Σε μια περίοδο όπου οι επενδύσεις σε ενεργειακά έργα, δίκτυα και ψηφιακές υποδομές τρέχουν με γρήγορους ρυθμούς, η επιτυχία δεν κρίνεται πια στα εγκαίνια. Η πραγματική δοκιμασία ξεκινά από τη συνδεσιμότητα, την αγορά και τη βιωσιμότητα. Το βασικό ζήτημα, όπως αναλύει στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο Δρ. Ing. Γιώργος Πεχλιβάνογλου, Deputy CEO της Eunice Energy Group, είναι ότι τα τεχνικά άρτια έργα χρειάζονται ολοκληρωμένο σχεδιασμό για να μην μείνουν μετέωρα.
Όπως σημειώνει ο ίδιος στο άρθρο του, με αφορμή τη συμμετοχή του στο Southeast Europe Energy Forum στη Θεσσαλονίκη και τη θεματική ενότητα «East Med Energy Dynamics: Upstream Resources, Interconnections and Regional Cooperation», η ανάγκη για συνέργειες ανάμεσα στο κράτος και τις επιχειρήσεις είναι πλέον επιτακτική. Από ταχυφορτιστές και αιολικά πάρκα μέχρι σύγχρονα data centers, οι μεγάλες επενδύσεις πρέπει να απαντούν σε πραγματικές ανάγκες και να μη μετατρέπονται σε αδρανή, δαπανηρά έργα.
Ακολουθεί ολόκληρο το άρθρο του κ. Πεχλιβάνογλου. Ας πούμε ότι βρίσκουμε ένα καλό σημείο δίπλα σε έναν μεγάλο δρόμο και αποφασίζουμε να βάλουμε έναν ταχυφορτιστή ηλεκτρικών αυτοκινήτων. Σύγχρονο μηχάνημα, μεγάλη ισχύς, ωραία πινακίδα. Αν όμως από εκεί περνούν λίγα ηλεκτρικά αυτοκίνητα ή το τοπικό δίκτυο δεν μπορεί να δώσει την απαιτούμενη ισχύ, δεν φτιάξαμε σταθμό φόρτισης. Φτιάξαμε μια αρκετά ακριβή διακόσμηση στην άκρη του δρόμου.
Κάπως έτσι πρέπει να βλέπουμε πλέον όλα τα ενεργειακά έργα και τις υπόλοιπες υποδομές. Για χρόνια, η συζήτηση έκλεινε σε τρία ερωτήματα: βγαίνει η άδεια; υπάρχει σύνδεση στο δίκτυο; βρίσκονται τα χρήματα; Αν οι απαντήσεις ήταν θετικές, ξεκινούσαν οι πανηγυρισμοί. Μόνο που η ζωή ενός έργου αρχίζει πολύ πριν από την κατασκευή του, όχι την ημέρα που κόβεται η κορδέλα από τον τοπικό βουλευτή.
Ένα αιολικό πάρκο, μια μπαταρία ή ένα ηλεκτρικό καλώδιο δεν λειτουργούν μόνα τους. Εξαρτώνται από το δίκτυο, τις τιμές, τη ζήτηση, τις γειτονικές αγορές και, όλο και περισσότερο, από τη γεωπολιτική. Όταν αρχίζεις να χαράζεις γραμμές πάνω στον χάρτη, από πού θα περάσει ένα καλώδιο, πού θα φτάσει ένας αγωγός, σε ποιο λιμάνι θα καταλήξει ένα φορτίο, διαπιστώνεις γρήγορα ότι αυτές οι γραμμές περνούν και μέσα από τις σχέσεις των κρατών, των αγορών και των εταιρικών συμφερόντων.
Εδώ χρειάζεται το κράτος αλλά και οι επιχειρήσεις να βλέπουν ολόκληρη την εικόνα. Ενέργεια, δρόμοι, λιμάνια, τηλεπικοινωνίες, νερό και ασφάλεια πρέπει να σχεδιάζονται μαζί. Όχι επειδή η λέξη «ολιστικά» είναι της μόδας, αλλά επειδή στην πράξη το ένα μπλοκάρει ή ξεμπλοκάρει το άλλο.
