Η Gen Z είναι σήμερα η πιο καταρτισμένη γενιά της πρόσφατης ιστορίας, σύμφωνα με τους τελευταίους δείκτες του ΟΟΣΑ. Όμως, πίσω από τα πτυχία και τις πιστοποιήσεις, οι νέοι ηλικίας 25 έως 34 ετών βλέπουν μια αγορά εργασίας με λιγότερη ασφάλεια.
Το 50,2% των νέων ηλικίας 25 έως 34 ετών διαθέτει τίτλους τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ή πανεπιστημιακά προσόντα, ενώ το ποσοστό φτάνει στο 56,7% στις γυναίκες.
Το ποσοστό αυτό σχεδόν διπλασιάζει το 26,5% που είχε ολοκληρώσει πανεπιστημιακές σπουδές στη γενιά των γονιών τους.
Πάνω από το 18% έχει ήδη μεταπτυχιακά ή ειδικευμένα μεταπτυχιακά πτυχία πριν από τα 30, το ποσοστό ολοκλήρωσης της ανώτερης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ξεπερνά το 88% στην ΕΕ και πάνω από το 65% γνωρίζει άριστα τουλάχιστον μία δεύτερη γλώσσα, με στήριξη από την εγγενή ψηφιακή παιδεία και τη συνεχή κατάρτιση χωρίς προηγούμενο στην ιστορία της αγοράς εργασίας.
Οι νέοι της Gen Z, που έχουν συγκεντρώσει πτυχία, μεταπτυχιακά, γλώσσες και πιστοποιήσεις, μεγάλωσαν με την πεποίθηση ότι οι σπουδές, μια θέση σε μεγάλη εταιρεία και η άνοδος στην εταιρική ιεραρχία θα οδηγούσαν στην επιτυχία και στην οικονομική ασφάλεια.
Σήμερα, όμως, πρόκειται για μια γενιά με αβέβαιο μέλλον, η οποία διαπιστώνει ότι η παλιά συνταγή της επιτυχίας είχε ψιλά γράμματα: εργασιακή επισφάλεια, χρόνια εξάντληση και αίσθημα κενού.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι το παραδοσιακό μοντέλο επιτυχίας έχει καταρρεύσει, με το ποσοστό ανεξαρτητοποίησης να βρίσκεται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, στο 14,5%, τις δαπάνες για στέγαση να απορροφούν σχεδόν το 98% του μέσου μισθού των νέων και περίπου το 19% των εργαζομένων να βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας.
Λόγω του υψηλού επιπέδου εκπαίδευσής της, η Gen Z αντιμετωπίζει ποσοστά υπερ-εξειδίκευσης που φτάνουν έως και το 35%.
Οι νέοι έρχονται αντιμέτωποι με μια ασταθή αγορά εργασίας και υψηλά επίπεδα εργασιακού άγχους.
Η κατάσταση αυτή επιβαρύνεται από τα εκτεταμένα ωράρια εργασίας, όπως υποστηρίζει σε άρθρο του στο The Conversation ο καθηγητής Επιστημών Εκπαίδευσης Γκιγιέρμο Χοσέ Ναβάρο ντελ Τόρο.
Πρόκειται για μια δυναμική χρόνιας εξάντλησης που καταλήγει να εκτοπίζει κάθε ζωτικό σκοπό, περιορίζοντας την ύπαρξη σε μια ρουτίνα απλής επιβίωσης και λειτουργικής απόδοσης, όπου παραγκωνίζονται η προσωπική ανάπτυξη, η αυτοπραγμάτωση και οι συναισθηματικοί δεσμοί.
Μπροστά στον φόβο ενός αβέβαιου μέλλοντος, η ακραία θυσία έχει ρομαντικοποιηθεί: θαυμάζουμε εκείνον που μένει μέχρι αργά, εκείνον που απαντά σε μηνύματα την Κυριακή και εκείνον που καυχιέται ότι δεν έχει πάρει διακοπές εδώ και χρόνια, πιστεύοντας πως αυτή η υπερπαραγωγικότητα θα του εξασφαλίσει τη θέση του στον κόσμο.
