Η χρόνια έλλειψη εργατών γης παραμένει ένας από τους σοβαρότερους ανασταλτικούς παράγοντες για τη λειτουργία και τη βιωσιμότητα της ελληνικής αγροτικής παραγωγής, καθώς η εγχώρια προσφορά εργατικού δυναμικού συνεχίζει να υπολείπεται των αναγκών του πρωτογενούς τομέα.
Οι ελλείψεις είναι ιδιαίτερα έντονες σε συγκομιδές δενδρωδών καλλιεργειών, κηπευτικών και σε κτηνοτροφικές εργασίες, ενώ οι διαδικασίες μετάκλησης εργαζομένων από τρίτες χώρες, μέχρι σήμερα, έχουν αποδώσει αισθητά λιγότερα αποτελέσματα από τα αναμενόμενα. Όπως είχε αναφέρει ο πρόεδρος της Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Ελαιολάδου, Μανώλης Γιαννούλης, περίπου το 10% του καρπού της ελιάς έχουν μείνει στα δέντρα φέτος λόγω της έλλειψης των εργατών γης και του αυξημένου κόστους παραγωγής.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις παραγωγικών φορέων, περισσότερες από 70.000 θέσεις εργασίας στον γεωργικό τομέα παραμένουν κενές, ενώ το έλλειμμα εργατικών χεριών στην ελληνική αγορά εργασίας ξεπερνά τις 200.000 θέσεις, σε κλάδους όπως οι κατασκευές, ο τουρισμός και η αγροτική παραγωγή.
Ενδεικτικά, το 2025 είχαν αναζητηθεί περίπου 89.290 θέσεις για εργασία πολιτών τρίτων χωρών, ωστόσο εκτιμάται ότι καλύφθηκαν μόλις 45.000-50.000, εντείνοντας τη στενότητα στην αγορά εργασίας.
Σε αυτό το πλαίσιο, το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου έθεσε σε λειτουργία νέα ηλεκτρονική πλατφόρμα αιτήσεων για τη μετάκληση εποχικών εργατών γης, στο πλαίσιο της διμερούς συμφωνίας Ελλάδας-Αιγύπτου, επιχειρώντας να αναμορφώσει τη διαδικασία.
Χαμηλή ανταπόκριση στη συμφωνία και αλλαγές στο labour matching
Η διμερής συμφωνία προβλέπει την είσοδο και απασχόληση έως 5.000 Αιγυπτίων εποχικών εργαζομένων στον γεωργικό τομέα κατά το πρώτο έτος εφαρμογής. Ωστόσο, το ενδιαφέρον των εργοδοτών έως σήμερα ήταν εξαιρετικά χαμηλό, παρά τις μεγάλες ανάγκες.
Βασική αιτία θεωρείται ότι ο εργοδότης ήταν υποχρεωμένος να αποδεχθεί εργαζόμενο που του υπεδείκνυε η αιγυπτιακή πλευρά, χωρίς προηγούμενη επικοινωνία ή συνέντευξη, γεγονός που καθιστούσε αδύνατη την ουσιαστική αντιστοίχιση εργαζομένου-εργοδότη. Αυτό, σύμφωνα με το πλαίσιο εφαρμογής, ενίσχυσε την ανασφάλεια και τον δισταγμό των παραγωγών, οδηγώντας σε αποχή από τη διαδικασία.
Με τη νέα πλατφόρμα του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος «Μετανάστευση», η αίτηση μετάκλησης υποβάλλεται πλέον εξ ολοκλήρου ηλεκτρονικά από τον εργοδότη, με χρήση κωδικών Taxisnet.
Η διαδικασία προβλέπει συγκεκριμένα βήματα και περιλαμβάνει τεκμηρίωση της ανάγκης εργατικού δυναμικού, υπεύθυνες δηλώσεις για κάλυψη εξόδων επιστροφής και παροχή κατάλληλου καταλύματος, καταβολή ηλεκτρονικού τέλους 100 ευρώ ανά εργαζόμενο και υποβολή σύμβασης εργασίας που συμμορφώνεται με την ελληνική εργατική και ασφαλιστική νομοθεσία.
Παράλληλα, το πλαίσιο προβλέπει πλήρη διαφάνεια ως προς τους όρους απασχόλησης, τη διάρκεια, τις αμοιβές και την ασφάλιση των εργαζομένων, στοιχείο που ενισχύει την προστασία τόσο του εργοδότη όσο και του εργαζομένου.
Η ΕΘΕΑΣ ως επιχειρησιακός φορέας στήριξης
Κεντρικό ρόλο στην εφαρμογή της συμφωνίας αναλαμβάνει η Εθνική Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών (ΕΘΕΑΣ), η οποία ορίζεται επίσημα ως φορέας υποστήριξης της διαδικασίας, με επιχειρησιακή εμπλοκή.
Ο αντιπρόεδρος της ΕΘΕΑΣ σημείωσε ότι η συμφωνία είναι «win-win» για τους Έλληνες παραγωγούς και τους Αιγύπτιους εργάτες γης, αναφέροντας ότι οι Έλληνες παραγωγοί θα αντιμετωπίσουν την έλλειψη εργατικού δυναμικού και οι Αιγύπτιοι εργαζόμενοι θα έχουν απολαβές που αντιστοιχούν σε «500 αιγυπτιακά μεροκάματα μέσα σε τρεις μήνες».
Σύμφωνα με τον ίδιο, έχουν ήδη πραγματοποιηθεί οι πρώτες 500 συνεντεύξεις με ενδιαφερόμενους από την Αίγυπτο και πλέον η ΕΘΕΑΣ βρίσκεται στη διαδικασία αναζήτησης εργοδοτών που θα απορροφήσουν τους πρώτους 500 εργάτες γης.
Η διαδικασία δίνει στον Έλληνα αγρότη τη δυνατότητα να γνωρίζει εκ των προτέρων ποιον εργαζόμενο θα μετακαλέσει, με ποιους όρους και για ποιο χρονικό διάστημα, περιορίζοντας το ρίσκο και την αβεβαιότητα της διαδικασίας.
Παρά τη βελτίωση του πλαισίου, οι προβλεπόμενοι αριθμοί παραμένουν μικροί σε σχέση με τις συνολικές ανάγκες, καθώς πολλές θέσεις εργασίας στη γεωργία εκτιμάται ότι παραμένουν ακάλυπτες κάθε χρόνο. Η αποτελεσματικότητα της νέας διαδικασίας θα εξαρτηθεί από την εμπιστοσύνη των παραγωγών στο σύστημα και την ταχύτητα ολοκλήρωσης των εγκρίσεων.
Η εμπλοκή της ΕΘΕΑΣ και η μετάβαση σε πραγματικό labour matching παρουσιάζονται ως σημαντική τομή που μπορεί να λειτουργήσει ως πρότυπο για παρόμοιες συμφωνίες με άλλες τρίτες χώρες στο μέλλον.