Πάρτε για παράδειγμα ένα νησί με πολύ ήλιο. Βάζουμε φωτοβολταϊκά και το μεσημέρι έχουμε περισσότερη ενέργεια από όση χρειαζόμαστε. Αν υπάρχει μπαταρία, κρατάμε ένα μέρος για το βράδυ. Αν λειτουργεί μονάδα αφαλάτωσης, μπορούμε να παράγουμε νερό τις ώρες της μεγάλης παραγωγής. Αν τότε φορτίζονται και τα οχήματα, ακόμη καλύτερα. Αν, όμως, κάθε υπηρεσία σχεδιάσει το δικό της έργο χωρίς να μιλήσει με την άλλη, μπορεί όλοι να έχουν κάνει σωστά τη δουλειά τους και το νησί να συνεχίζει να καίει πετρέλαιο. Κλασικό ελληνικό παράδειγμα, αλλά όχι μόνο, αφού όλο και περισσότερο βλέπουμε τέτοια κακά παραδείγματα σε όλο τον κόσμο.
Οι επιχειρήσεις, από την πλευρά τους, έχουν άλλη ευθύνη. Πρέπει να κοιτούν το σύστημα, αλλά ταυτόχρονα να αποδεικνύουν ότι κάθε έργο στέκεται στα πόδια του. Η μεγάλη εθνική στρατηγική δεν πληρώνει αυτομάτως τις δόσεις. Μια μπαταρία χρειάζεται έσοδα. Ένας φορτιστής χρειάζεται οδηγούς EV. Ένα καλώδιο χρειάζεται αγορές που πραγματικά θέλουν να ανταλλάξουν ενέργεια. Οι συνέργειες είναι πολύτιμες, αλλά δεν κάνουν ως διά μαγείας τα κόκκινα νούμερα πράσινα.
Το ίδιο ισχύει και για τα κέντρα δεδομένων, τα γνωστά data centers. Δεν αρκεί να χτίσουμε ένα μεγάλο κτίριο, να το γεμίσουμε servers και να περιμένουμε τις διεθνείς εταιρείες στην πόρτα. Οι πελάτες θέλουν ρεύμα χωρίς διακοπές και σε ανταγωνιστική τιμή, γρήγορη σύνδεση με οπτικές ίνες, ασφάλεια και ψύξη χωρίς απαγορευτικό κόστος. Πάνω απ’ όλα θέλουν εξειδικευμένο προσωπικό on site. Σε μια θερμή χώρα εξετάζουν και το νερό, αλλά και γενικά τα ρίσκα για την ασφάλεια κρίσιμων υποδομών στην περιοχή. Οι servers δεν συγκινούνται από την υπέροχη θέα ούτε ψηφίζουν τον δήμαρχο που έκανε τα εγκαίνια.
Υπάρχει και κάτι ακόμη. Τα έργα χρειάζονται χρόνια για να αδειοδοτηθούν και να κατασκευαστούν, ενώ η τεχνολογία αλλάζει μέσα σε μήνες. Η τεχνητή νοημοσύνη, για παράδειγμα, ανέτρεψε πολύ γρήγορα τις προβλέψεις για την κατανάλωση των data centers. Άρα ο μακροχρόνιος σχεδιασμός πρέπει να μένει σταθερός στον στόχο, αλλά ευέλικτος στον τρόπο. Με στάδια, εναλλακτικά σενάρια και συνεχή έλεγχο των δεδομένων. Το σχέδιο γράφεται για να διορθώνεται, όχι για να κορνιζάρεται.
Η ολιστική προσέγγιση, λοιπόν, δεν σημαίνει να βάλουμε όλα τα έργα σε ένα μεγάλο PowerPoint και να τα ενώσουμε με βελάκια. Σημαίνει να καταλαβαίνουμε πώς επηρεάζει το ένα το άλλο, ποιος αναλαμβάνει κάθε ευθύνη και ποιος πληρώνει τον λογαριασμό. Το κράτος πρέπει να διαβάζει τον χάρτη. Η επιχείρηση πρέπει να διαβάζει την αγορά. Και οι δύο πρέπει να διαβάζουν τα δεδομένα.
Διαφορετικά, μπορεί να κατασκευάσουμε ένα τεχνικά άψογο έργο στο σωστό σημείο, αλλά για τη λάθος ανάγκη. Και αυτός είναι ίσως ο ακριβότερος τρόπος να αποδείξουμε ότι είχαμε έναν πολύ καλό χάρτη, απλώς τον κρατούσαμε ανάποδα.
