Τον Νοέμβριο του 2026 αναμένεται να ολοκληρωθεί το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Ασφάλεια των Δημοσιογράφων, με στόχο την ενίσχυση της προστασίας και της ανεξαρτησίας των λειτουργών του Τύπου. Από τη νέα χρονιά και με ορίζοντα την τριετία 2027-2030 θα ξεκινήσει η εφαρμογή του, όπως ανέφερε ο Γενικός Γραμματέας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης Δημήτρης Κιρμικίρογλου, παρουσιάζοντας τους βασικούς άξονές του σε ημερίδα της ΕΣΗΕΜ-Θ στη Θεσσαλονίκη.
Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Ασφάλεια των Δημοσιογράφων περιλαμβάνει οκτώ θεματικούς άξονες – Φυσική Ασφάλεια και Συνεργασία Αστυνομίας, Ψηφιακή Ασφάλεια και Διαδικτυακές Απειλές, Καταπολέμηση SLAPPs, Εκπαίδευση και Ενδυνάμωση Δημοσιογράφων, Γραμματισμός στα Μέσα και Ευαισθητοποίηση, Έρευνα, Δεδομένα και Παρακολούθηση, Διεθνής Δράση και Διπλωματία και Δημοσιογραφία χωρίς Αποκλεισμούς – καθώς και 84 συγκεκριμένες δράσεις. Βασίζεται στις τέσσερις κατευθυντήριες γραμμές του Συμβουλίου της Ευρώπης: πρόληψη, προστασία, δίωξη, ενημέρωση και εκπαίδευση.
Στο τέλος Σεπτεμβρίου στελέχη της Γενικής Γραμματείας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης θα ταξιδέψουν στη Νορβηγία για ανταλλαγή καλών πρακτικών, είπε ο Γενικός Γραμματέας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης, προσθέτοντας ότι αναμένεται και σημαντική συμφωνία που θα χρηματοδοτήσει η σκανδιναβική χώρα.
Για το Διεθνές Κέντρο Εκπαίδευσης για την Ασφάλεια των Δημοσιογράφων και των Επαγγελματιών των Μέσων Ενημέρωσης (ICSJ), με έδρα τη Θεσσαλονίκη, σημείωσε ότι ήδη παράγει αποτελέσματα και ότι ο στόχος είναι να διευρύνει ακόμη περισσότερο την εμβέλειά του, ώστε να γίνει πραγματικός πόλος έλξης για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Στις δράσεις του Εθνικού Σχεδίου εντάσσονται η δημιουργία Παρατηρητηρίων για την Ισότητα των Φύλων στα ΜΜΕ και για την Αθλητική Βία και τη Ρητορική Μίσους, σε συνεργασία με τον ΠΣΑΤ και το Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου. Ο κ. Κιρμικίρογλου τόνισε ακόμη ότι στη νέα Συλλογική Σύμβαση Εργασίας (ΣΣΕ) για τα δημόσια ΜΜΕ προβλέπονται ψυχολογική υποστήριξη, επιτροπές και μηχανισμός καταγγελιών για σεξουαλική παρενόχληση και εργασιακό εκφοβισμό, επισημαίνοντας ότι το πλαίσιο είναι πρότυπο για τα ευρωπαϊκά δεδομένα και μπορεί να λειτουργήσει ως παράδειγμα και για τον ιδιωτικό τομέα.
Η ασφάλεια των δημοσιογράφων είναι πολύ σημαντικό ζήτημα και το υπουργείο Δικαιοσύνης έκανε το καθήκον του προωθώντας νομοθετικές πρωτοβουλίες που ενισχύουν την προστασία όσων συμβάλλουν στον δημόσιο διάλογο, διασφαλίζουν την ελευθερία της έκφρασης και φροντίζουν ώστε η δικαιοσύνη να λειτουργεί ως μέσο προστασίας δικαιωμάτων και όχι ως μέσο εκφοβισμού, τόνισε ο Γενικός Γραμματέας Δικαιοσύνης, Πέλοψ Λάσκος.
Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Ασφάλεια των Δημοσιογράφων είναι μια σημαντική ευκαιρία για πρωτοποριακές παρεμβάσεις, ανέφερε ο κ. Λάσκος, λέγοντας ότι μπορούν να αποτελέσουν παράδειγμα για όλη την Ευρώπη και να διαμορφώσουν ένα συνεκτικό σχέδιο προστασίας αντάξιο των δημοκρατικών παραδόσεων της χώρας. Πρόσθεσε ότι το υπουργείο Δικαιοσύνης θα συνεχίσει να συμβάλλει ενεργά στις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις, ώστε κάθε δημοσιογράφος να προσφέρει τις υπηρεσίες του χωρίς φόβο και χωρίς εκβιασμούς.
