωγή στην ιστορία. Είναι παραγωγή της Vertigo Films στη Λιουμπλιάνα από τη σλοβενική πλευρά, της AMOUR FOU Vienna από την Αυστρία σε συμπαραγωγή με την Indigo View από την Ελλάδα και τη Ruth Beckermann Filmproduktion από την Αυστρία», δήλωσε στο ΑΠΕ – ΜΠΕ ο παραγωγός Αλεξάντερ Ντουμράιχερ-Ιβαντσεάνου από την AMOUR FOU Vienna.
«Πρόκειται ουσιαστικά για μια διακρατική συμπαραγωγή. Την πρωταγωνίστρια ενσαρκώνει ηθοποιός από τη Σλοβενία (Ντοροτέγια Νάντραχ). Θέλαμε να υλοποιήσουμε αυτή την ταινία ως συνεργασία μεταξύ Αυστρίας και Σλοβενίας. Ήταν πολύ σημαντικό να εντάξουμε συμπαραγωγό στο εγχείρημα. Η εταιρεία μας συνεργαζόταν ήδη με την Ioanna Davis από την Indigo View σε μια άλλη ταινία, της τηλεφώνησα και της εξήγησα ότι πρόκειται για μία περίπλοκη ταινία και μου ζήτησε να στείλω το σενάριο και βρήκαμε, λοιπόν, εδώ συνεργάτη» πρόσθεσε ο παραγωγός της ταινίας.
Τα γυρίσματα, όπως εξήγησε, έγιναν στην Αυστρία και τη Σλοβενία, ενώ στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκαν τα οπτικά εφέ.
«Ήταν ένας πολύ ενδιαφέρων ρόλος για μένα, καθώς η μητέρα μου και η προ-προγιαγιά μου μιλούσαν ακόμα σλοβενικά. Κατάγομαι από την Καρινθία, την περιοχή όπου διαδραματίζονται τα γεγονότα. Εκείνες, λοιπόν, μιλούσαν ακόμα τη γλώσσα. Ωστόσο, μετά τον πόλεμο, η προ-προγιαγιά μου δεν τη δίδαξε στον παππού μου, επειδή φοβόταν να τη χρησιμοποιήσει. Έτσι, η γλώσσα χάθηκε από την οικογένειά μου. Την έμαθα αποκλειστικά για τις ανάγκες της ταινίας. Γι’ αυτό, μόλις έλαβα την πρόταση για την οντισιόν, θέλησα αμέσως να συμμετάσχω· το θέμα με άγγιξε προσωπικά, ήταν κάτι πολύ οικείο για μένα» τόνισε ο Όσκαρ Χάαγκ.
«Είναι μια ταινία για τις επιλογές που καλούμαστε να κάνουμε σε διαφορετικές και δύσκολες καταστάσεις, σε καιρό πολέμου, για το τι σημαίνουν αυτές οι επιλογές -όπως το να ταχθεί κανείς υπέρ της αντίστασης και της ελευθερίας» υπογράμμισε η Αντρίνα Μράτσνικαρ.
