Κυριάκο Μάτση και στον αγώνα της ΕΟΚΑ αναφέρθηκε σήμερα ο κυβερνητικός εκπρόσωπος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης, στο μνημόσυνο που τελέστηκε στον ναό της Παναγίας της Δέξιας, 68 χρόνια μετά τον θάνατό του στο Κάτω Δίκωμο της επαρχίας Κερύνειας, τον Νοέμβριο του 1958.
Ο κ. Λετυμπιώτης μίλησε για τον ήρωα αγωνιστή της ΕΟΚΑ και ιδρυτή της Εθνικής Φοιτητικής Ένωσης Κυπρίων Θεσσαλονίκης, υπογραμμίζοντας ότι αν το 1958 η απάντηση δόθηκε με το όπλο στο χέρι, σήμερα δίνεται με τη διπλωματία, το διεθνές δίκαιο και τη δύναμη της Κυπριακής Δημοκρατίας ως πλήρους μέλους της ΕΕ, που είναι πυλώνας σταθερότητας σε μια ταραγμένη γειτονιά.
ου περί χρημάτων τον αγώνα ποιούμεθα, αλλά περί αρετής, είπε ο κ. Λετυμπιώτης, περιγράφοντας τη στιγμή κατά την οποία ο στρατάρχης Τζον Χάρντινγκ φέρεται να πρόσφερε στον Μάτση 500.000 λίρες για να αποκαλύψει το κρησφύγετο του αρχηγού της ΕΟΚΑ, Διγενή. Παράλληλα τόνισε ότι η στάση του Μάτση έμεινε ως παράδειγμα που ακόμη και ένας στρατάρχης αναγκάστηκε να θαυμάσει.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος σημείωσε ακόμη πως «μπορεί να είμαστε μικρή πατρίδα, αλλά δεν είμαστε μικρός λαός», προσθέτοντας ότι το ανάστημα ενός λαού μετριέται από όσα αρνείται να παραδώσει και από όσα είναι διατεθειμένος να θυσιάσει για να τα υπερασπιστεί. Είπε επίσης ότι προς αυτή την κατεύθυνση κινούνται και οι πρωτοβουλίες του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας για την επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων, με στόχο «μια πατρίδα ελεύθερη και επανενωμένη, χωρίς κατοχικά στρατεύματα (…) με δικαιώματα και προοπτική για όλους τους νόμιμους κατοίκους της».
Στο μνημόσυνο, παρουσία μεταξύ άλλων του πρέσβη της Κυπριακής Δημοκρατίας, του γενικού προξένου της Κύπρου στη Θεσσαλονίκη και δεκάδων Κύπριων φοιτητών και φοιτητριών, ο κ. Λετυμπιώτης αναφέρθηκε στη ζωή και τη δράση του Κυριάκου Μάτση. Θύμισε ότι έφτασε στη Θεσσαλονίκη από το Παλαιχώρι της Λευκωσίας για να σπουδάσει στη Γεωπονική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου.
Ο Μάτσης αγάπησε τη Θεσσαλονίκη και έφερε από την Κύπρο τρεις ροδιές για να τις φυτέψει στην πόλη, ώστε, όπως είπε ο κ. Λετυμπιώτης, ένα κομμάτι της πατρίδας του να ριζώσει εκεί. Γύρισε τη Μακεδονία, επισκέφτηκε φυλάκια, κινητοποίησε φοιτητές και μελέτησε ιστορία, φιλοσοφία και ποίηση.
Το 1955 εντάχθηκε στον αγώνα της ΕΟΚΑ για την ελευθερία και τον Ιανουάριο του 1956 συνελήφθη, ανακρίθηκε και βασανίστηκε φρικτά. Ένα βράδυ, το κελί του άνοιξε και ο Βρετανός κυβερνήτης της Κύπρου, στρατάρχης Τζον Χάρντινγκ, του πρότεινε το αστρονομικό για την εποχή ποσό των 500.000 λιρών για να προδώσει το κρησφύγετο του Διγενή.
Τον Νοέμβριο του 1958, ο Μάτσης περικυκλώθηκε στο κρησφύγετό του στο Κάτω Δίκωμο, αρνήθηκε να παραδοθεί και δολοφονήθηκε. Τέσσερις ημέρες μετά τον θάνατό του, η εφημερίδα «Ελληνικός Βορράς» έγραψε πως έπεσε μαχόμενος, γενναίος ως νέος Λεωνίδας, ενώ από τον Ιερό Ναό του Αγίου Δημητρίου ξεκίνησε πομπή με επικεφαλής τον πρύτανη, τη Σύγκλητο του ΑΠΘ και καθηγητές, ενώ ακολουθούσαν χιλιάδες φοιτητές και πολίτες.
Οι Κύπριοι φοιτητές δεν συνόδευαν φέρετρο, αλλά κρατούσαν φωτογραφίες ενός νεανικού προσώπου με καθαρό βλέμμα, είπε ο κ. Λετυμπιώτης. Αναρωτήθηκε τι πρέπει να έχει ζήσει ένας άνθρωπος ώστε μια ολόκληρη πόλη να βγαίνει στους δρόμους για να τον αποχαιρετήσει και τι πρέπει να έχει προσφέρει ώστε 68 χρόνια μετά τη θυσία του να συγκινεί ακόμη.
Ο Μάτσης θάφτηκε στον περίβολο των Κεντρικών Φυλακών Λευκωσίας, επειδή οι Βρετανοί φοβήθηκαν μήπως ο τάφος του γίνει προσκύνημα. «Κι όμως έγινε», σημείωσε ο κ. Λετυμπιώτης, προσθέτοντας ότι μπορεί να φυλακίσει κανείς έναν νεκρό, αλλά ποτέ το παράδειγμά του. Κάλεσε επίσης τους φοιτητές και τις φοιτήτριες να εμπνευστούν από τον Κυριάκο Μάτση και να υπερασπίζονται πάντα το δίκαιο.
«Πενήντα δύο χρόνια τώρα, κάποιοι περιμένουν να (…) αποδεχτούμε το άδικο ως αναπόφευκτο και το προσωρινό ως οριστικό», είπε ο κ. Λετυμπιώτης, προσθέτοντας πως απαντούν με τα λόγια του Μάτση: δεν παραδίδονται στη λήθη, δεν παραδίδονται στα τετελεσμένα και δεν παραδίδονται στον διχασμό. Παρόντες στο μνημόσυνο, που διοργάνωσε η Εθνική Φοιτητική Ένωση Κυπρίων Θεσσαλονίκης, ήταν ακόμη υφυπουργοί και βουλευτές, ο εκπρόσωπος του Γραφείου του Πρωθυπουργού στη Θεσσαλονίκη, εκπρόσωποι της Εκκλησίας και των ενόπλων δυνάμεων και πρόεδροι και μέλη κυπριακών συλλόγων. Ακολούθησε κατάθεση στεφάνων στην προτομή του ήρωα, μπροστά από την κεντρική βιβλιοθήκη του ΑΠΘ.
![]()