Χαιρετίζοντας το Εθνικό Σχέδιο που έχει εκπονηθεί από τη Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας και Ενημέρωσης, η Γενική Γραμματέας Απόδημου Ελληνισμού, Μάιρα Μυρογιάννη, υπογράμμισε ότι το υπουργείο Εξωτερικών έχει πολύ ψηλά στην ατζέντα όλα τα ζητήματα που αφορούν την ασφάλεια των δημοσιογράφων.
«Το 2026 έχουμε εκλεγεί ως μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και με αυτή τη δυναμική η Ελλάδα κατάφερε να θέσει το θέμα και να συζητηθεί η προστασία των δημοσιογράφων στο πλαίσιο της ανοιχτής συζήτησης για την προστασία των αμάχων και να υπογραφεί κοινή δήλωση με ειδική αναφορά στην προστασία των δημοσιογράφων και των εργαζομένων στα ΜΜΕ», είπε, σημειώνοντας παράλληλα ότι καθιερώθηκε και η Διεθνής Ημέρα για τον τερματισμό της ατιμωρησίας για τα εγκλήματα κατά των δημοσιογράφων (2 Νοεμβρίου).
«Το Διεθνές Κέντρο για την Ασφάλεια των Δημοσιογράφων» είναι πραγματικά μια κατάκτηση για τη Θεσσαλονίκη, για τη Βόρεια Ελλάδα, για τη Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας και Ενημέρωσης, τόνισε ο Γενικός Γραμματέας της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μακεδονίας – Θράκης, Δημήτρης Γαλαμάτης.
Ο κ. Γαλαμάτης, ο οποίος ήταν Γενικός Γραμματέας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης όταν προχώρησαν οι διαδικασίες για την ίδρυση και λειτουργία του Διεθνούς Κέντρου Εκπαίδευσης για την Ασφάλεια των Δημοσιογράφων, είπε ότι είναι μεγάλη πρόκληση να παραμείνει το Κέντρο σημείο αναφοράς στη Θεσσαλονίκη, λόγω της γεωγραφικής της θέσης και της ευρύτερης ακτινοβολίας της.
«Είναι αδιανόητο να ταξιδεύει δημοσιογράφος στο εξωτερικό, να καλύψει πολέμους χωρίς να έχει ειδική εκπαίδευση. Ένα από τα άρθρα στη νέα Συλλογική Σύμβαση Εργασίας, τα οποία προβλέφθηκαν είναι ότι κανένας συνάδελφός μας δεν θα μπορεί να ταξιδεύει στο εξωτερικό χωρίς να έχει ειδικό πιστοποιητικό εκπαίδευσης και αυτοπροστασίας», επισήμανε η πρόεδρος της ΕΣΗΕΑ, Μαρία Αντωνιάδου.
«Δεν μπορεί να μπαίνει ο άλλος στον πόλεμο και να περιμένει να του δώσει εξοπλισμό η ΕΣΗΕΑ, όπως συνέβη σε πολλές περιπτώσεις, και να τον στηρίξει ο ΕΔΟΕΑΠ με φάρμακα, αντιβιώσεις, κιτ πρώτων βοηθειών για τα τραύματα», είπε, προσθέτοντας ότι θα υπάρχει ειδική εκπαίδευση σε στρατόπεδα, καθώς και εκπαίδευση από την Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία.
Η ασφάλεια έχει πολλές παραμέτρους, τόνισε η πρόεδρος της ΕΣΗΕΑ, σημειώνοντας ότι οι δημοσιογραφικές ενώσεις όλης της χώρας με το υπουργείο Δικαιοσύνης και το υπουργείο Τύπου αντιμετώπισαν το μείζον θέμα των SLAPPs, δηλαδή νομικών ενεργειών, αγωγών ή μηνύσεων από άτομα με εξουσία εναντίον δημοσιογράφων, ερευνητών ή πολιτών, και τώρα αναμένουν να φανεί πώς θα λειτουργήσει ο νόμος.
Ασφάλεια για τον δημοσιογράφο δεν είναι μόνο να επιστρέφει σώος από ένα πολεμικό μέτωπο ή από μια διαδήλωση, είπε ο πρόεδρος της Ένωσης Συντακτών Περιοδικού Ηλεκτρονικού Τύπου (ΕΣΠΗΤ), Θέμης Μπερεδήμας. Όπως ανέφερε, σημαίνει να μπορεί να κάνει τη δουλειά του χωρίς να φοβάται τη σωματική βία, τις απειλές, τη λεκτική επίθεση, την ψηφιακή στοχοποίηση, την παρακολούθηση, την παρενόχληση, αλλά και την πολιτική και δικαστική εξουθένωση μέσω των λεγόμενων SLAPPs.
