Το καλοκαίρι του 1958, το γιαούρτωμα είχε γίνει ο πιο θορυβώδης τρόπος νεανικής δυσφορίας απέναντι στο «σύστημα». Σαν σήμερα, η υπόθεση θα έφτανε στη Βουλή με τον νόμο 4000, βάζοντας τέλος στην εποχή των τεντιμπόηδων όπως την ήξεραν τότε οι αθηναϊκοί δρόμοι.
Καλοκαίρι 1958. Οι κακές γλώσσες λένε ότι οι γαλακτοπώλες πέριξ της Πατησίων έχουν συνάψει άτυπες συμφωνίες με «απείθαρχους» νεαρούς να τους προμηθεύουν ληγμένα γιαούρτια σε συμφέρουσα τιμή. Ασφαλώς όχι προς βρώσιν, αλλά σίγουρα προς κατανάλωσιν. Ουδείς εξ αυτών, τροφοδοτών ή καταναλωτών, θα επιβεβαιώσει τις φήμες…
Είναι η χρυσή εποχή του γιαουρτώματος ως ένδειξης δυσφορίας της νεολαίας απέναντι στο «σύστημα», όπως αυτό αποτυπώνεται συμπεριφορικά και αισθητικά μέσα από έναν αυστηρό καθηγητή, μία δύστροπη κυρία, έναν καλοθρεμμένο έφηβο.
Στις άλλοτε αριστοκρατικές γειτονιές του αθηναϊκού κέντρου, την Κυψέλη και το Θησείο, τα αστόπαιδα έχουν μετατρέψει το «τούρτωμα» (pieing) -προσφιλή αμερικανική έκφραση αποδοκιμασίας- σε γιαούρτωμα. Το γιαούρτι, βλέπεις, είναι φθηνότερο, πιο εύκολο να βρεθεί σε κάθε γαλακτοπωλείο και, κυρίως, δεν τραυματίζει, αφού οι πλαστικοί κεσέδες έχουν αντικαταστήσει τους πήλινους.
Εφοδιασμένοι με όσους κεσέδες χωρούν στα χέρια τους, οι οργισμένοι νέοι που θέλουν να τιμωρήσουν όποιον θεωρούν ότι προσβάλλει την προσωπικότητα ή την αισθητική τους στήνουν καραούλι σε σκοτεινά σημεία των δρόμων και, όταν εμφανιστεί το «θύμα», το χτυπούν καταδρομικά.
Δεκαετία του ’50. Μετεμφυλιακή περίοδος. Το φαινόμενο τείνει να πάρει διαστάσεις μάστιγας και, για να αντιμετωπιστεί, στις 4 Σεπτεμβρίου, σαν σήμερα, του 1958, η κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή, δια του υπουργού Δικαιοσύνης Κωνσταντίνου Καλλία, φέρνει στη Βουλή νομοσχέδιο με τον ιδιαίτερο τίτλο «4000».
Ο νόμος φέρει έναν αριθμό εύκολο στη μνήμη, επειδή ο υπουργός, για αισθητικούς λόγους, αρνείται να του δώσει άλλο στίγμα αναφοράς. Πρόκειται για τον Νόμο περί τεντιμποϊσμού, αλλά αυτή η λέξη δεν αρέσει στον Καλλία. «Δεν συμπεριέλαβα στο νομοθετικό κείμενο την κακόηχον αυτήν λέξιν, διότι προσπάθησα να εύρω την διατύπωσιν, η οποία αντιστοιχεί κατά την ελληνικήν γλώσσαν…» θα δηλώσει ο ίδιος.
Στην πραγματικότητα, όμως, ακόμη και η χρήση του συγκεκριμένου όρου σε έναν νόμο καταστολής του γιαουρτώματος είναι στρεβλή. Η φράση teddy boy γεννήθηκε εκείνη την εποχή στη Μεγάλη Βρετανία και περιέγραφε τον οπαδό της πρώιμης ροκ εν ρολ μουσικής, ο οποίος είχε υιοθετήσει το ντύσιμο της εποχής του βασιλιά Εδουάρδου Ζ΄, με σακάκια με βελούδινους γιακάδες, παντελόνια σωλήνα, χοντρόσολα παπούτσια και μακριά μαλλιά με τζελ. Ως εκ τούτου, ουδεμία σχέση έχει με την απείθαρχη συμπεριφορά και τα γιαουρτώματα…
Όμως, όπως συμβαίνει συχνά με κάθε τι καινούργιο και παράταιρο προς την κοινή αισθητική ή λογική, στη διαδρομή του έως την Ελλάδα η φράση αποκτά αρνητική χροιά και σημαίνει περίπου το ατίθασο αλητόπαιδο. Έτσι, ο Νόμος 4000 προβλέπει για τους παραβάτες ταπεινωτικό, κατά τόπους, κούρεμα των μαλλιών, ακόμη κι αν αυτά δεν είναι μακριά του εδουαρδιανού στυλ, και ξήλωμα των ρεβέρ στο παντελόνι τους, ακόμη κι αν δεν πρόκειται για σωλήνα. Είναι επίσης εμπλουτισμένος με δημόσια διαπόμπευση: ο συλληφθείς, συνοδευόμενος από όργανα της τάξης, περιφέρεται στους δρόμους ως τρόπαιο έχοντας στον λαιμό πινακίδα με το «έγκλημά» του, όπως «Είμαι γάιδαρος, διότι έριξα γιαούρτι κατά γυναικός» ή «Είμαι τεντιμπόης, διότι έριξα γιαούρτι κατά του καθηγητού μου» κ.λπ.
Την περίοδο της Χούντας, ο Ν.4000 γίνεται το βούτυρο στο ψωμί των συνταγματαρχών. Είναι πια η εποχή των αντισυμβατικών χίπις και μπίτνικς και, όπως είναι γνωστό, όπου υπάρχει αντίδραση πέφτει βαρύς ο πέλεκυς της τιμωρίας… Ο υπουργός Παιδείας Θεοφύλακτος Παπακωνσταντίνου συλλαμβάνει αδιακρίτως και κουρεύει με την ψιλή τους μακρυμάλληδες, ενώ ο Ιωάννης Λαδάς, ως διοικητής της ΕΣΑ, τσουβαλιάζει και ρίχνει στην τιμωρητική χοάνη Αριστερούς και τεντιμπόηδες που τολμούν να αφήσουν μακρύ μαλλί.
Το πανηγύρι του γιαουρτώματος και του τεντιμποϊσμού θα λήξει το 1983. Η κυβέρνηση Παπανδρέου θα καταργήσει τον Ν. 4000 με την αιτιολογία ότι παραβιάζει θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα και προσβάλλει την προσωπικότητα του ατόμου.
Τ.Α. Μανιατέα