Αυτή η αφήγηση δεν ωφελεί μια υπερ-εξειδικευμένη γενιά, αλλά ένα σύστημα που αντιμετωπίζει τον εργαζόμενο ως ανταλλακτικό ενός μεγάλου μηχανισμού.
Πρέπει να αμφισβητηθεί η ιδέα ότι η αξία ενός ατόμου εξαρτάται από το ωριαίο ποσοστό παραγωγικότητάς του: ο εγκέφαλος δεν είναι μηχανή και ένας ξεκούραστος εργαζόμενος θα παίρνει πάντα καλύτερες αποφάσεις από έναν που λειτουργεί κάτω από τη συνεχή ομίχλη της κορτιζόλης, της ορμόνης του στρες.
Ο επαναπροσδιορισμός της επιτυχίας σε περιόδους αστάθειας δεν σημαίνει ότι σταματάμε να είμαστε φιλόδοξοι ή ότι γινόμαστε τεμπέληδες.
Παραδόξως, μερικά από τα πιο μεγάλα μυαλά χρησιμοποιούν την ανάπαυση ως στρατηγικό εργαλείο για να κινηθούν μέσα στην απρόβλεπτη πορεία του μέλλοντος.
Λέγεται ότι ο Αμερικανός Μπιλ Γκέιτς είναι γνωστός για τις think weeks, δηλαδή εβδομάδες σκέψης: αποσύρεται σε μια καλύβα, μόνος και χωρίς περισπασμούς, για να διαβάσει και να σκεφτεί.
Δεν πρόκειται για διακοπές αναψυχής, όπως υποστηρίζει, αλλά για προληπτική συντήρηση, ώστε να κρατά το μυαλό του ευέλικτο απέναντι σε έναν κόσμο που αλλάζει.
Τι θα συνέβαινε αν αρχίζαμε να μετράμε την επιτυχία με βάση την ανθεκτικότητα, την ποιότητα της ανάπαυσης, το βάθος των δεσμών και το αίσθημα του σκοπού; Ο επαναπροσδιορισμός της επιτυχίας ενόψει της αβεβαιότητας συνεπάγεται:
- Τη θέσπιση ορίων: να μάθουμε ότι το όχι είναι ένα ζωτικό εργαλείο επαγγελματικής αυτοφροντίδας.
- Την προτεραιότητα στην ψυχική υγεία: να κατανοήσουμε ότι το άγχος και η νευρική κατάρρευση δεν είναι το τίμημα που πρέπει να πληρώσουμε για να επικυρώσουμε πτυχία πανεπιστημίου ή εταιρικές θέσεις.
- Την προστασία του προσωπικού σκοπού: να πετύχουμε η εργασία να είναι εργαλείο για να χρηματοδοτούμε και να εμπλουτίζουμε τη ζωή που θέλουμε και όχι να γίνει ολόκληρη η ζωή μας.
Η πραγματική επαγγελματική ολοκλήρωση έρχεται όταν αρχίζουμε να χτίζουμε την προσωπική μας καριέρα, ευθυγραμμίζοντάς την με τις πραγματικές μας αξίες.
Η αναζήτηση μοντέλων όπως η τετραήμερη εβδομάδα εργασίας ή το νόμιμο δικαίωμα στην ψηφιακή αποσύνδεση είναι πράξεις αντίστασης για να ανακτήσουμε την ανθρωπιά μας μπροστά σε ένα μέλλον που δεν υπόσχεται εγγυήσεις.
Είναι καιρός να αξιοποιήσουμε όλη την εμπειρία που έχουμε συσσωρεύσει για να υλοποιήσουμε το πιο σημαντικό εγχείρημα: να επαναπροσδιορίσουμε τη δική μας επιτυχία.
Διότι, πολύ περισσότερο από το να επιβιώσουμε απλώς στην αβεβαιότητα, αξίζουμε να ζήσουμε πλήρως.
