Συγκλονιστικά και αδημοσίευτα έγγραφα για την κυπριακή τραγωδία του 1974 φέρνει στο φως το νέο βιβλίο των δημοσιογράφων και συγγραφέων Μιχάλη Ιγνατίου και Κώστα Βενιζέλου, με τίτλο «Ένοχος», που παρουσιάστηκε απόψε στη Θεσσαλονίκη. Το βιβλίο εστιάζει και στον ρόλο του Χένρι Κίσινγκερ, μέσα από ντοκουμέντα που δεν είχαν δημοσιοποιηθεί έως σήμερα.
Η εκδήλωση ανέδειξε άγνωστες πτυχές των διεργασιών που οδήγησαν στην κυπριακή τραγωδία, με βάση επίσημα πρακτικά των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών και διπλωματικών αποστολών.
«Πετράδι του στέμματος» χαρακτήρισαν την καταγεγραμμένη μαρτυρία για την επιστολή του Νίξον προς τον Ετζεβίτ, με την οποία τον καλούσε να μην προχωρήσει στην τουρκική εισβολή. Η επιστολή, ωστόσο, δεν έφτασε ποτέ στα χέρια του τελευταίου.
Ο Μιχάλης Ιγνατίου και ο Κώστας Βενιζέλος υπογράμμισαν ότι «δεν είναι οι απόψεις μας, είναι τα ίδια τα έγγραφα».
Ο Μιχάλης Ιγνατίου εξήγησε ότι το βιβλίο είναι προϊόν πολυετούς και επίμονης έρευνας που ξεκίνησε το 1989. «Αυτό που θα διαβάσει ο αναγνώστης στο βιβλίο δεν είναι οι δικές μας απόψεις. Είναι τα πρακτικά πολύωρων συναντήσεων και τα ίδια τα έγγραφα, τα οποία δημοσιεύουμε αυτούσια και στα αγγλικά, στη γλώσσα που γράφτηκαν, ώστε να μην υπάρχει καμία αμφισβήτηση για τη μετάφραση», σημείωσε, προσθέτοντας:
«Ξέρουμε πλέον ποιος έδωσε την εντολή στον Ιωαννίδη και το όνομά του βρίσκεται μέσα στο βιβλίο».
Στη συνέχεια αναφέρθηκε σε συγκεκριμένα ντοκουμέντα: «Υπάρχει αναφορά για μια επιστολή που έστειλε ο Πρόεδρος Νίξον στον Ετζεβίτ, με την οποία τον καλούσε να μην προχωρήσει στην εισβολή. Η επιστολή αυτή δεν επιδόθηκε ποτέ και ο αναγνώστης θα δει τον λόγο».
Παράλληλα, περιέγραψε το παρασκήνιο των τελευταίων 24 ωρών πριν από την εισβολή: «Έχουμε το ηχητικό του Ιωαννίδη που έλεγε στους στρατηγούς του να μην δώσουν εντολή στα ελληνικά στρατεύματα να αντιμετωπίσουν τα τούρκικα, και ότι απλώς θα τους αφήσουμε να κάνουν ένα “προγεφύρωμα”. Την ίδια ώρα, ο Ετζεβίτ έλεγε στον Κίσινγκερ ότι δεν θα κάνω εισβολή, θα κάνω “προγεφύρωμα”. Χρησιμοποιούσαν τις ίδιες ακριβώς λέξεις».
Ο συγγραφέας εξέφρασε τη θλίψη του για το γεγονός ότι το Κυπριακό παραμένει άλυτο και τόνισε τη μοναδικότητα του υλικού:
«Έχουμε χιλιάδες σελίδες. Αυτά τα πρωτότυπα έγγραφα που βάζουμε στα δύο βιβλία δεν θα τα βρείτε πουθενά στο διαδίκτυο».
