Η σύγχρονη ψηφιακή δημόσια σφαίρα επηρεάζεται ολοένα και περισσότερο από δύο αλληλένδετα φαινόμενα: τη disinformation, ή αλλιώς σκόπιμη παραπληροφόρηση, και τη disnews, ένα υβριδικό είδος «είδησης» που μιμείται τη δημοσιογραφία αλλά βασίζεται σε παραποιημένα ή κατασκευασμένα δεδομένα. Όπως αναδείχθηκε και στη δημόσια συζήτηση του 11ου Οικονομικού Φόρουμ Δελφών, το ζήτημα της «αποπληροφόρησης» δεν είναι απλώς ένα ακόμη πρόβλημα της ψηφιακής εποχής, αλλά ενδέχεται να αποτελεί τη σοβαρότερη απειλή για τις σύγχρονες κοινωνίες.
Ο Χρήστος Ταραντίλης τόνισε ότι η «αποπληροφόρηση» αναγνωρίζεται, σύμφωνα με διεθνείς μελέτες, ως μεγαλύτερος κίνδυνος από την κλιματική κρίση, τους πολέμους ή την απώλεια θέσεων εργασίας. Αυτή η παρατήρηση αντανακλά μια βαθύτερη μετατόπιση, καθώς η πληροφορία και η διαστρέβλωσή της γίνονται βασικά πεδία ισχύος και επιρροής. Η disinformation δεν περιορίζεται πια σε μεμονωμένα ψευδή δημοσιεύματα. Αποτελεί ένα δομικό φαινόμενο που συνδέεται άμεσα με την τεχνητή νοημοσύνη και την ικανότητά της να παράγει περιεχόμενο μεγάλης πειστικότητας.
Η σύγχρονη disinformation έχει διττή φύση: από τη μία, τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης προσφέρουν πρόσβαση σε γνώση, ενώ από την άλλη, όταν τροφοδοτούνται με παραπλανητικά δεδομένα, μπορούν να αναπαράγουν και να ενισχύουν την παραπληροφόρηση. Το αποτέλεσμα είναι ένα περιβάλλον όπου η αξιοπιστία της πληροφορίας δεν μπορεί πλέον να θεωρείται δεδομένη. Στο ήδη επιβαρυμένο τοπίο έρχεται να προστεθεί και η disnews, που ενσωματώνει ψευδή ή παραποιημένα στοιχεία σε δημοσιογραφικού τύπου περιεχόμενο, καθιστώντας την ανίχνευσή της πιο δύσκολη.
Η διάδοση τέτοιου περιεχομένου ενισχύεται από τις ψηφιακές πλατφόρμες, όπου οι αλγόριθμοι προωθούν περιεχόμενο που προκαλεί έντονη συναισθηματική αντίδραση. Σε αυτό το περιβάλλον, η παραπληροφόρηση αποκτά συγκριτικό πλεονέκτημα έναντι της τεκμηριωμένης δημοσιογραφίας, η οποία απαιτεί χρόνο και διασταύρωση. Η ασυμμετρία αυτή οδηγεί σε μια κατάσταση όπου το ψευδές διαδίδεται ταχύτερα από το αληθές, διαμορφώνοντας αντιλήψεις πριν προλάβει να παρέμβει η πραγματικότητα.
Ο Χρήστος Ταραντίλης υπογράμμισε την ανάγκη για «γνωστική θωράκιση» της κοινωνίας, επισημαίνοντας ότι η αντιμετώπιση της disinformation απαιτεί εκπαίδευση των πολιτών στον ψηφιακό γραμματισμό. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, όπως η τρίτη ηλικία, η οποία συχνά δεν μπορεί να διαχειριστεί την πληθώρα των πληροφοριών. Αυτή η κατάσταση πλήττει τη δημοκρατική συμμετοχή και απαιτεί ρυθμιστικά μέτρα και ψηφιακή σήμανση περιεχομένου που παράγεται από τεχνητή νοημοσύνη.
