Νέες ψηφιακές τεχνολογίες για την πολιτιστική κληρονομιά δοκιμάζει το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης, συμμετέχοντας στο ευρωπαϊκό έργο MNEME. Το πρόγραμμα αναζητά τρόπους διασύνδεσης των συλλογών της Ευρωπαϊκής Ένωσης με όφελος για μουσείa, ερευνητές και κοινό.
Το έργο χρηματοδοτείται από το ευρωπαϊκό πρόγραμμα Horizon Europe και φέρνει στο ίδιο τραπέζι μουσεία, χώρους πολιτιστικής κληρονομιάς, ερευνητικούς οργανισμούς και εταιρείες τεχνολογίας. Στόχος είναι να εξεταστεί πώς το Ευρωπαϊκό Συνεργατικό Νέφος για την Πολιτιστική Κληρονομιά (European Collaborative Cloud for Cultural Heritage – ECCCH) μπορεί να στηρίξει την τεκμηρίωση, τη διατήρηση και την πρόσβαση σε πολιτιστικά αντικείμενα.
Σύμφωνα με ανακοίνωση του ΑΜΘ, η πολιτιστική κληρονομιά δεν βρίσκεται μόνο στις προθήκες των μουσείων, στα αρχεία ή στους αρχαιολογικούς χώρους. Υπάρχει και στις αφηγήσεις, τα τεκμήρια, τις εικόνες, στα αντικείμενα, στις μνήμες και στους τρόπους με τους οποίους όλα αυτά συνδέονται μεταξύ τους μέσα στον χρόνο και στον χώρο. Καθώς περισσότερες συλλογές ψηφιοποιούνται, ο ευρωπαϊκός τομέας της πολιτιστικής κληρονομιάς καλείται να απαντήσει στο ερώτημα πώς αυτό το ψηφιακό υλικό θα τεκμηριώνεται, θα διασυνδέεται, θα διατηρείται και θα διατίθεται με τρόπο χρήσιμο για επαγγελματίες, ερευνητές, καλλιτέχνες και το ευρύ κοινό.
Αυτό είναι και το βασικό ζητούμενο του MNEME: A Collaborative Memory Platform for Cultural Heritage, μιας Δράσης Καινοτομίας του Horizon Europe, η οποία εγκαινιάστηκε επίσημα με την εναρκτήρια συνάντηση τον περασμένο μήνα στην Αθήνα, με εκπροσώπηση από το ΑΜΘ.
Το έργο MNEME ξεκίνησε την 1η Ιουνίου και θα ολοκληρωθεί τον Νοέμβριο του 2028, με χρηματοδότηση περίπου 4 εκατ. ευρώ από το Horizon Europe. Συντονιστής είναι η UBITECH και στην κοινοπραξία συμμετέχουν 18 φορείς από την Κύπρο, την Ελλάδα, την Ισπανία, τη Σλοβενία, την Ιταλία και τη Γαλλία.
Σκοπός του έργου είναι να δοκιμάσει στην πράξη το Ευρωπαϊκό Συνεργατικό Νέφος για την Πολιτιστική Κληρονομιά μέσα από πέντε πιλοτικές εφαρμογές σε Ελλάδα, Ισπανία, Σλοβενία, Ιταλία και Γαλλία. Οι εφαρμογές θα εξετάσουν πώς οι ψηφιακές τεχνολογίες μπορούν να βοηθήσουν τους οργανισμούς πολιτιστικής κληρονομιάς να συνδέσουν τις συλλογές τους, να βελτιώσουν την τεκμηρίωση, να στηρίξουν τη συντήρηση και να προσφέρουν νέους τρόπους πρόσβασης στο κοινό.
Για τον σκοπό αυτό θα αξιοποιηθούν τεχνολογίες όπως η σημασιολογική διαλειτουργικότητα, τα γραφήματα γνώσης, η τεχνητή νοημοσύνη για τον εμπλουτισμό των δεδομένων, καθώς και εφαρμογές τρισδιάστατης αποτύπωσης και επαυξημένης ή εικονικής πραγματικότητας. Παράλληλα, τα ψηφιακά δεδομένα θα ακολουθούν τις αρχές FAIR, ώστε να είναι εύκολα προσβάσιμα και επαναχρησιμοποιήσιμα, ενώ το λογισμικό που θα αναπτυχθεί θα διατίθεται ως ανοικτού κώδικα.
Κατά την εναρκτήρια συνάντηση στην Αθήνα, οι εταίροι όρισαν τον τεχνικό σχεδιασμό του έργου και τα πρώτα βήματα υλοποίησης, με έμφαση στις ανάγκες των τελικών χρηστών, όπως επιμελητές μουσείων, διαχειριστές συλλογών, ερευνητές, εκπαιδευτικούς, καλλιτέχνες και επισκέπτες. Μέσα από εργαστήρια συν-σχεδιασμού επιδιώκεται τα εργαλεία που θα αναπτυχθούν να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες του χώρου της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Το επόμενο διάστημα οι εταίροι θα προχωρήσουν στην καταγραφή των απαιτήσεων των χρηστών και στην προετοιμασία των πιλοτικών εφαρμογών, με στόχο την ανάπτυξη της πλατφόρμας MNEME και των ψηφιακών εργαλείων που θα υποστηρίξουν τη λειτουργία του Ευρωπαϊκού Συνεργατικού Νέφους για την Πολιτιστική Κληρονομιά.