Ο Κώστας Βενιζέλος πρόσθεσε:
«Η έρευνα θεωρούμε ότι ολοκληρώνει το παζλ και για το τι ακριβώς συνέβη το 1974. Μέσα από τα έγγραφα του αποκαλύπτεται για το τι διαπράχθηκε σε βάρος της Κύπρου. υπάρχουν κι άλλα έγγραφα και συνεντεύξεις. Καθώς επίσης και έγραφα και πέραν του State department από τα κυπριακά και από τα αμερικανικά αρχεία. Το ηχητικό που έφερε στο φως ο ‘Αλεξης Παπαχελάς (με τον Ιωαννίδη) ήταν το έναυσμα να αρχίσουμε ένα νέο κύκλο έρευνας».
Ο Γενικός Πρόξενος της Κυπριακής Δημοκρατίας στη Θεσσαλονίκη, Κωνσταντίνος Πολυκάρπου, χαρακτήρισε το βιβλίο «συγκλονιστικό, καλογραμμένο, άριστα τεκμηριωμένο και προϊόν ενδελεχούς έρευνας».
Εστιάζοντας στην κατάρρευση των θεσμών εκείνη την περίοδο, ο κ. Πολυκάρπου επεσήμανε: «Στα χρόνια εκείνα η χούντα κατέλυσε τους θεσμούς … η εξουσία βρέθηκε στα χέρια ανθρώπων ανίκανων, που οδηγούνταν από τις εμμονές τους και αυτοσχεδίαζαν». Πρόσθεσε δε ότι ο Κίσινγκερ λειτούργησε ανενόχλητος, υπερβαίνοντας ακόμη και τους ελέγχους της αμερικανικής δημοκρατίας, καθώς «ούτε η Κύπρος τότε, ούτε η Ελλάδα, ούτε η Αμερική είχαν θεσμούς που να λειτουργούν σωστά στη θέση τους, και η διεθνής συγκυρία δεν δούλεψε υπέρ της Κύπρου επειδή ήταν μια μικρή χώρα».
Κάνοντας σύνδεση με το σήμερα, ο Γενικός Πρόξενος επεσήμανε πόσο έχουν ενισχυθεί οι θεσμοί και η λειτουργία τους σε σχέση με τότε και υπογράμμισε την ανάγκη για εσωτερική ισχύ και ισχυρές συμμαχίες, σημειώνοντας ότι η κυβέρνηση του Νίκου Χριστοδουλίδη παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και ενισχύει τις διεθνείς συμμαχίες.
Κατέληξε λέγοντας πως μια χώρα, αν δεν είναι εσωτερικά ισχυρή, δεν μπορεί να διεκδικεί με αξιώσεις στο εξωτερικό. «Στόχος παραμένει ο τερματισμός της κατοχής και η απελευθέρωση της πατρίδας μας» είπε ο πρόξενος της Κύπρου.
Ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης, Στέλιος Αγγελούδης, μίλησε για ένα ανοιχτό εθνικό θέμα που αφορά όλο τον ελληνισμό.
Ο Στέλιος Αγγελούδης εξήρε το έργο των δύο δημοσιογράφων και τόνισε τη σημασία της εκδήλωσης για την πόλη.
«Είναι μία από τις πολύ σημαντικές παρουσιάσεις που φιλοξενεί η πόλη. Αφορά ένα εθνικό θέμα, ένα εθνικό θέμα που είναι ανοιχτό, αφορά τον ελληνισμό, άρα μας αφορά όλους μας», δήλωσε ο κ. Αγγελούδης.
Ο δήμαρχος υπογράμμισε την αξία της συνεχιζόμενης έρευνας, επισημαίνοντας: «Ο Μιχάλης Ιγνατίου και ο Κώστας Βενιζέλος, δύο φίλοι από παλιά, συνεχίζουν την ερευνητική δημοσιογραφία με τα συμπεράσματά τους να είναι σημαντικά, καθώς αποδεικνύουν όλα όσα σχετίζονται με την προδοσία της Κύπρου. Είναι απαράδεκτο σήμερα να υπάρχει ακόμα ένα κομμάτι της Ευρώπης υπό κατοχή».
