Ο στατικός μοντελισμός αγγίζει τα όρια της καθαρής τέχνης, της ιστορικής καταγραφής και της απόλυτης προσήλωσης, και γι’ αυτό ξεχωρίζει από άλλα χόμπι. Για τρεις ημέρες, από τις 6 έως και τις 8 Νοεμβρίου 2026, η καρδιά του ελληνικού μοντελισμού χτυπά στο Εκθεσιακό Κέντρο Περιστερίου, όπου η IPMS Hellas διοργανώνει την 45η Ετήσια Έκθεση – Διαγωνισμό της.
Πρόκειται για το κορυφαίο μοντελιστικό γεγονός της χρονιάς στη χώρα, έναν θεσμό που εδώ και δεκαετίες συγκεντρώνει εκατοντάδες εκθέτες με εντυπωσιακά έργα και κοινό κάθε ηλικίας, που παρακολουθεί με ενδιαφέρον τη μικρογραφία.
«Είμαστε πάρα πολύ ικανοποιημένοι από τη συμμετοχή. Έχουμε ξεπεράσει τις 1.000 προεγγραφές και καλύπτονται όλες οι κατηγορίες εκθεμάτων με σημαντική ποικιλία», δηλώνει ο πρόεδρος του ΔΣ της IPMS Ελλάδος, Παύλος Τσέκας, μιλώντας για τη φετινή έκθεση αλλά και για το τι είναι ο στατικός μοντελισμός.
«Μιλάμε για μια μορφή τρισδιάστατης δημιουργίας, τρισδιάστατης τέχνης. Δεν είναι απλά παιχνίδια αυτά που θα δείτε. Είναι η μεταφορά της πραγματικότητας ή της φαντασίας σε μινιατούρες υπό κλίμακα», τονίζει. Για το ιδανικό αποτέλεσμα, όπως λέει, χρειάζονται εμπειρία, επιμονή, διάβασμα, ιστορική γνώση και αρκετές ώρες από τον ελεύθερο χρόνο. «Εάν θέλεις να ασχοληθείς με μια μινιατούρα ιστορικού εκθέματος, αν θες να κατασκευάσεις ένα αεροπλάνο, θα πρέπει να έχεις αφιερώσει χρόνο στη δράση του συγκεκριμένου αεροσκάφους, στις ημερομηνίες τις οποίες αυτό υπηρέτησε, προκειμένου να επιτύχεις όχι μόνο την απόδοση της παραλλαγής του και των διακριτικών του, αλλά και τις φθορές που αυτό ανέπτυξε κατά τη διάρκεια της υπηρεσίας του», λέει.
Το «make and take» για τα μικρά παιδιά δίνει και φέτος μια πιο ανοιχτή διάσταση στην έκθεση, με στόχο να φέρει νέους ανθρώπους κοντά στο χόμπι.
Όσο για το αν υπάρχει νέο ενδιαφέρον από τα παιδιά, ο Παύλος Τσέκας απαντά πως είναι περιορισμένο, αλλά υπάρχει. «Και εμείς είμαστε εδώ για να το συντηρήσουμε. Μια από τις πιο εμβληματικές πράξεις την οποία το σωματείο μας, η IPMS Ελλάδος, έχει επιτύχει στα 45 χρόνια λειτουργίας του από το 1981, είναι η σύσταση των εργαστηρίων μοντελισμού για παιδιά 6 έως 12 ετών. Το λεγόμενο make and take, όπου οι μικροί μας φίλοι εντελώς δωρεάν έρχονται στις εκθέσεις μας και μαζί με μέλη μας εκπαιδευτές – εθελοντές, αποκτούν τις ικανότητες και τη γνώση να κατασκευάσουν το πρώτο τους μοντέλο, έτσι ώστε να αποκτήσουν άλλο ένα ενδιαφέρον πέρα από το tablet ή το smartphone», σημειώνει.
Από το πλαστικό κιτ στο ιστορικό κειμήλιο και τα έργα τέχνης, ο στατικός μοντελισμός δίνει έμφαση στη λεπτομέρεια, την ιστορική ακρίβεια και τη ρεαλιστική απεικόνιση με τεχνικές όπως η παλαίωση (weathering). Δεν πρέπει να συγχέεται με τον τηλεκατευθυνόμενο μοντελισμό (R/C), όπου η έμφαση δίνεται στην κίνηση, τη μηχανική και τη δράση και περιλαμβάνει τηλεκατευθυνόμενα αυτοκίνητα (on-road/off-road), αεροπλάνα, ελικόπτερα, drones και σκάφη που κινούνται είτε με ηλεκτρικούς κινητήρες (μπαταρίες) είτε με θερμικούς κινητήρες εσωτερικής καύσης (nitro/βενζίνη).
