Στην Άνω Πόλη της Θεσσαλονίκης, ένα εργαστήριο γυαλιού δίνει στους επισκέπτες την ευκαιρία να αφήσουν για λίγο τον ρόλο του τουρίστα και να φτιάξουν οι ίδιοι το δικό τους αναμνηστικό. Αντί για ένα συνηθισμένο σουβενίρ, δημιουργούν με τα χέρια τους ένα μικρό μωσαϊκό μαγνητάκι.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση στη ΔΕΘ — Δείτε το videoΤο Dimitra’s art glass studio έχει εντάξει, μαζί με τα σταθερά μαθήματα βιτρό, και αυτόνομα εργαστήρια που απευθύνονται κυρίως σε επισκέπτες της πόλης. Σε αυτά περιλαμβάνεται το 60λεπτο εργαστήριο «Δημιουργήστε το δικό σας αναμνηστικό μωσαϊκό μαγνητάκι», μια σύντομη γνωριμία με την τέχνη του ψηφιδωτού που καταλήγει σε ένα χειροποίητο αντικείμενο με πιο προσωπική αξία από ένα τυπικό τουριστικό δώρο. «Είναι ένα διασκεδαστικό και σύντομο εργαστήριο, στο οποίο μπορούν να συμμετάσχουν ακόμη και άνθρωποι που δεν έχουν καμία προηγούμενη εμπειρία. Τους δίνουμε τη βάση και τα υλικά, επιλέγουν τα χρώματα και τις ψηφίδες τους και, με τη δική μας καθοδήγηση, δημιουργούν ένα χειροποίητο μαγνητάκι που παίρνουν στις αποσκευές τους», δηλώνει στο Αθηναϊκό/Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων η τεχνίτρια και εκπαιδεύτρια καλλιτεχνικού γυαλιού Δήμητρα Παρλαπούνη.
Η εμπειρία γίνεται ακόμη πιο ιδιαίτερη όταν το μωσαϊκό συνδέεται άμεσα με την ιστορία της πόλης, μέσα από το «UNESCO Walk & Byzantine Glass Mosaic Workshop», ένα εργαστήριο διάρκειας τεσσάρων και πλέον ωρών που ξεκινά έξω από το ατελιέ. Οι συμμετέχοντες περπατούν στην Άνω Πόλη και νοτιότερα, γνωρίζοντας από κοντά μνημεία της Θεσσαλονίκης που ανήκουν στον κατάλογο της UNESCO, όπως τον ναό του Αγίου Δημητρίου, τον Όσιο Δαβίδ και το Βυζαντινό Λουτρό, ένα από τα πιο χαρακτηριστικά κατάλοιπα της βυζαντινής πόλης. Στη συνέχεια επιστρέφουν στο εργαστήριο, όπου μεταφέρουν στο έργο τους όσα είδαν στη διαδρομή. Τα βυζαντινά χρώματα, τα μοτίβα, οι παραστάσεις και η ατμόσφαιρα των μνημείων γίνονται αφετηρία για ένα προσωπικό ψηφιδωτό από γυαλί. «Θέλουμε αυτό που βλέπουν στην πόλη να μην τελειώνει όταν φύγουν από το μνημείο. Να μπορούν να πάρουν αυτή την εικόνα και να τη μετατρέψουν σε κάτι δικό τους», εξηγεί η κ. Παρλαπούνη.
Τα εργαστήρια πραγματοποιούνται σε μικρές ομάδες, ώστε η καθοδήγηση να είναι προσωπική, ενώ οι δημιουργοί απολαμβάνουν και τα κεράσματα που συνοδεύουν κάθε θεματική. «Το μωσαϊκό είναι μια πολύ καλή εισαγωγή στην τέχνη του γυαλιού, γιατί δεν απαιτεί προηγούμενη εμπειρία. Με λίγα εργαλεία, μια ξύλινη βάση και τις ψηφίδες μπορεί κάποιος να μάθει τη βασική διαδικασία και να συνεχίσει να δημιουργεί και μόνος του στο σπίτι αν επιθυμεί», σημειώνει η κ. Παρλαπούνη.
Πίσω από τα πολύχρωμα ψηφιδωτά υπάρχει και η λογική της επανάχρησης. Η ιδέα ξεκίνησε από τα μικρά κομμάτια γυαλιού που περισσεύουν όταν κατασκευάζονται τα βιτρό. Πρόκειται για υλικό που είναι πολύ μικρό για να αξιοποιηθεί ξανά σε νέο βιτρό, αλλά όχι αρκετά ασήμαντο ώστε να πεταχτεί. «Όταν δουλεύουμε το βιτρό, μένει αρκετή φύρα γυαλιού. Είναι ένα υλικό που έχει κόστος και δεν θέλαμε να το πετάμε. Έτσι σκεφτήκαμε ότι αυτά τα μικρά κομμάτια μπορούν να αποκτήσουν δεύτερη ζωή μέσα από το ψηφιδωτό», υπογραμμίζει η εκπαιδεύτρια καλλιτεχνικού γυαλιού.
