Πάνω από 6.000 τσιμεντόλιθοι και χιλιάδες σχοινάκια έχουν ανασυρθεί από τις ελληνικές θάλασσες, στο πλαίσιο προγράμματος της περιβαλλοντικής οργάνωσης iSea για τα παράνομα απόβλητα της αλιείας. Τα εγκαταλειμμένα αλιευτικά εργαλεία επιβαρύνουν σοβαρά το θαλάσσιο περιβάλλον και η μείωσή τους είναι ο στόχος του προγράμματος «Ψαρεύοντας Απορρίμματα» (Fishing For Litter), που υλοποιείται από το Κοινωφελές Ίδρυμα Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδη σε αποκλειστική συνεργασία με την iSea.
Όπως ανέφερε η υπεύθυνη επικοινωνίας της iSea, Αναστασία Χαρίτου, από το 2019 έως σήμερα έχουν ανασυρθεί 6.278 τσιμεντόλιθοι και 11.700 σχοινάκια που χρησιμοποιούν οι αλιείς γρι-γρι.
«Το μεγαλύτερο πρόβλημα εντοπίζεται στον Ευβοϊκό κόλπο και μετά στο Θρακικό πέλαγος και τον Θερμαϊκό κόλπο», σημείωσε η κ. Χαρίτου.
Από το 2019, οι αλιείς που συμμετέχουν στο πρόγραμμα έχουν απομακρύνει από μεγάλα βάθη περισσότερους από 360 τόνους απορριμμάτων. Η συντριπτική πλειονότητα, πάνω από 83%, είναι πλαστικά, ενώ από το σύνολο των απορριμμάτων που έχουν παθητικά αλιευθεί από τους πρεσβευτές του προγράμματος, το 34% αφορά εγκαταλειμμένο αλιευτικό εξοπλισμό.
«Το πρόγραμμα συνεχίζεται και φέτος σε όλη την Ελλάδα με 67 αλιευτικά σκάφη και ακόμη περισσότερες περιοχές που προσφέρουν μεγαλύτερη κάλυψη», ανέφερε η κ. Χαρίτου. Όπως εξήγησε, στο γρι-γρι νύχτας, μετά τον εντοπισμό των ψαριών, χρησιμοποιούνται φωτιστικές συσκευές συγκέντρωσης ιχθύων, τα λεγόμενα ρομπότ. Πρόκειται για πλωτές λέμβους με λάμπες, που ποντίζονται κοντά στο σκάφος με στόχο να συγκεντρώνουν το κοπάδι.
Τα σιωπηλά απόβλητα της αλιείας
Σχετική αναφορά της οργάνωσης, με τίτλο «Τα σιωπηλά απόβλητα της αλιείας– Πώς τα συνθετικά σχοινιά και οι τσιμεντόλιθοι ρυπαίνουν τις θάλασσες», περιγράφει ότι τα ψάρια προσελκύονται από τη φωτεινή πηγή που θυμίζει το φως του φεγγαριού, όμως απαιτείται απόλυτη ησυχία και ηρεμία, γι’ αυτό τα ρομπότ αγκυροβολούνται ώστε να μην παρασύρονται. Οι Γενικοί Κανονισμοί Λιμένων προβλέπουν ότι τα ρομπότ πρέπει να ποντίζονται με ειδικές άγκυρες και να ανελκύονται μετά το τέλος της αλιευτικής δραστηριότητας. Για να γίνει αυτό, οφείλουν να αγκυροβολούν στον βυθό με ειδικά μικρά αγκυράκια, που συνδέονται με τα ρομπότ μέσω αλυσίδων. Μετά το τέλος της διαδικασίας, ο «λαμπαδόρος» —μέλος του πληρώματος που ελέγχει τα ψάρια που έχουν συγκεντρωθεί γύρω από τα «ρομπότ»— πρέπει να τα ανασύρει σταδιακά από τη θάλασσα, οδηγώντας παράλληλα τα αλιεύματα κοντά στο κεντρικό σκάφος.
Επειδή η διαδικασία που πρέπει να ακολουθείται είναι χρονοβόρα, σύμφωνα με την iSea συχνά παρακάμπτεται και έχει αντικατασταθεί από μια αυτοσχέδια μέθοδο: αντί για αγκυράκια, χρησιμοποιούνται τσιμεντόλιθοι, συνήθως δύο για κάθε ρομπότ, οι οποίοι συνδέονται με σχοινιά πολυπροπυλενίου, τα σχοινάκια γρι-γρι. Κατά τη συλλογή των ρομπότ, τα σχοινιά κόβονται, ώστε οι συσκευές να ανελκύονται άμεσα από τη θάλασσα, αλλά οι τσιμεντόλιθοι και τα σχοινιά που τα συνέδεαν να εγκαταλείπονται στον βυθό. Η πρακτική αυτή, αν και παράνομη, επιλέγεται επειδή διευκολύνει την αλιευτική δραστηριότητα, όμως προκαλεί μεγάλες περιβαλλοντικές επιπτώσεις στα βενθικά οικοσυστήματα λόγω της συσσώρευσης των απορριμμάτων στον θαλάσσιο πυθμένα.
«Οι τσιμεντόλιθοι ψαρεύονται παθητικά από τους αλιείς, μπλέκονται δηλαδή στα δίχτυά τους και έτσι αφαιρούνται από τα μεγάλα βάθη. Αυτοί που ανασύρονται από αλιείς και καταγράφονται στο πρόγραμμα είναι 4-5 κιλά ο καθένας», τόνισε η κ. Χαρίτου.
Τα σχοινιά και οι τσιμεντόλιθοι που χρησιμοποιούνται για την αγκυροβόληση των φωτιστικών συσκευών συγκέντρωσης ιχθύων βλάπτουν τη θαλάσσια βιοποικιλότητα, καθώς παραμένουν ως απόβλητα και συσσωρεύονται στον βυθό.
Για την iSea, η πρακτική αυτή μπορεί να εξοικονομεί χρόνο κατά τη συλλογή των φωτιστικών συσκευών, αλλά συμβάλλει στην υπεραλίευση και στην καταστροφή των οικοσυστημάτων. Η χρήση των συγκεκριμένων υλικών προκαλεί επίσης ζημιές σε άλλα αλιευτικά σκάφη, καθώς τα σχοινάκια, λόγω του μικρού τους βάρους, αιωρούνται και τυλίγονται στις προπέλες άλλων πλοίων. Αντίστοιχα, οι τσιμεντόλιθοι, όταν αλιευτούν παθητικά, προκαλούν ζημιές στον αλιευτικό εξοπλισμό και καταστρέφουν τα υπόλοιπα αλιεύματα που έχουν πιαστεί στα δίχτυα.
Για την αντιμετώπιση του ζητήματος, η περιβαλλοντική οργάνωση αναφέρει ότι χρειάζεται καλύτερη αστυνόμευση και έλεγχος για την εφαρμογή της νομοθεσίας και την επιβολή των προβλεπόμενων κυρώσεων, με τακτικούς επιτόπιους ελέγχους εν πλω, κατά τον απόπλου και τον κατάπλου. Επιπλέον, κρίνεται αναγκαία η επαναπεριγραφή του αλιευτικού εργαλείου γρι-γρι, ειδικά σε σχέση με τις βοηθητικές φωτιστικές συσκευές, και σαφής περιγραφή του εξοπλισμού αγκυροβόλησής τους στη νομοθεσία, με ακριβή πρόβλεψη της ορθής και νόμιμης μεθόδου επάνδρωσής τους.
