Η επαγγελματική ασφάλιση μπαίνει σε νέα φάση, με το νομοσχέδιο του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης να στοχεύει σε περισσότερες επιλογές και μεγαλύτερη ασφάλεια για το μέλλον. Η κοινωνική ασφάλιση δεν μπορεί να παραμένει στατική σε έναν κόσμο που αλλάζει.
Η λογική του νέου πλαισίου είναι να εξελιχθεί μαζί με την κοινωνία, την οικονομία και την αγορά εργασίας, χτίζοντας έναν ισχυρότερο δεύτερο πυλώνα ασφάλισης. Η μεταρρύθμιση δεν ξεκινά από το μηδέν, αλλά συνεχίζει την προσπάθεια που έχει γίνει με τον Ν. 5078/2023 για ένα σύστημα πιο αξιόπιστο και πιο προσβάσιμο.
Ως εξειδικευμένη στο εργατικό δίκαιο και ως μάχιμη δικηγόρος επί χρόνια, γνωρίζω ότι οι θεσμικές παρεμβάσεις κρίνονται στην πράξη και στην καθημερινότητα του εργαζομένου. Παράλληλα, ως εισηγήτρια του ν. 5078/2023, είχα την ευκαιρία να γνωρίζω σε βάθος τις θέσεις των εμπλεκόμενων φορέων και των κοινωνικών εταίρων.
Αυτή η γνώση και η εμπειρία αποτέλεσαν πολύτιμα εργαλεία για το επόμενο βήμα που κάνουμε σήμερα. Από την αρχή, θέσαμε τρεις καθαρούς στόχους: να διορθώσουμε πραγματικά προβλήματα του ισχύοντος πλαισίου, να ανοίξουμε την επαγγελματική ασφάλιση σε περισσότερους εργαζομένους, ελεύθερους επαγγελματίες και επιχειρήσεις και να δημιουργήσουμε ένα σύστημα που θα εμπνέει αξιοπιστία, σταθερότητα και προοπτική, ιδιαίτερα στη νέα γενιά.
Με συνέπεια στην πολιτική που εφαρμόζει η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη, συνεχίζουμε να χτίζουμε ένα σύγχρονο και βιώσιμο κοινωνικοασφαλιστικό σύστημα. Οι παρεμβάσεις δεν περιορίζονται στη διαχείριση του σήμερα, αλλά στοχεύουν σε περισσότερη ασφάλεια και προοπτική για το αύριο.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι η παρέμβαση είναι αναγκαία. Σήμερα, οι ασφαλισμένοι στα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης αντιστοιχούν σε λιγότερο από το 5% του εργατικού δυναμικού, ενώ το ενεργητικό των Τ.Ε.Α. βρίσκεται περίπου στο 1% του ΑΕΠ. Υπάρχει, επομένως, σημαντικό περιθώριο για να αναπτυχθεί ο θεσμός και να αποκτήσει πολύ ευρύτερο κοινωνικό αποτύπωμα.
Κεντρική αλλαγή του νομοσχεδίου είναι η δημιουργία των Ανοιχτών Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης και των Ανοιχτών Ομαδικών Ασφαλιστικών Προϊόντων Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης. Με τα νέα εργαλεία, μικρότερες επιχειρήσεις, εργαζόμενοι, αυτοαπασχολούμενοι και ελεύθεροι επαγγελματίες αποκτούν ευκολότερη πρόσβαση σε σχήματα επαγγελματικής ασφάλισης.
Η δεύτερη σημαντική παρέμβαση αφορά τα φορολογικά κίνητρα. Δημιουργείται ένα πιο ελκυστικό πλαίσιο, με σύνδεση των κινήτρων με τις ηλικίες συνταξιοδότησης και με κατάργηση στρεβλώσεων που λειτουργούσαν αποτρεπτικά, ιδιαίτερα για όσους επέλεγαν να ενταχθούν στον δεύτερο πυλώνα σε μεγαλύτερη ηλικία.