Ο διευθυντής της εφημερίδας «Καθημερινή» Αλέξης Παπαχελάς, σε διαδικτυακή σύνδεση με την εκδήλωση, σημείωσε ότι οι δύο συγγραφείς είναι εξαιρετικοί δημοσιογράφοι. Τόνισε ότι με τον Μιχάλη Ιγνατίου τον συνδέουν δεσμοί δεκαετιών και ότι παθιάζεται με την έρευνα.
«Μπορεί κάπου να μη συμφωνούμε σε όλα, αλλά έχει μια βαθιά αναλυτική σκέψη. Το βιβλίο είναι σημαντικό γιατί ζωντανεύει μια σκοτεινή περίοδο, τι έκανε η χούντα, τι έκανε ο Μακάριος, τι ρόλο έπαιξαν οι μεγάλες δυνάμεις. Νομίζω είναι σαφής ο κυνισμός του Κίσινγκερ, που είπε το μόνο που με ενδιαφέρει είναι να μην υπάρξει πόλεμος Ελλάδας – Τουρκίας», ανέφερε. Ο κ. Παπαχελάς υπογράμμισε ότι το βιβλίο αναφέρεται στην επιστολή του Νίξον προς τον Κίσινγκερ που δεν έφτασε ποτέ, χωρίς να είναι γνωστό αν επιδόθηκε.
«Το μόνο που διαφωνώ είναι τα συμπεράσματα που αποδίδει μία πολύ μεγάλη ευθύνη στην Κ. Καραμανλή και στον Ευάγγελο Αβέρωφ» είπε ο κ. Παπαχελάς, σημειώνοντας τη ρευστότητα και την αστάθεια που επικρατούσε, λέγοντας:
«.. δεν ήξερε (ο Καραμανλής) αν ο χωροφύλακας που ήταν απέξω ήταν για να το συλλάβει η να τον προστατεύει….»
Ο δημοσιογράφος Σταύρος Τζίμας επεσήμανε ότι το συγκεκριμένο έργο λειτουργεί ως αντίδοτο στη λήθη.
«Έρχεται να αφυπνίσει», τόνισε χαρακτηριστικά και πρόσθεσε: «Έρχονται ο Κώστας με τον Μιχάλη, μαζί και με την έρευνα Αλέξη Παπαχελά, να φωτίσουν ακόμη περισσότερο τον ρόλο του Κίσινγκερ, τον οποίο φωτογραφίζουν ως τον μεγάλο ένοχο. Θα αναρωτηθεί κανείς, τόσα έχουν γραφτεί για το Κυπριακό, υπάρχουν ανεξιχνίαστες πτυχές ακόμη; Οι δύο συνάδελφοι το αποδεικνύουν. Οι σελίδες του βιβλίου αναβλύζουν πλημμυρίδα στοιχείων από τα αμερικανικά αρχεία».
«Το πετράδι του στέμματος είναι η επιστολή Νίξον στον Ετζεβίτ που δεν έφτασε ποτέ. Ποιο ήταν το αόρατο χέρι που το εμπόδισε;» πρόσθεσε ο Σταύρος Τζίμας.
Ο δημοσιογράφος του Ράδιο Θεσσαλονίκη Στέφανος Διαμαντόπουλος συντόνισε τη συζήτηση και αναφέρθηκε στο πάθος με το οποίο οι συγγραφείς έκαναν την έρευνά τους και στον αγώνα που έδωσαν για να εξασφαλίσουν αυτά τα πρωτότυπα αρχεία.
Ο Δημήτρης Παπαδημητρίου των εκδόσεων «Ρίζες» τόνισε ότι είναι ένα σημαντικό βιβλίο, η έκδοση του οποίου τιμά τους συντελεστές του, και ευχαρίστησε τους παρευρισκόμενους.
Στην παρουσίαση παραβρέθηκε ο υφυπουργός Εσωτερικών (Μακεδονίας -Θράκης) Κώστας Γκιουλέκας.
Φάνης Γρηγοριάδης