«Χρειαζόμαστε αποτελεσματική αντιμετώπιση των απειλών, προστασία από τις διαδικτυακές απειλές και ουσιαστική διερεύνηση κάθε επίθεσης κατά δημοσιογράφων και χρειάζονται κανόνες για την Τεχνητή Νοημοσύνη που θα προστατεύουν ταυτόχρονα την καινοτομία, την πνευματική εργασία, την ιδιωτικότητα, την πολυφωνία και την ανθρώπινη δημοσιογραφική κρίση», επισήμανε, προσθέτοντας ότι η διεθνής εμπειρία δείχνει πως η παρουσία των δημοσιογράφων δεν μπορεί να περιορίζεται στην αντιμετώπιση του προβλήματος, αφού αυτό συμβεί.
Η πρόληψη, η εκπαίδευση, η θεσμική προστασία και η λογοδοσία πρέπει να αποτελούν ενιαία πολιτική, είπε, υπογραμμίζοντας ότι η προστασία των δημοσιογράφων και η αντιμετώπιση της ατιμωρησίας είναι βασικές προϋποθέσεις για την ελευθερία του Τύπου.
Το Διεθνές Κέντρο για την Ασφάλεια Δημοσιογράφων αναγνωρίστηκε ως πολύ καλή πρακτική, τόνισε ο ακαδημαϊκός υπεύθυνος του, Νίκος Παναγιώτου, καθηγητής του Τμήματος Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ του ΑΠΘ. Εξήγησε ότι δεν περιορίστηκε μόνο στην ετήσια εκπαίδευση, αλλά διοργανώνει και ετήσιο διεθνές Συνέδριο, με στόχο να αναδείξει ακόμη περισσότερο τη χώρα μας ως σημείο που μπορεί να απαντά σε προκλήσεις και ζητήματα που αντιμετωπίζουν οι δημοσιογράφοι.
Αναφερόμενος στην πρωτοβουλία για τη δημιουργία πλαισίου συζήτησης με τα σώματα ασφαλείας για την προστασία των δημοσιογράφων, τόνισε ότι αναγνωρίστηκε ως πολύ καλή αρχή και από την UNESCO, η οποία ζήτησε το υλικό που ανέπτυξε το Διεθνές Κέντρο για την Ασφάλεια των Δημοσιογράφων.
Ο διευθυντής του Διεθνούς Κέντρου για την Ασφάλεια των Δημοσιογράφων Ηλίας Νικέζης αναφέρθηκε στην εμβληματική δράση National HEFAT (Εκπαίδευση σε Εχθρικό Περιβάλλον και Πρώτες Βοήθειες), που θα διεξαχθεί τον Οκτώβριο στην Αθήνα. Πρόκειται για τετραήμερο εντατικό πρόγραμμα, όπου οι δημοσιογράφοι εκπαιδεύονται σε πραγματικές συνθήκες, με πάνω από 70% πρακτική, και διδάσκονται τακτικές πρώτες βοήθειες από επαγγελματίες υγείας, ψηφιακή ασφάλεια και τακτικές επιβίωσης σε εχθρικά περιβάλλοντα, όπως νάρκες, αστικές ταραχές και checkpoints. Όσοι επιτύχουν θα λάβουν διπλή πιστοποίηση, ακαδημαϊκή από το ΚΕΔΙΒΙΜ του ΑΠΘ και επιχειρησιακή από τον ΟΑΣΕ και το ICSJ.
Επιπλέον, ανακοίνωσε ότι για τον Ιούνιο του 2027 προγραμματίζεται το Maritime HEFAT & Island Safety, ένα εξειδικευμένο Διεθνές Σχολείο Πεδίου για τις ανάγκες διεθνών ανταποκριτών, φωτορεπόρτερ και εικονοληπτών που καλύπτουν τις προσφυγικές ροές, τα θαλάσσια σύνορα και τις επιχειρήσεις Έρευνας και Διάσωσης.
Στην ανάγκη δια βίου εγγραμματισμού στα media και στα ψηφιακά μέσα αναφέρθηκε ο Χρήστος Βασιλόπουλος, υπεύθυνος Προστασίας Δεδομένων της ΕΡΤ. Τόνισε ότι τα δημόσια μέσα ενημέρωσης έχουν ρητή αποστολή να λειτουργούν ως εκπαιδευτικοί εταίροι της δημοκρατίας και υπογράμμισε ότι η κριτική σκέψη είναι ασπίδα της δημοσιογραφικής ακεραιότητας στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Η 2η Ημερίδα Περιφερειακής Διαβούλευσης για το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Ασφάλεια των Δημοσιογράφων πραγματοποιήθηκε σήμερα στη Θεσσαλονίκη και ο διάλογος θα συνεχιστεί και σε άλλες πόλεις, με επόμενο σταθμό τον Βόλο.
Κ.Γιαννίκη
*φωτογραφία αρχείου