Η τρίτη μεγάλη τομή είναι η φορητότητα των δικαιωμάτων. Η αγορά εργασίας του 2026 δεν είναι η αγορά εργασίας προηγούμενων δεκαετιών, καθώς οι εργαζόμενοι αλλάζουν εργοδότες, επαγγελματικές διαδρομές και μορφές απασχόλησης. Με τη δυνατότητα ατομικής και ομαδικής φορητότητας προστατεύεται η συνταξιοδοτική αποταμίευση, ώστε η αλλαγή εργασίας να μην συνεπάγεται απώλεια ή αποδυνάμωση κατοχυρωμένων δικαιωμάτων.
Όλες, όμως, οι παραπάνω αλλαγές προϋποθέτουν κάτι θεμελιώδες: εμπιστοσύνη και αξιοπιστία.
Όταν ένας πολίτης αποταμιεύει για δεκαετίες για το συνταξιοδοτικό του μέλλον, πρέπει να γνωρίζει ότι τα χρήματα και τα δικαιώματά του προστατεύονται. Γι’ αυτό, η εποπτεία της Τράπεζας της Ελλάδος, οι αυξημένες απαιτήσεις διαφάνειας και οι ισχυρές εποπτικές δικλείδες βρίσκονται στον πυρήνα της μεταρρύθμισης.
Τα θεμέλια του οικοδομήματος της επαγγελματικής ασφάλισης είναι η αξιοπιστία. Το κτίσμα είναι η ευελιξία και τα κλειδιά που ανοίγουν την πόρτα είναι τα ισχυρά φορολογικά κίνητρα.
Το νέο πλαίσιο δεν διαμορφώθηκε πίσω από κλειστές πόρτες. Προηγήθηκε ουσιαστικός και εκτεταμένος διάλογος με τους κοινωνικούς εταίρους και τους φορείς της επαγγελματικής ασφάλισης, με αποτέλεσμα να υπάρχει ευρύτατη κοινωνική συναίνεση. Για μεταρρυθμίσεις με έντονο κοινωνικό αποτύπωμα, η συνεννόηση είναι προϋπόθεση για πιο ανθεκτικές λύσεις.
Ταυτόχρονα, πρέπει να είναι απολύτως σαφές ότι η ανάπτυξη του δεύτερου πυλώνα δεν γίνεται σε βάρος της δημόσιας κοινωνικής ασφάλισης. Η στήριξη του πρώτου, υποχρεωτικού και δημόσιου πυλώνα παραμένει σταθερή και ακλόνητη επιλογή μας.
Η επαγγελματική ασφάλιση δεν αφορά μόνο τις συντάξεις του αύριο. Μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο προσέλκυσης και διατήρησης εργαζομένων για τις επιχειρήσεις, να ενισχύσει τη μακροχρόνια αποταμίευση, να αυξήσει την ανθεκτικότητα του ασφαλιστικού συστήματος και να δημιουργήσει μια μεγαλύτερη βάση κεφαλαίων που μπορούν να στηρίξουν την ελληνική οικονομία και τις επενδύσεις.
Πάνω από όλα, όμως, αφορά τη νέα γενιά.
Αφορά τη δυνατότητα ενός νέου ανθρώπου, χωρίς μεγάλο αρχικό κεφάλαιο, να δημιουργήσει σταδιακά μέσα από τη μακροχρόνια αποταμίευση ένα πρόσθετο συνταξιοδοτικό κεφάλαιο. Να διαθέτει περισσότερα εργαλεία και περισσότερες επιλογές, για να σχεδιάσει το μέλλον του με μεγαλύτερη σιγουριά.
Με το νέο νομοσχέδιο επιχειρούμε να χτίσουμε σήμερα τον δεύτερο πυλώνα του μέλλοντος. Έναν δεύτερο πυλώνα αξιόπιστο, ευέλικτο και προσβάσιμο σε περισσότερους.