Η μεγαλύτερη πρόκληση για έναν μοντελιστή είναι ο ρεαλισμός: οι διάφορες τεχνικές που χρησιμοποιούνται κάνουν ένα πλαστικό αεροπλανάκι να μοιάζει σαν να έχει μόλις επιστρέψει από μια σκληρή αερομαχία, γεμάτο λάδια, καπνιές και φθορές από τον χρόνο. Κι όμως, είναι απλά ένα μοντέλο, δουλεμένο πολλές ώρες, μέρες ή και μήνες με πολύ κόπο και μεράκι από τον μοντελιστή, που δεν αρκέστηκε στις οδηγίες συναρμολόγησης του κατασκευαστή, αλλά έβαλε τις δικές του «πινελιές» μετατρέποντας ένα πλαστικό μοντέλο σε έργο τέχνης.
Πώς ξεχωρίζεις όμως ένα καλό μοντέλο από ένα πολύ καλό; Κατάλληλος να δώσει απαντήσεις είναι ο Δημήτρης Κοντός, αντιπρόεδρος της Ένωσης και κριτής του διαγωνιστικού μέρους της Έκθεσης.
«Υπάρχουν πάρα πολλά μικρά σημεία, τα οποία ξεχωρίζουν το πολύ καλό μοντέλο από το καλό», λέει. «Για παράδειγμα, ένα πολύ εντυπωσιακό μοντέλο μπορεί να έχει κάποιες ατέλειες. Να μην είναι ιστορικά σωστό, να μην πατάει σωστά, το βάψιμό του να μην είναι αυτό που πρέπει ή να μην έχει γίνει με τον τρόπο που πρέπει. Είναι αυτό που λέμε ότι ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες», σημειώνει.
Για το επίπεδο του φετινού διαγωνισμού, ο κ. Κοντός αναφέρει ότι είναι σε μεγάλο ποσοστό ανεβασμένο, σε βαθμό που, όπως λέει, οι κριτές έχουν άγχος για το πώς θα βαθμολογήσουν.
Όσο για το αν οι Έλληνες μοντελιστές θεωρούνται πολύ καλοί σε παγκόσμιο επίπεδο, απαντά: «Το επίπεδο των Ελλήνων μοντελιστών είναι εξαιρετικό. Σε διάφορα είδη όπως στα αεροπλάνα, στα καράβια ή στις φιγούρες μοντελισμού έχουμε μερικούς από τους κορυφαίους στον πλανήτη».
Οι επισκέπτες που θα βρεθούν στο Εκθεσιακό Κέντρο Περιστερίου το τριήμερο 6-8 Νοεμβρίου θα έχουν την ευκαιρία να θαυμάσουν από κοντά εκατοντάδες μοντέλα, χωρισμένα σε συγκεκριμένες διαγωνιστικές κατηγορίες:
– Αεροπλάνα και Ελικόπτερα: Από τα διπλάνα του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου μέχρι τα σύγχρονα F-16 και Rafale της Πολεμικής μας Αεροπορίας.
– Στρατιωτικά Οχήματα: Άρματα μάχης, θωρακισμένα και οχήματα υποστήριξης.
– Ναυτικός Μοντελισμός: Επιβλητικά θωρηκτά, ιστορικά ιστιοφόρα και υποβρύχια.
– Πολιτικά Οχήματα: Λαμπερά supercars, ιστορικά αυτοκίνητα, μοτοσυκλέτες και φορτηγά.
– Φιγούρες και Sci-Fi: Ιστορικές μινιατούρες πολεμιστών από την Αρχαία Ελλάδα μέχρι σήμερα, αλλά και μοντέλα από το Star Wars, το Warhammer και ταινίες επιστημονικής φαντασίας.
– Διοράματα: Ολόκληρες τρισδιάστατες σκηνές που «παγώνουν» μια στιγμή του χρόνου, από μια μάχη στα χιονισμένα βουνά μέχρι ένα πολυσύχναστο λιμάνι ή ένα φουτουριστικό εργοστάσιο.
Ο φετινός διαγωνισμός περιλαμβάνει και τρία επετειακά θέματα:
1. 90 Χρόνια Spitfire (το ιστορικό βρετανικό καταδιωκτικό σε όλες τις κλίμακες)
2. Panzer Grey (οχήματα του γερμανικού στρατού βαμμένα σε αυτό το γκρι χρώμα)
3. 25 Χρόνια από την πρώτη προβολή του «Άρχοντα των Δαχτυλιδιών»
Η έκθεση δεν απευθύνεται μόνο στους μυημένους του χόμπι. Είναι μια ευκαιρία για μια οικογενειακή βόλτα, καθώς τα παιδιά θα εντυπωσιαστούν από τη μικροσκοπική λεπτομέρεια των εκθεμάτων και οι μεγαλύτεροι θα κάνουν ένα νοσταλγικό ταξίδι στην ιστορία και την τεχνολογία.
