Το νέο βιβλίο εθνικές αξίες του Τάσου Αθανασιάδη, με τίτλο Αναγνωρίσεις, κυκλοφορεί σε λίγες μέρες και ο ίδιος εξηγεί γιατί επέλεξε αυτόν τον τίτλο. Η συλλογή δοκιμίων φωτίζει, μέσα από τα δικά του λόγια, τη σχέση του με το πνεύμα, τη λογοτεχνία και την ελληνική ιδιοπροσωπία.
Ο Τάσος Αθανασιάδης μάς λέει:
«Στον τομέα του πνεύματος δεν υπάρχει χώρος για δογματικές κρίσεις. Ψηλαφούμε βαδίζοντας με βήμα σημειωτόν και κάνοντας συνεχώς αναγνωρίσεις εδάφους. [] Στις Αναγνωρίσεις, που έχουν γραφτεί μέσα στην τελευταία εικοσαετία, θίγω θέματα της πνευματικής και κοινωνικής γενικά ζωής. Από το είδος αυτών των θεμάτων, το βιβλίο χωρίζεται σε τέσσερα μέρη».
«Το πρώτο μέρος, οι Απόψεις, περιλαμβάνει τα δοκίμια Χρόνος και πόνος, Διάλογος με νέο μοναχό, Μυθιστορηματική μαρτυρία, Γιατί οι γυναίκες αγαπούν το μυθιστόρημα, Τι εννοούμε όταν λέμε είναι πολύ γυναίκα και Η νεώτερη βιογραφική τέχνη. Στο δεύτερο μέρος, στις Τρεις μορφές του σύγχρονου ουμανισμού, δίνω τρία ψυχοβιογραφικά πορτραίτα: του φυσικού Ρόμπερτ Οππενχάιμερ, του βιολόγου Ζαν Ροστάν και του μυθιστοριογράφου Άλντους Χάξλεϋ, που ανήκουν στους κύριους εκπροσώπους του σύγχρονου ουμανιστικού πνεύματος. Το τρίτο μέρος, Απ την πινακοθήκη μου, περιέχει δοκίμια ή μελετήματα για τον Ελευθέριο Βενιζέλο, τον Περικλή Γιαννόπουλο, τον Ζαχαρία Παπαντωνίου, τον Κώστα Χατζόπουλο, τον Φώτο Πολίτη, τον Αλέξανδρο Πάλλη και τον Κ. Καρθαίο. Τέλος, στο τέταρτο μέρος, τα Κείμενα, κάνω ένα σκιαγράφημα του Καζαντζακικού ανθρώπινου τύπου, αναλύω τον ιδανικώτερο τύπο της Λογοτεχνίας μας, τον Κατάδικο του Κώστα Θεοτόκη, και μελετώ την Πεζογραφία του Βενέζη».
Στο κείμενό του, ο Αθανασιάδης σημειώνει ακόμη ότι ο μυθιστοριογράφος εκφράζεται συχνά και με το δοκίμιο, καθώς μέσα από μορφές και θέματα της πνευματικής και κοινωνικής ζωής αποκαλύπτει πιο καθαρά τις ιδέες και τις πεποιθήσεις του. Με αυτόν τον τρόπο, όπως λέει, ο λογοτέχνης «αυτοβιογραφείται πνευματικά», δείχνοντας τα οδόσημα της διαδρομής του και τις φάσεις που ακολούθησε το πνεύμα του μέχρι να διαμορφώσει άποψη, πεποίθηση ή πίστη.
«Έτσι και για μένα, η βιογραφία και το δοκίμιο είναι αναγκαία συμπληρωματικά μέσα έκφρασης, ύστερα απ το κύριο, το μυθιστόρημα. Γι αυτό δεν το κρύβω πως με στενοχωρεί, συχνά, η συμβουλή που μου δίνουν μερικοί —καλοπροαίρετοι άλλωστε— κριτικοί, γιατί αισθάνομαι πως με παρεξηγούν: να βιογραφήσω μορφές ελληνικές. Αλλά εγώ δεν είμαι επαγγελματίας, ας πούμε, βιογράφος. Αισθάνομαι την ανάγκη να αναπαραστήσω, με πολλή μάλιστα ελευθερία, μια σταδιοδρομία — όπως έκανα με το Ταξίδι στη μοναξιά για τον Ιωάννη Καποδίστρια, στο Ντοστογιέφσκη από το κάτεργο στο πάθος, στα Τρία παιδιά του αιώνα τους, για τον Ουγκώ, τον Τολστόη και πάλι για τον Ντοστογιέφσκη. Τελευταία, για τον Αλβέρτο Σβάιτσερ — επειδή στον πνευματικό δρόμο μου συναντήθηκα με τις προσωπικότητες αυτές, με γοήτευσαν, με επηρέασαν ή πάλεψα να αποσείσω την επιρροή τους».
