Ο Don McCullin στο MOMUS με έκθεση για τη ζωή, τον θάνατο και όσα χωρούν ανάμεσά τους: οι πιο σκληρές όψεις της ανθρώπινης πραγματικότητας περνούν μέσα από τον φακό του Βρετανού φωτοδημοσιογράφου, ο οποίος για περισσότερες από επτά δεκαετίες κατέγραψε εικόνες που έμειναν στην ιστορία. Η έκθεση φωτίζει το έργο και τη διαδρομή του, από τον πόλεμο έως τους κοινωνικά αποκλεισμένους.
Το έργο του σπουδαίου φωτογράφου παρουσιάζεται στην έκθεση «Don McCullin. Life, Death & Everything In Between», που φιλοξενείται στο MOMUS-Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης από τις 24 Νοεμβρίου έως τις 6 Δεκεμβρίου. Η διοργάνωση γίνεται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Φεστιβάλ Δημοσιογραφίας Voices και σε συνεργασία με την Ένωση Συντακτών Μακεδονίας-Θράκης (ΕΣΗΕΜ-Θ).
Ο Don McCullin (γενν. 1935, Λονδίνο) έχει συνδέσει το όνομά του με ορισμένες από τις πιο εμβληματικές φωτογραφίες πολεμικών συγκρούσεων, αλλά και με την καταγραφή της ζωής των φτωχών και των κοινωνικά αποκλεισμένων. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν το κοντινό πλάνο ενός αποσβολωμένου Αμερικανού πεζοναύτη στο Βιετνάμ, το 1968, καθώς και το πρόσωπο ενός άστεγου Ιρλανδού στο Λονδίνο, το 1970, που επιστρέφει απελπισμένα το βλέμμα στον φωτογράφο.
Στην πορεία του, ο Don McCullin διακρίθηκε για την ακεραιότητα με την οποία προσέγγισε τη βίαιη πολυπλοκότητα του κόσμου, ενώ παράλληλα ανέπτυξε έναν διαρκή προβληματισμό γύρω από την ηθική ευθύνη του φωτοδημοσιογράφου και την αποστολή του να καταγράφει όσα συμβαίνουν. «Η φωτογραφία μου προσέφερε μια ζωή… Το λιγότερο που μπορούσα να κάνω ήταν να προσπαθήσω να αρθρώσω αυτές τις ιστορίες με όλη τη διαύγεια και τη συμπόνια που αξίζουν, με όσο ισχυρότερη φωνή μπορούσα. Οτιδήποτε άλλο θα ήταν μισθοφορικό», είχε δηλώσει ο ίδιος.
Μια διαδρομή επτά δεκαετιών πίσω από τον φακό
Ο Don McCullin γεννήθηκε στο Finsbury Park του Βόρειου Λονδίνου και τα παιδικά του χρόνια σημαδεύτηκαν από τους βομβαρδισμούς των ναζί και τον πρόωρο θάνατο του πατέρα του. Υπηρέτησε στη Βασιλική Πολεμική Αεροπορία της Βρετανίας (RAF) ως βοηθός φωτογράφος και, μετά τη θητεία του στην Αίγυπτο, την Κένυα και την Κύπρο, επέστρεψε στο Λονδίνο. Εκεί άρχισε να φωτογραφίζει φίλους του από τη συμμορία The Guv’nors του Βόρειου Λονδίνου. Οι φωτογραφίες δημοσιεύθηκαν στον Observer το 1959, όταν ήταν μόλις 23 ετών, οδηγώντας στην πρώτη επαγγελματική του ανάθεση.
Το 1961 τιμήθηκε με το British Press Award για το φωτογραφικό του δοκίμιο σχετικά με την κατασκευή του Τείχους του Βερολίνου, ενώ το 1964 απέσπασε την ίδια διάκριση για την κάλυψη των ένοπλων συγκρούσεων στην Κύπρο. Από το 1966 έως το 1984 εργάστηκε για το περιοδικό The Sunday Times, καλύπτοντας πολεμικές συρράξεις στο Κονγκό, την Μπιάφρα, την Ουγκάντα, το Τσαντ, το Βιετνάμ, την Καμπότζη, το Μπαγκλαντές, το Ισραήλ, την Ιορδανία, τον Λίβανο, το Ιράν, το Αφγανιστάν και τη Βόρεια Ιρλανδία, μεταξύ άλλων.
Η κάλυψη του πολέμου στο Βιετνάμ και των συγκρούσεων στη Βόρεια Ιρλανδία τού εξασφάλισε διεθνή αναγνώριση. Στη διάρκεια των αποστολών του δέχθηκε πυρά και τραυματίστηκε από θραύσματα όλμου στην Καμπότζη, φυλακίστηκε στην Ουγκάντα, απελάθηκε από το Βιετνάμ και επικηρύχθηκε στον Λίβανο. Παράλληλα, μεγάλο μέρος του έργου του αφιερώθηκε στους αστέγους, τους μη προνομιούχους και τη βρετανική εργατική τάξη.
Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 άρχισε σταδιακά να στρέφεται και σε πιο ειρηνικά θέματα. Ταξίδεψε στην Ινδονησία, την Ινδία και την Αφρική, όπου κατέγραψε, μεταξύ άλλων, την κρίση του HIV, ενώ φωτογράφισε τα ερείπια της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας στη Βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή. Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες επικεντρώθηκε στην αγγλική ύπαιθρο, κυρίως στο Σόμερσετ, δημιουργώντας παράλληλα μια σειρά από λεπταίσθητες νεκρές φύσεις.
Έχει εκδώσει πολυάριθμα φωτογραφικά βιβλία, ενώ το έργο του έχει αποτελέσει αντικείμενο σημαντικών ντοκιμαντέρ, μεταξύ των οποίων και το βραβευμένο «McCullin». Φωτογραφίες του βρίσκονται σε δημόσιες και ιδιωτικές συλλογές σε ολόκληρο τον κόσμο. Το 1993 έγινε ο πρώτος φωτοδημοσιογράφος που τιμήθηκε με τη διάκριση του Ταξιάρχη του Τάγματος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας, ενώ το 2017 χρίστηκε ιππότης. Μεγάλες αναδρομικές εκθέσεις του έργου του παρουσιάστηκαν στην Tate Britain το 2019 και στην Tate Liverpool το 2020.
Η έκθεση «Life, Death & Everything In Between» αποτελεί δωρεά του Sir Don και της Lady Catherine McCullin και του Xposure Festival, με καλλιτεχνικό διευθυντή τον Simon Newton, προς το MOMUS-Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης. Στην Ελλάδα παρουσιάστηκε για πρώτη φορά τον Φεβρουάριο του 2026, από το Athens Photo World και την pixel19, με την υποστήριξη της Περιφέρειας Αττικής.
Την επιμέλεια της έκθεσης στο MOMUS έχει ο Ηρακλής Παπαϊωάννου, επιμελητής του Μουσείου Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης. Τα εγκαίνιά της θα πραγματοποιηθούν την Παρασκευή 27 Νοεμβρίου, στις 19:00.
Οι φωτογραφίες του McCullin συνομιλούν με έργα 34 Ελλήνων φωτοδημοσιογράφων
Σε διάλογο με τις φωτογραφίες του διεθνώς αναγνωρισμένου Βρετανού δημιουργού παρουσιάζεται επίσης η σύγχρονη ελληνική φωτοδημοσιογραφία, μέσα από δύο ψηφιακές προβολές με έργα 34 Ελλήνων φωτογράφων της τελευταίας πενταετίας, υπό τον τίτλο «Η ευθύνη του βλέμματος».
Τα έργα επιλέχθηκαν έπειτα από ανοιχτή πρόσκληση και αξιολόγηση από κοινή επιτροπή των τριών διοργανωτών φορέων. Η παράλληλη αυτή παρουσίαση εστιάζει στην ευθύνη του φωτορεπόρτερ απέναντι στην πραγματικότητα που καταγράφει, ανεξάρτητα από τις αλλαγές στα μέσα και στους τρόπους κυκλοφορίας των εικόνων. Στο επίκεντρο βρίσκεται το τι επιλέγουμε να δείξουμε, σε ποιους ανθρώπους δίνουμε ορατότητα και πώς στεκόμαστε απέναντι στον άλλον.
Στην παράλληλη έκθεση «Η ευθύνη του βλέμματος» συμμετέχουν οι φωτογράφοι: Αλέξανδρος Αβραμίδης, Μιχάλης Βαράκλας, Άρης Βαφειαδάκης, Γιώργος Γιακουμίδης, Θωμάς Γιωτόπουλος, Λουίζα Γκουλιαμάκη, Θωμάς Δασκαλάκης, Γιάννης Δημητρόπουλος, Κωνσταντίνος Ζήλος, Δημήτρης Ζης, Θανάσης Καλιακούδας, Μιχάλης Καραγιάννης, Αλέξανδρος Κατσής, Βαγγέλης Κουσιώρας, Μανώλης Λαγουτάρης, Γιάννης Λιάκος, Ηλίας Μάρκου, Στέλιος Ματσάγκος, Σάκης Μητρολίδης, Γιώργος Μουτάφης, Άγγελος Μπαράι, Τατιάνα Μπόλαρη, Γιάννης Μωϋσιάδης, Νίκος Οικονόμου, Νίκος Παλαιολόγος, Ελένη Παπαθανασίου, Νίκος Πηλός, Δημήτρης Σαρέλας, Κωνσταντίνος Τσακαλίδης, Δημήτρης Τοσίδης, Νίκος Χατζηπολίτης, Αχιλλέας Χήρας, Μάρκος Χουζούρης και William Faithful.
Β. Καζ.
![]()