Παράλληλα, στον χώρο της έκθεσης θα λειτουργούν εμπορικά περίπτερα από τα μεγαλύτερα μοντελιστικά καταστήματα της Ελλάδας. Εκεί, οι επισκέπτες μπορούν να προμηθευτούν κιτ, χρώματα, εργαλεία, αλλά και να λάβουν συμβουλές από έμπειρους μοντελιστές για το πώς να κάνουν τα πρώτα τους βήματα στο χόμπι.
Αν αναζητάτε μια δημιουργική διέξοδο, αγαπάτε την ιστορία και την κατασκευή ή θέλετε να γεμίσετε το Σαββατοκύριακό σας με εικόνες δεξιοτεχνίας, η 45η έκθεση της IPMS Hellas στο Περιστέρι είναι το ραντεβού του Νοεμβρίου. Η έκθεση, στο Εκθεσιακό Κέντρο Περιστερίου στη Δωδεκανήσου και Αγίου Βασιλείου, στον σταθμό Μετρό Ανθούπολη, θα είναι ανοιχτή για το κοινό σήμερα Σάββατο από 10:00 έως 21:00 και αύριο Κυριακή από 10:00 έως 16:00.
Το εισιτήριο, ένα και για τις δύο ημέρες, κοστίζει 5 ευρώ για επισκέπτες άνω των 18 ετών.
Η ιστορία του στατικού μοντελισμού στην Ελλάδα συνδέεται άμεσα με την εξέλιξη του χόμπι διεθνώς και με την ίδρυση της IPMS Hellas, που δημιουργήθηκε το 1981 ως μη κερδοσκοπικός σύλλογος για φίλους του στατικού μοντελισμού κάθε ηλικίας. Είναι το ελληνικό παράρτημα της International Plastic Modellers’ Society (IPMS), η οποία γεννήθηκε στην Αγγλία στις αρχές της δεκαετίας του 1963, ή 1960-1963, με σκοπό την προώθηση, την υποστήριξη και την ανάπτυξη του στατικού μοντελισμού. Οι άνθρωποί του, είτε μέλη του ΔΣ είτε κριτές των διαγωνισμών, είναι όλοι εθελοντές και προσφέρουν αφιλοκερδώς τις υπηρεσίες τους, επειδή αγαπούν αυτό που κάνουν. Τα πρώτα χρόνια, από το 1960 έως το 1970, ο μοντελισμός στην Ελλάδα ξεκίνησε ερασιτεχνικά από λίγους πρωτοπόρους που έβρισκαν με δυσκολία πλαστικά κιτ, κυρίως αεροπλάνα και πλοία, από το εξωτερικό ή σε ελάχιστα συνοικιακά καταστήματα παιχνιδιών. Τότε ο μοντελισμός δεν είχε δικό του αυτόνομο χώρο, ενώ τα πρώτα πλαστικά κιτ, κυρίως Airfix, Matchbox και Revell, έφταναν στην Ελλάδα ως «προχωρημένα παιχνίδια». Εμβληματικά καταστήματα παιχνιδιών της Αθήνας, όπως ο Πανταζόπουλος, ο Μουστάκας στα πρώτα του βήματα, ο Δαμίγος και ο Κουρτάκης, είχαν μικρές γωνιές με μοντέλα.
Με την ίδρυση της IPMS Hellas το 1981, το χόμπι απέκτησε «στέγη», δομή, επίσημους κανόνες κρίσης για διαγωνισμούς και έναν τρόπο επικοινωνίας μεταξύ των μοντελιστών της χώρας. Η άνθηση ήρθε τις δεκαετίες του 1990 και του 2000, όταν ο μοντελισμός γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη με τη δημιουργία εξειδικευμένων καταστημάτων, την αύξηση της ποιότητας των διαθέσιμων κιτ και τη βελτίωση των τεχνικών, όπως ρητίνες, photo-etch, αερογράφοι και weather techniques. Οι πανελλήνιες εκθέσεις άρχισαν να προσελκύουν χιλιάδες επισκέπτες και συμμετοχές από το εξωτερικό.
Σήμερα, ο στατικός μοντελισμός στην Ελλάδα παραμένει μια ζωντανή, απαιτητική μορφή τέχνης και ιστορικής αποτύπωσης, με την IPMS Hellas να συντονίζει σταθερά τον πυρήνα της κοινότητας.
