Το εντυπωσιακό ιερό της Παρθένου, της πολιούχου θεάς της αρχαίας Νεάπολης, ιδρύθηκε από Θάσιους άποικους τον 7ο αιώνα π.Χ. στην βραχώδη χερσόνησο της Παναγίας, σημερινή παλιά πόλη της Καβάλας, και συνεχίζει να αποκαλύπτει τα κρυμμένα μυστικά του. Αφορμή για την γνωστοποίηση των μυστικών αυτών είναι η επίσημη παρουσίαση των δύο τόμων «Το ιερό της Παρθένου στην αρχαία Νεάπολη. Εγχάρακτες και γραπτές κεραμικές επιγραφές από το ιερό και την Αιγαιακή Θράκη» και «Κεραμική, οι λίθινες επιγραφές και τα μικροευρήματα», που επιμελήθηκε η αναπληρώτρια καθηγήτρια Κλασικής Αρχαιολογίας του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, Αμαλία Αβραμίδου.
Οι δύο καλαίσθητοι τόμοι, γραμμένοι στα αγγλικά και εκδοθέντες από τον εκδοτικό οίκο Brepols, εξετάζουν τα χαρακτηριστικά της θεάς Παρθένου, τις λατρευτικές πρακτικές στο ιερό, τη σημασία του ως πολιτικού κέντρου της αρχαίας Νεάπολης, και τον ρόλο του στα εμπορικά δίκτυα του Αιγαίου, αναδεικνύοντας τον κοσμοπολίτικο χαρακτήρα του επιβλητικού ιερού.
Οι εντυπωσιακοί ιωνικού ρυθμού κίονες και κιονόκρανα του περίπτερου ιωνικού ναού που κοσμούσε το ιερό τον 5ο αιώνα π.Χ. και κοσμούν σήμερα τη νέα πτέρυγα του Αρχαιολογικού Μουσείου Καβάλας, μαρτυρούν την μοναδικότητα και την σπουδαιότητα αυτού του ιερού στην ευρύτερη περιοχή της Μακεδονίας. Ταυτόχρονα, οι δύο τόμοι παρουσιάζουν και ερμηνεύουν ένα μεγάλο πλήθος κινητών αρχαιολογικών ευρημάτων από τις ανασκαφές, που παρέμειναν σε μεγάλο βαθμό αδημοσίευτα όλα αυτά τα χρόνια.
Η προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Καβάλας, Σταυρούλα Δαδάκη, μιλώντας στο ΑΠΕ – ΜΠΕ, αναφέρθηκε στην σημασία του ιερού, αναφέροντας ότι «το ιερό της Παρθένου αναφέρεται συχνά στη βιβλιογραφία, καθώς τα ευρήματα του, όπως η κεραμική Αττικής και Κορινθιακής, είναι σπουδαία για τη μελέτη της κεραμικής της αρχαϊκής περιόδου». «Σημαντική είναι η ύπαρξη ενός πρώιμου ιωνικού ναού στην Ελλάδα, όπου κυριαρχούσε ο δωρικός ρυθμός».
Η κ. Δαδάκη συνέχισε, τονίζοντας τη σπανιότητα των σωζόμενων παραδειγμάτων αρχαϊκών ιωνικών ναών στην Ελλάδα και την σημασία της παρουσίασης αυτού του υλικού, επισημαίνοντας ότι το Αρχαιολογικό Μουσείο Καβάλας περιλαμβάνεται στα εκπαιδευτικά προγράμματα φοιτητών, καθώς μελετούν τα κιονόκρανα που δείχνουν την εξέλιξη της ιωνικής κιονοκρατικής μορφής.
Κατά την εναρκτήρια ομιλία της στην παρουσίαση των τόμων, η κ. Δαδάκη ανέφερε την άφιξη το 1933 του πρώτου επιμελητή αρχαιοτήτων, Γεώργιου Μπακαλάκη, και την σημασία της συνεργασίας μεταξύ τοπικών αρχών και επιστημόνων για τη συγκέντρωση του αρχαίου υλικού που διασώθηκε.
Η κ. Δαδάκη περιέγραψε την εξέλιξη των σωστικών ανασκαφών, σημειώνοντας ότι το ιερό της Παρθένου προσφέρει μια εξαιρετική πύλη προς τον αρχαίο κόσμο και ότι η συλλογή κινητών ευρημάτων του μουσείου είναι σημαντική.
Η πολιτιστική και ιστορική συνέχεια της Καβάλας
Οι τόμοι αποτυπώνουν τη σημασία των κινητών ευρημάτων, ενώ η παρουσίαση των τόμων ανέδειξε τη συνεργασία μεταξύ αρχαιολόγων, ερευνητών και φοιτητών, με κοινό στόχο την τεκμηρίωση και διατήρηση της ιστορίας ενός τόπου στρατηγικής σπουδαιότητας από τον 7ο αιώνα π.Χ. έως σήμερα.
Η μελέτη του υλικού συνεχίζεται και αναμένονται με ενδιαφέρον περαιτέρω δημοσιεύσεις, συμπεριλαμβανομένου του τόμου που αφορά την αρχιτεκτονική και τοπογραφία του ιερού.
