Ανησυχητικές είναι οι εικόνες που έρχονται τις τελευταίες ημέρες από μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις. Επεισόδια, φωτιές, λεηλασίες, συλλήψεις και κυβερνήσεις που προσπαθούν να επαναφέρουν την τάξη με όλο και πιο αυστηρά μέτρα. Από το Παρίσι μέχρι το Μιλάνο, η κοινωνική ένταση μεγαλώνει και το ερώτημα είναι ένα: Τι συμβαίνει τελικά στην Ευρώπη;
Στη Γαλλία, μετά τα σοβαρά επεισόδια του Σαββατοκύριακου, η κυβέρνηση αποφάσισε να προχωρήσει σε απαγορεύσεις κυκλοφορίας σε συγκεκριμένες περιοχές. Στο Παρίσι, στο επίκεντρο βρίσκονται η Πλατεία Δημοκρατίας και το Λε Αλ, ενώ περιορισμοί ανακοινώθηκαν και σε άλλες πόλεις.
Ο απολογισμός είναι βαρύς. Περίπου 2.400 συλλήψεις και σχεδόν 3.000 επιχειρήσεις που υπέστησαν ζημιές ή λεηλασίες, σύμφωνα με τις κυβερνητικές εκτιμήσεις. Ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί δεν αποκλείει ακόμη και την κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης.
Στην Ιταλία, η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι επιλέγει ακόμη πιο αυστηρή στάση. Σχεδιάζεται η αποστολή 500 επιπλέον στρατιωτών στο Μιλάνο, ενώ προωθούνται νέα μέτρα για την αντιμετώπιση της βίας και των λεηλασιών. Στο κέντρο της πόλης, αρκετά καταστήματα παρέμειναν κλειστά από τον φόβο νέων επεισοδίων.
Η κατάσταση είναι τεταμένη και σε άλλες χώρες. Στην Αλβανία, οι αντικυβερνητικές διαδηλώσεις έχουν οδηγήσει σε σοβαρές συγκρούσεις, με 295 τραυματίες, σύμφωνα με τις αρχές. Στο Βέλγιο, επεισόδια σε Βρυξέλλες και Λιέγη οδήγησαν σε 195 προσαγωγές και συλλήψεις, ενώ η κυβέρνηση εξετάζει τη δημιουργία ειδικής δύναμης ασφαλείας.
Τι κρύβεται όμως πίσω από όλη αυτή την ένταση;
Είναι εύκολο να βλέπουμε τις εικόνες με τις φωτιές και τις καταστροφές και να μιλάμε μόνο για την ανάγκη επιβολής της τάξης. Και φυσικά, κανείς δεν μπορεί να δικαιολογήσει τη βία, τις λεηλασίες και τις επιθέσεις. Οι άνθρωποι που βλέπουν τα καταστήματα και τις περιουσίες τους να καταστρέφονται δεν φταίνε σε τίποτα.
Δεν σημαίνει ότι όλες οι κινητοποιήσεις έχουν την ίδια αιτία. Σημαίνει όμως ότι σε αρκετές ευρωπαϊκές κοινωνίες υπάρχει μια δυσαρέσκεια που δεν μπορεί να αγνοηθεί.
Αρκούν οι αστυνομικοί, οι στρατιώτες και οι απαγορεύσεις κυκλοφορίας για να ηρεμήσει μια κοινωνία;
Μπορεί τέτοια μέτρα να σταματήσουν προσωρινά τα επεισόδια. Δεν μπορούν όμως να λύσουν την ακρίβεια, να βελτιώσουν την καθημερινότητα ή να κάνουν τους πολίτες να εμπιστευτούν ξανά τις κυβερνήσεις τους.
Από την άλλη, πρέπει να γίνει ξεκάθαρο ότι άλλο πράγμα είναι η διαμαρτυρία και άλλο η καταστροφή. Ο κόσμος έχει κάθε δικαίωμα να βγαίνει στους δρόμους και να ζητά καλύτερες συνθήκες ζωής. Δεν έχει όμως κανείς το δικαίωμα να μετατρέπει μια πόλη σε πεδίο μάχης.
Η Ευρώπη χρειάζεται λύσεις, όχι μόνο απαγορεύσεις
Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι η συζήτηση κινδυνεύει να περιοριστεί στο πώς θα σταματήσουν οι ταραχές και όχι στο γιατί όλο και περισσότεροι άνθρωποι αισθάνονται απογοητευμένοι.
Οι κυβερνήσεις έχουν υποχρέωση να προστατεύσουν τους πολίτες. Έχουν όμως και την ευθύνη να ακούσουν τις αγωνίες τους.
Γιατί μπορείς να βγάλεις στρατό στους δρόμους, μπορείς να απαγορεύσεις την κυκλοφορία, μπορείς να κάνεις χιλιάδες συλλήψεις. Δεν μπορείς όμως να εξαφανίσεις με διαταγές τα προβλήματα μιας κοινωνίας.
Και αυτό είναι το μήνυμα που πρέπει να καταλάβουν οι ευρωπαϊκές ηγεσίες. Η τάξη είναι απαραίτητη, αλλά από μόνη της δεν φέρνει την κοινωνική ηρεμία.
Μια κοινωνία δεν ηρεμεί πραγματικά όταν απλώς αδειάζουν οι δρόμοι. Ηρεμεί όταν οι άνθρωποί της αισθάνονται ότι κάποιος τους ακούει και ότι υπάρχει ελπίδα για το αύριο.