Η θέα ενός χειροποίητου βιτρό καθόρισε την πορεία της
Για τη Δήμητρα Παρλαπούνη, η σχέση με το γυαλί ξεκίνησε στη Δράμα, όταν ήταν ακόμη μαθήτρια και τα καλοκαίρια βοηθούσε στην οικογενειακή επιχείρηση πώλησης φωτιστικών. Κάποια στιγμή, ένας πελάτης μπήκε στο κατάστημα κρατώντας ένα βιτρό και ζήτησε μια βάση για να το τοποθετήσει. Εκείνη το είδε και εντυπωσιάστηκε. «Μου άρεσε πάρα πολύ και τον ρώτησα από πού το είχε αγοράσει. Μου είπε ότι το είχε φτιάξει ο ίδιος και μου πρότεινε να ξεκινήσω κι εγώ μαθήματα την επόμενη χρονιά στο Κέντρο Νεότητας», λέει. Της άρεσε τόσο, ώστε αποφάσισε να το δοκιμάσει, ενώ ο πατέρας της συμφώνησε επίσης, θεωρώντας ότι ίσως αργότερα θα μπορούσε να κατασκευάζει τέτοια έργα και να τα διαθέτουν στο κατάστημα.
Ο περιορισμένος χρόνος που είχε λόγω των σπουδών της στον τομέα διοικητικών και οικονομικών στελεχών επιχειρήσεων την ανάγκασε να σταματήσει τα μαθήματα καλλιτεχνικού γυαλιού. Για την απουσία της απολογήθηκε στον δάσκαλό της στην έκθεση των έργων των μαθητών, στο τέλος της χρονιάς. «Μου πρότεινε να με εκπαιδεύσει με ιδιαίτερα μαθήματα στη διάρκεια του καλοκαιριού. Αυτό έγινε σε καθημερινή βάση και για πολλές ώρες. Η αλήθεια είναι ότι “έπιανε το χέρι μου”, σε σημείο να τον βοηθώ και στις παραγγελίες του», αναφέρει.
Η ανατροπή ήρθε την επόμενη χρονιά, λίγο πριν ξεκινήσουν τα μαθήματα, όταν ο δάσκαλός της, για οικογενειακούς λόγους, έπρεπε να φύγει για την Αμερική. «Μου ζήτησε να αναλάβω το εργαστήριο και παράλληλα τα μαθήματα που έκανε», θυμάται. Αν και ήταν μόλις 19 ετών, ανταποκρίθηκε και έμεινε εκεί για επτά χρόνια. Ακολούθησαν δικά της εργαστήρια στη Δράμα, στη Θέρμη και στην Κρήτη, ενώ στη Θεσσαλονίκη εργάστηκε και ως εκπαιδεύτρια στα Κέντρα Διά Βίου Εκπαίδευσης.
Μεσολάβησαν η οικονομική κρίση, η περίοδος της πανδημίας και η μετανάστευση στη Γερμανία, μέχρι να επιστρέψει σε αυτό που αγαπά περισσότερο. Έτσι δημιουργήθηκε το «Dimitra’s art glass studio», ένας χώρος όπου το βιτρό παραμένει ο βασικός άξονας, ενώ δίπλα του έχουν θέση το ψηφιδωτό, η επανάχρηση του γυαλιού και οι βιωματικές εμπειρίες για επισκέπτες της πόλης.
Δωρεάν επιδείξεις και έκθεση έργων των μαθητών
Τα εβδομαδιαία μαθήματα βιτρό φέτος ξεκινούν στις 22 Σεπτεμβρίου και διαρκούν έως τον Ιούνιο, σε διαφορετική λογική από τα σύντομα τουριστικά εργαστήρια. Εκεί οι μαθητές έχουν τον χρόνο να γνωρίσουν σε βάθος την τεχνική Tiffany, να πειραματιστούν και να ολοκληρώσουν μεγαλύτερες και πιο απαιτητικές δημιουργίες, τις οποίες κρατούν οι ίδιοι.
Φέτος, για πρώτη φορά, τα έργα των μαθητών από τις δύο προηγούμενες σεζόν θα παρουσιαστούν σε έκθεση από τις 17 έως τις 20 Σεπτεμβρίου, στον χώρο του εργαστηρίου, στην πλατεία Κουλέ Καφέ. Παράλληλα, θα πραγματοποιούνται δωρεάν επιδείξεις για όσους θέλουν να γνωρίσουν από κοντά τις βασικές τεχνικές επεξεργασίας του γυαλιού.
