Μια πέτρινη στήλη, χαραγμένη πριν από σχεδόν δύο χιλιάδες χρόνια, δεν αποκαλύφθηκε από την αρχαιολογική σκαπάνη, αλλά από στρατιώτες που βρίσκονταν σε εμπόλεμες συνθήκες. Η επιγραφή, που χρονολογείται στο 121/122 μ.Χ., προέρχεται από την αρχαία Λητή και αφηγείται την ιστορία της τιμής που έδωσε η πόλη στον γυμνασίαρχο και ευεργέτη Μάνιο Σαλάριο Σαβείνο.
Στο πλαίσιο του θεσμού «Έκθεμα του Μήνα», που ξεκίνησε το 2017 και αναδεικνύει αντικείμενα με ξεχωριστή διαδρομή, για τον Φεβρουάριο παρουσιάζεται η επιγραφή που τιμά τον Σαβείνο, έναν άνθρωπο που στήριξε τους συμπολίτες του σε δύσκολες εποχές σιτοδείας. Σύμφωνα με την επιγραφή, ο Σαβείνος προσέφερε σιτάρι σε χαμηλότερη τιμή και διέθεσε άλλα αγαθά, εξασφαλίζοντας όχι μόνο τη σίτιση της πόλης αλλά και των ρωμαϊκών στρατευμάτων για την περιοχή.
Η επιγραφή αποκαλύπτει ότι ο Σαβείνος προέρχεται από τους Μάνιους Σαλάριους, μια από τις παλαιότερες οικογένειες ιταλικής καταγωγής της Θεσσαλονίκης. Οι λεγόμενοι negotiatores είχαν αναπτύξει ισχυρή οικονομική παρουσία κυρίως στο εμπόριο. Ο Μάνιος Σαλάριος Σαβείνος ήταν πιθανότατα πολίτης τόσο της Λητής όσο και της Θεσσαλονίκης.
Η επιγραφή ανακαλύφθηκε στις αρχές του 1916, κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Στη Θεσσαλονίκη βρίσκονταν οι συμμαχικές δυνάμεις της Αντάντ (Μεγάλη Βρετανία, Γαλλία, Ιταλία, Ρωσία), και στρατιώτες άνοιγαν τάφρο στην περιοχή του αρχαίου νεκροταφείου της πόλης.
Η Λητή, κοντά στην Εγνατία οδό, υπήρξε στρατηγικό πέρασμα ανά τους αιώνες. Η επιγραφή, που μιλά για τη στήριξη ενός πολίτη προς τον ρωμαϊκό στρατό, ήρθε ξανά στο φως από στρατιώτες ενός άλλου ξένου στρατού δύο χιλιετίες αργότερα, υπογραμμίζοντας την απρόβλεπτη επιστροφή της ιστορίας.
Η τιμητική στήλη με αριθμό ΜΘ 924 είχε παρουσιαστεί και στην περιοδική έκθεση του ΑΜΘ «Αρχαιολογία στα μετόπισθεν: στη Θεσσαλονίκη των ταραγμένων χρόνων, 1912-1922». Σήμερα μπορεί κανείς να τη δει στη μόνιμη έκθεση του μουσείου «Στη Μακεδονία από τον 7ο αι. π.Χ. ως την ύστερη αρχαιότητα».
