Νέα στοιχεία έρχονται στο φως για την έντονη οσμή αερίου που προκάλεσε αναστάτωση στην Αττική στις 19 Μαΐου, οδηγώντας ακόμη και σε εκκενώσεις κτιρίων. Σύμφωνα με την έρευνα της επιστημονικής ομάδας AtmoHUB του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, η πιθανότερη πηγή της δυσοσμίας εντοπίζεται στη θαλάσσια περιοχή νοτιοανατολικά της Σαλαμίνας.
Η υπόθεση της έντονης μυρωδιάς αερίου που έγινε αισθητή σε πολλές περιοχές της Αθήνας φαίνεται πως αρχίζει να ξεκαθαρίζει. Το φαινόμενο είχε προκαλέσει μεγάλη ανησυχία στους πολίτες, καθώς μέσα σε λίγες ώρες καταγράφηκαν δεκάδες αναφορές, κυρίως από τα νότια προάστια, το παραλιακό μέτωπο και το κέντρο της πρωτεύουσας.
Τα τελικά ευρήματα της έρευνας, τα οποία δημοσιεύουν «ΤΑ ΝΕΑ», δείχνουν ότι η μυστηριώδης οσμή πιθανότατα προήλθε από τη θαλάσσια ζώνη νοτιοανατολικά της Σαλαμίνας. Η εκτίμηση των επιστημόνων είναι ότι το περιστατικό ενδέχεται να σχετίζεται με κάποιο πλοίο που βρισκόταν στην περιοχή, πιθανώς πλοίο μεταφοράς υγραερίου, δηλαδή LPG.
Το «rewind» στις αέριες μάζες
Για να φτάσει στο συμπέρασμα αυτό, η ομάδα AtmoHUB πραγματοποίησε μια αναλυτική χαρτογράφηση του φαινομένου, αξιοποιώντας 164 επίσημες αναφορές πολιτών που είχαν καταγραφεί μέσω της Πολιτικής Προστασίας. Παράλληλα, χρησιμοποιήθηκαν μετεωρολογικά δεδομένα υψηλής ακρίβειας από το Ευρωπαϊκό Μετεωρολογικό Κέντρο, καθώς και τρισδιάστατες προσομοιώσεις για την πορεία των αερίων μαζών.
Όπως εξήγησε στα «ΝΕΑ» ο Βασίλης Αμοιρίδης, διευθυντής Ερευνών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και επικεφαλής του AtmoHUB, οι επιστήμονες ουσιαστικά γύρισαν τον χρόνο πίσω, ακολουθώντας αντίστροφα την πορεία των αερίων μαζών.
«Πήραμε τις μαρτυρίες και με μοντέλα 3D κάναμε ένα rewind στις αέριες μάζες, πήγαμε προς τα πίσω, για να εντοπίσουμε την πηγή της δυσοσμίας», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το τελικό εύρημα δείχνει ότι η οσμή «πιθανότατα προήλθε από τη θαλάσσια περιοχή νοτιοανατολικά της Σαλαμίνας» και γι’ αυτό συσχετίζεται με πλοίο που βρισκόταν εκείνη την ώρα στο σημείο. Όπως σημείωσε, είναι πιθανό να επρόκειτο για πλοίο μεταφοράς υγραερίου.
Τι ουσία προκάλεσε την έντονη μυρωδιά
Η επιστημονική ομάδα εκτιμά ότι η ουσία που προκάλεσε την αναστάτωση ήταν πιθανότατα προπάνιο ή βουτάνιο. Με βάση την τροχιά διασποράς, το φαινόμενο φαίνεται πως ξεκίνησε από παράκτιες περιοχές και στη συνέχεια κινήθηκε προς ανατολικά, δυτικά και βόρεια, με κορύφωση μεταξύ 12:00 και 15:00.
Το ερώτημα που προκύπτει είναι γιατί η μυρωδιά ήταν τόσο έντονη, από τη στιγμή που το προπάνιο και το βουτάνιο είναι άοσμα αέρια. Η απάντηση, σύμφωνα με τους ειδικούς, βρίσκεται στις μερκαπτάνες, ουσίες που προστίθενται στα αέρια ώστε να γίνεται αντιληπτή οποιαδήποτε διαρροή.