«Δεν σας κρύβω πως η δεοντολογία του σύγχρονου επιστημονικού ουμανισμού είναι, αυτή τη στιγμή, ό,τι με ελκύει και με γαληνεύει σαν πίστη, ύστερα από μια μακριά θητεία μου στην ηθικολογία του χριστιανισμού. Εξ άλλου, σαν καλλιτεχνική δημιουργία, τη σαφή στροφή μου στις εθνικές ρίζες την εκφράζει ένα νέο μυθιστορηματικό τρίπτυχο που άρχισα να γράφω και που είναι εμπνευσμένο απο τη μήτρα του ελληνισμού, το Αιγαίο, σαν ανθρώπινο τοπίο. Σε μιαν εποχή όπου το ρεύμα και το πνεύμα του ισοπεδωτικού διεθνισμού απειλεί να αλλοιώσει την εθνική ιδιοτυπία μας με την ομοιομορφία του —έχει κιόλας μεταβάλει τον τρόπο που σκεπτόμαστε, συναλλασσόμαστε, εκφραζόμαστε, κατοικούμε, ντυνόμαστε, διασκεδάζουμε, τη νοοτροπία μας—, νομίζω ότι είναι χρέος εθνικό να εξάρει κανείς στο έργο του —με τρόπο βέβαια καλλιτεχνικά νόμιμο— τις εθνικές αξίες. Να τις μνημονεύσει, με τις μικρές δυνάμεις του — αν είναι μοιραίο να παρασυρθούν μέσα στους αιώνες από αυτό το ρεύμα της ομοιομορφίας. Έτσι, ανάμεσα στ άλλα, ένα λογοτεχνικό ή καλλιτεχνικό έργο γίνεται αρχείο του βαθύτερου ύφους —και επομένως ήθους— ενός λαού».
Το άρθρο με τίτλο Αναγνωρίσεις δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Το Βήμα την Κυριακή 3 Ιανουαρίου 1965 και βασίστηκε στη συνομιλία του Τάσου Αθανασιάδη με τον Ευάγγελο Ψυρράκη, ο οποίος υπέγραφε με τα αρχικά Ε. Ψ. Ο μικρασιατικής καταγωγής λογοτέχνης και ακαδημαϊκός, συγγραφέας των Πανθέων, πέθανε στις 21 Σεπτεμβρίου 2006.
Ο Τάσος Αθανασιάδης γεννήθηκε στο Σαλιχλί της Μικράς Ασίας το 1913 και, μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, κατέφυγε με την οικογένειά του στην Ελλάδα. Σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και άσκησε για λίγο τη δικηγορία.
Στη συνέχεια σταδιοδρόμησε στο Εθνικό Θέατρο, όπου διετέλεσε και γενικός διευθυντής, όμως το ενδιαφέρον του παρέμεινε στραμμένο στη λογοτεχνία και στη συγγραφή. Η πρώτη διηγηματική συλλογή του, με τίτλο Θαλασσινοί προσκυνητές, εκδόθηκε το 1943.
Ο Αθανασιάδης διακρίθηκε στη μυθιστοριογραφία, στη βιογραφία και στο κριτικό δοκίμιο. Οι Πανθέοι, το σημαντικότερο έργο του, είναι ένα πολυπρόσωπο μυθιστόρημα-ποταμός (roman-fleuve) και μια πλατιά αφηγηματική τοιχογραφία μιας ολόκληρης κοινωνίας και μιας ολόκληρης εποχής, για την οποία χρειάστηκαν δεκαέξι χρόνια συγγραφής, από το 1945 έως το 1961.
Στα γνωστά έργα του περιλαμβάνονται επίσης Η αίθουσα του θρόνου, Οι φρουροί της Αχαΐας, Οι τελευταίοι εγγονοί, Τα παιδιά της Νιόβης, Ο Ντοστογιέφσκη από το κάτεργο στο πάθος, Ο γιος του ήλιου και οι Αναγνωρίσεις. Ακολουθώντας την πεζογραφική παράδοση της Γενιάς του ’30, δημιούργησε μυθιστορήματα που αποτυπώνουν τη ζωή της νεοελληνικής κοινωνίας κυρίως στον 20ό αιώνα και την ατμόσφαιρα ολόκληρων εποχών.
Ο Αθανασιάδης υπήρξε μέλος της Ακαδημίας Αθηνών και η έκτακτη συνεδρία για την επίσημη υποδοχή του πραγματοποιήθηκε την 1η Δεκεμβρίου 1987. Τιμήθηκε ακόμη με πολλές διακρίσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, μεταξύ των οποίων και κρατικά λογοτεχνικά βραβεία.
