Τριάμισι χρόνια μετά τη μεγαλύτερη σιδηροδρομική τραγωδία στη σύγχρονη ιστορία της χώρας, με 57 νεκρούς στα Τέμπη, ο ελληνικός σιδηρόδρομος εξακολουθεί να λειτουργεί χωρίς το βασικότερο ευρωπαϊκό σύστημα αυτόματης προστασίας των συρμών.
Το ETCS, δηλαδή το σύστημα που μπορεί να αποτρέψει ανθρώπινα λάθη μέσω αυτόματης πέδησης, δεν έχει τεθεί ακόμη σε επιχειρησιακή λειτουργία σε κανένα σημείο του δικτύου, παρά τις επανειλημμένες κυβερνητικές διαβεβαιώσεις ότι η ολοκλήρωσή του είναι κοντά. Την ίδια ώρα, παραμένουν σημαντικά και τα κενά στο GSM-R, το ψηφιακό σύστημα επικοινωνιών που είναι απαραίτητο για να λειτουργήσει πλήρως το ETCS.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι μέχρι το τέλος του καλοκαιριού θα έχουν ολοκληρωθεί τα έργα αποκατάστασης στον άξονα Αθήνα – Θεσσαλονίκη, μετά τις καταστροφές που προκάλεσαν οι κακοκαιρίες Daniel και Elias, καθώς και η εγκατάσταση των συστημάτων σηματοδότησης, τηλεδιοίκησης και ETCS.
Όμως η εγκατάσταση δεν είναι το ίδιο με την πραγματική λειτουργία, και αυτή η διαφορά αποδεικνύεται κρίσιμη. Η δημόσια παραδοχή του διευθύνοντος συμβούλου του ΟΣΕ, Χρήστου Παληού, στη Βουλή ότι το ETCS δεν λειτουργεί σήμερα σε κανένα τμήμα του δικτύου προκάλεσε έντονες αντιδράσεις και ανέδειξε ότι το κρίσιμο σύστημα ασφαλείας παραμένει ανενεργό. Λίγες ώρες αργότερα, η διοίκηση του ΟΣΕ επιχείρησε με έγγραφη δήλωσή της να περιορίσει τις εντυπώσεις, διευκρινίζοντας ότι το σύστημα έχει τοποθετηθεί σε μεγάλο μέρος του άξονα, αλλά δεν μπορεί να τεθεί σε λειτουργία πριν ολοκληρωθούν οι διαδικασίες πιστοποίησης και αδειοδότησης.
Η συζήτηση μεταφέρεται πλέον από τα εργοτάξια στα γραφεία της Ρυθμιστικής Αρχής Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ). Ακόμη κι αν οι κατασκευές ολοκληρωθούν τον Αύγουστο, η επιχειρησιακή ενεργοποίηση του ETCS εξαρτάται από την πιστοποίηση όλου του συστήματος, διαδικασία που, όπως παραδέχθηκε ο επικεφαλής του ΟΣΕ, δύσκολα θα έχει κλείσει πριν από το τέλος του έτους.
Η εικόνα αυτή γεννά εύλογα ερωτήματα. Για ακόμη μία φορά, η πολιτική συζήτηση μετακινείται από την ασφάλεια στη διαχείριση των χρονοδιαγραμμάτων και των αρμοδιοτήτων. Η κυβέρνηση εμφανίζεται να παραδίδει τα έργα, αλλά η λειτουργία τους παραπέμπεται στην επόμενη φάση, εκεί όπου πλέον τον τελευταίο λόγο έχει η ΡΑΣ. Έτσι, το βάρος των καθυστερήσεων φαίνεται να αλλάζει σταθμό.
Το θέμα έχει ήδη ξεπεράσει τα ελληνικά σύνορα. Ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ Γιάννης Μανιάτης κατέθεσε ερώτηση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ζητώντας να αποσαφηνιστεί αν η ελληνική κυβέρνηση έχει ενημερώσει για τον πραγματικό χρόνο λειτουργίας του ETCS και γιατί, παρά τις επανειλημμένες εξαγγελίες, το σύστημα παραμένει ανενεργό.
Την ίδια στιγμή, έρχονται στην επιφάνεια και άλλες χρόνιες παθογένειες του ελληνικού σιδηροδρόμου. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του τμήματος Λιόσια – Κιάτο, όπου ένα εγκατεστημένο και αδειοδοτημένο σύστημα ETCS παραμένει εκτός λειτουργίας από το 2012 λόγω βανδαλισμών που δεν αποκαταστάθηκαν ποτέ. Δεκατέσσερα χρόνια μετά, το έργο βρίσκεται ακόμη στη φάση ωρίμανσης, με στόχο να δημοπρατηθεί το φθινόπωρο μέσω χρηματοδότησης από το CEF 2.
Σημαντικά παραμένουν και τα κενά στο GSM-R, το ψηφιακό σύστημα επικοινωνιών που είναι προϋπόθεση για την πλήρη λειτουργία του ETCS. Παρότι λειτουργεί σε ορισμένα τμήματα και επιτρέπει την επικοινωνία μεταξύ σταθμαρχών και μηχανοδηγών, εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρές ελλείψεις σε πέντε κρίσιμες διαδρομές:
- Κιάτο – Ροδοδάφνη,
- Τιθορέα – Δομοκός,
- Λάρισα – Βόλος,
- Παλαιοφάρσαλος – Καλαμπάκα,
- Θεσσαλονίκη – Ειδομένη.
Για την κάλυψη αυτών των κενών απαιτείται νέο έργο ύψους 43,5 εκατ. ευρώ.
Ο ΟΣΕ εξακολουθεί να λειτουργεί με βαθιά υποστελέχωση. Από τις περίπου 2.500 οργανικές θέσεις καλύπτονται λιγότερες από 1.400, ακόμη και με συμβασιούχους. Η πρόσληψη 430 νέων εργαζομένων παραμένει παγωμένη, καθώς εκκρεμεί η σχετική κοινή υπουργική απόφαση. Ακόμη πιο αποκαλυπτικά είναι τα στοιχεία του Συλλόγου Εργαζομένων, σύμφωνα με τα οποία από δεκάδες θέσεις που είχαν προκηρυχθεί υπηρετεί σήμερα μόνο ένα μικρό μέρος του αναγκαίου προσωπικού, ενώ αρκετοί από τους νεοπροσληφθέντες δεν έχουν ολοκληρώσει ακόμη την απαραίτητη πιστοποίησή τους.
Η διοίκηση του ΟΣΕ παρουσιάζει σχέδιο αναδιοργάνωσης, νέο Σύστημα Διαχείρισης Ασφάλειας και νέες διοικητικές προσλήψεις. Ωστόσο, η εικόνα παραμένει αμείλικτη: τριάμισι χρόνια μετά τα Τέμπη, το βασικό ευρωπαϊκό σύστημα που σχεδιάστηκε για να αποτρέπει τις συγκρούσεις τρένων εξακολουθεί να μην προστατεύει ούτε έναν επιβάτη στην ελληνική σιδηροδρομική γραμμή.
Και όσο το ETCS παραμένει εκτός λειτουργίας, κάθε νέα εξαγγελία για ολοκλήρωση έργων θα συνοδεύεται από το ίδιο αναπόφευκτο ερώτημα: πότε θα λειτουργήσει πραγματικά ο ασφαλής σιδηρόδρομος που υποσχέθηκαν μετά τα Τέμπη;
Πηγή περιεχομένου: in.gr