Ο κ. Αμοιρίδης εμφανίστηκε καθησυχαστικός ως προς την επικινδυνότητα του περιστατικού, τονίζοντας ότι το προπάνιο και το βουτάνιο δεν είναι τοξικά για τον άνθρωπο. Ωστόσο, όπως υπογράμμισε, πρόκειται για ένα περιστατικό που προκάλεσε εύλογη ανησυχία στους πολίτες και πρέπει να αντιμετωπιστεί με σοβαρότητα.
Αποκλείστηκε το σενάριο φυσικού αερίου
Από την έρευνα φαίνεται πως έχει αποκλειστεί το ενδεχόμενο η οσμή να προήλθε από φυσικό αέριο ή από κάποια φυσική γεωλογική πηγή. Οι σταθμοί μέτρησης στην περιοχή δεν κατέγραψαν άλλους θεσμοθετημένους ρύπους, στοιχείο που ενισχύει την εκτίμηση ότι το φαινόμενο συνδέεται με μεταφορά ή διασπορά αερίου από συγκεκριμένη πηγή.
Οι επιστήμονες εξέτασαν και ένα δεύτερο σενάριο, σύμφωνα με το οποίο η δυσοσμία θα μπορούσε να είχε μεταφερθεί από τις εγκαταστάσεις της Ψυττάλειας, λόγω των δυτικών ανέμων που έπνεαν εκείνη την ημέρα. Ωστόσο, με βάση τις αναφορές των πολιτών και την πορεία των αερίων μαζών, η εκδοχή αυτή θεωρείται πολύ λιγότερο πιθανή.
Το κενό στις μετρήσεις και η ανάγκη για άμεση απόκριση
Παρά την επιστημονική προσέγγιση, παραμένει ένα βασικό κενό: δεν συλλέχθηκε δείγμα αέρα την ώρα που το φαινόμενο ήταν σε εξέλιξη. Όπως έχουν επισημάνει ειδικοί επιστήμονες στην ερευνητική δημοσιογραφική ομάδα Inside Story, εάν υπήρχε άμεση δειγματοληψία, θα μπορούσε να δοθεί ακριβής χημική απάντηση για την ουσία που προκάλεσε τη μυρωδιά.
Το περιστατικό αναδεικνύει την ανάγκη ύπαρξης ενός οργανωμένου επιχειρησιακού πρωτοκόλλου για παρόμοια περιστατικά αέριας ρύπανσης. Σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά, το Σώμα Επιθεώρησης Περιβάλλοντος δήλωσε ότι δεν ενημερώθηκε, ενώ ανέφερε πως η αρμοδιότητά του αφορά κυρίως τη συλλογή δειγμάτων σε υγρά ή στερεά απόβλητα, καθώς δεν υπάρχει αντίστοιχο θεσμικό πλαίσιο για αέρια περιστατικά.
Την ημέρα του συμβάντος, Πυροσβεστική και Λιμενικό πραγματοποίησαν ελέγχους στην ευρύτερη περιοχή. Το Λιμενικό φέρεται να έλεγξε και πλοία μεταφοράς αερίου, χωρίς όμως να εντοπιστεί ή να αναφερθεί συγκεκριμένη βλάβη ή διαρροή.
Το AtmoHUB, που διενήργησε την έρευνα, αποτελεί τον επίσημο κόμβο πληροφόρησης για την ατμοσφαιρική σύσταση στην Ελλάδα. Συντονίζεται από την ομάδα NOA-ReACT του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και υποστηρίζεται από το ευρωπαϊκό πρόγραμμα Copernicus CAMS.
Το συμπέρασμα, πάντως, είναι σαφές: η έντονη οσμή που αναστάτωσε την Αθήνα φαίνεται πως δεν ήταν ένα ανεξήγητο φαινόμενο, αλλά ένα περιστατικό με πιθανή συγκεκριμένη πηγή, το οποίο ανέδειξε ταυτόχρονα την ανάγκη για πιο γρήγορη, οργανωμένη και θεσμικά κατοχυρωμένη αντίδραση σε ανάλογες περιπτώσεις.