Ήταν στα μέσα της δεκαετίας του ’80, όταν ο Κώστας Καλφάκης άνοιγε το πρώτο ιστορικό μαγαζί στην Ιπποκράτους, δημιουργώντας τον δρόμο του μοντελισμού στο κέντρο της Αθήνας. Η ιστορία της επιχείρησης είχε ξεκινήσει στην οδό Σταδίου 50, στην είσοδο της τότε Στοάς, μέσα στο βιβλιοπωλείο που διατηρούσε ο Παράσχος Καλφάκης από το 1946. Ο Κώστας Καλφάκης, μαθητής ακόμη τότε, είχε μεγάλη αγάπη για τον μοντελισμό και άρχισε να φέρνει στο βιβλιοπωλείο τα πρώτα πλαστικά μοντέλα, δημιουργώντας έτσι το πρώτο εξειδικευμένο κατάστημα μοντελισμού στην Ελλάδα, που τις επόμενες δεκαετίες εξελίχθηκε σε σημείο αναφοράς για τους λάτρεις του χόμπι.
Το 1984 συστάθηκε η εταιρία και λίγο αργότερα άνοιξε το κατάστημα της Ιπποκράτους. Από τότε και για πολλά χρόνια, πολλά μαγαζιά με αυτό το αντικείμενο άνοιξαν εκεί, μετατρέποντας τον δρόμο σε στέκι του μοντελισμού. Εξίσου ιστορικό και χαρακτηριστικό ήταν για πολλά χρόνια το Plastimodellismo, ένα από τα πιο διάσημα καταστήματα αποκλειστικά για στατικό μοντελισμό. Για δεκαετίες στεγάστηκε ψηλά στην Ιπποκράτους και αποτέλεσε το αντίπαλο δέος ή, σωστότερα, το συμπλήρωμα του Καλφάκη για τους λάτρεις των πλαστικών κιτ, των εξειδικευμένων χρωμάτων και των ιστορικών φιγούρων.
Τα χρόνια πέρασαν, οι εποχές άλλαξαν, τα ιστορικά μαγαζιά έκλεισαν είτε οριστικά, όπως ο Καλφάκης, είτε δίνοντας τη θέση τους κυρίως σε ηλεκτρονικά καταστήματα (e-shops) που είναι πολλά και ιδιαίτερα εξειδικευμένα. Ωστόσο, για τους παλιούς μοντελιστές που μεγάλωσαν με τη μυρωδιά της κόλλας και των χρωμάτων μέσα στα παραδοσιακά καταστήματα, δεν είναι το ίδιο…
Πλέον, στην Ιπποκράτους υπάρχει μόνο ένα φυσικό μοντελιστικό κατάστημα, το Fasma Models, που βρίσκεται ακριβώς απέναντι από εκεί όπου ήταν ο Καλφάκης. Είναι το μόνο που κρατά ζωντανές τις μνήμες των μοντελιστών και την αγάπη τους για τις βόλτες στην Ιπποκράτους…
Καταστήματα μοντελισμού υπάρχουν και σε άλλες περιοχές της Αθήνας και της Ελλάδας, όμως η συγκεκριμένη αναφορά γίνεται για την οδό Ιπποκράτους και τον ρόλο που έπαιξε στη δημιουργία της μοντελιστικής κοινότητας στη χώρα.
Τέλος, ο μοντελισμός είναι ένα μαγικό χόμπι, με αρχή, μέση και τέλος στην εργασία του, με διάβασμα πριν από το ξεκίνημα του μοντέλου και πολλή λεπτομέρεια έως το φινίρισμά του. Κάτι παραμυθένιο, που όμως, όπως όλα τα παραμύθια, έχει και τον δικό του δράκο ή, όπως λένε οι μοντελιστές, το «τέρας της μοκέτας».
Φανταστείτε πως είστε στον πάγκο εργασίας σας και κόβετε ένα κομματάκι από το πλαστικό πλέγμα με τα μέρη του μοντέλου. Για κάποιο αδιευκρίνιστο λόγο, το μικρό – αλλά πολύ σημαντικό – κομμάτι φεύγει από το χέρι σας και πέφτει κάτω, στο χαλί, τη μοκέτα, τη φλοκάτη ή ακόμα και στο πάτωμα. Υπάρχει αυτός ο «δράκος» που ως δια μαγείας το εξαφανίζει και πιθανότατα δεν το βρίσκετε ποτέ, ή τουλάχιστον όχι όσο φτιάχνετε το μοντέλο σας. Πιθανότατα θα το βρείτε όταν θα έχετε χάσει κάποιο άλλο κομμάτι από άλλο μοντέλο που θα πέσει επίσης στα αδηφάγα σαγόνια του τέρατος του παραμυθιού μας, αλλά τότε θα είναι ήδη πολύ αργά. Φήμες λένε ότι κάποιοι έχουν δαπανήσει πολλές ώρες γονατιστοί με έναν φακό και μοντελιστικά γυαλιά, ψάχνοντας στο πέλος του χαλιού το μοιραίο κομματάκι. Και, πιστέψτε με, η ικανοποίηση όταν, και αν, το βρεις δεν περιγράφεται…
