Σημαντική μείωση καταγράφουν τα φυσικά ποτάμια και οι ελεύθερες ποτάμιες διαδρομές στα Βαλκάνια μέσα σε 13 χρόνια, όπως αναδεικνύει πρόσφατη μελέτη στο πλαίσιο της εκστρατείας «Save the Blue Heart of Europe». Με τα Βαλκάνια να φιλοξενούν μερικά από τα τελευταία ποτάμια ελεύθερης ροής στην Ευρώπη, οι ερευνητές αποτυπώνουν μια κλιμακούμενη απειλή για τη φυσική κληρονομιά της περιοχής.
Σύμφωνα με την έκθεση, στο διάστημα αυτό έχουν χαθεί περίπου 2.450 χιλιόμετρα ελεύθερων ποτάμιων διαδρομών, μειώνοντας το ποσοστό των φυσικών ποταμών κατά 7% σε 13 χρόνια. Η μελέτη εξετάζει 83.824 χιλιόμετρα ποταμών σε 11 χώρες, ανάμεσά τους και την Ελλάδα. Παράλληλα, η έκθεση θέτει ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα: τη συνδεσιμότητα των ποτάμιων δικτύων, δηλαδή το κατά πόσο τα ποτάμια παραμένουν ελεύθερα να λειτουργούν ως ενιαία και ζωντανά οικοσυστήματα.
«Σε όλη την υπόλοιπη Ευρώπη έχουμε ένα πολύ μεγάλο πρόβλημα με τους φραγμούς, αλλά και με το σπάσιμο ουσιαστικά των ποταμών σε μικρότερα κομμάτια, τα οποία δεν επιτρέπουν την ελεύθερη επικοινωνία των οργανισμών», εξηγεί ο συντονιστής Προγράμματος για το Νερό στο Μεσογειακό Ινστιτούτο για τη Φύση και τον Άνθρωπο (MedINA), Φανοίκος Σακελλαράκης.
Όσον αφορά την Ελλάδα, το 35% των ποταμών της διατηρεί τη φυσική τους κατάσταση, ενώ το 33% έχουν ελαφρώς τροποποιηθεί. Ωστόσο, πάνω από 3.500 χλμ. ποτάμιων δικτύων έχουν τροποποιηθεί σημαντικά, ενώ οι βαριά αλλοιωμένοι ποταμοί εντοπίζονται κυρίως στους μεγάλους ποτάμιους άξονες της χώρας και περιορίζονται στο 4%.
Ο κ. Σακελλαράκης αναφέρει ότι, συγκριτικά με τις άλλες χώρες των Βαλκανίων, όπως η Κροατία και η Σερβία, η Ελλάδα βρίσκεται κοντά στον βαλκανικό μέσο όρο. Ωστόσο, υπάρχουν χώρες που έχουν υποστεί μεγαλύτερες απώλειες ποταμών, όπως η Αλβανία, υπονομεύοντας την οικολογική τους ποιότητα.
Οι ποταμοί στην Ελλάδα και στα Βαλκάνια βρίσκονται σήμερα στο κέντρο των προσπαθειών προστασίας τους. Η κλιματική κρίση επιβαρύνει περαιτέρω την κατάσταση, καθώς επιφέρει ζητήματα τόσο μείωσης υδάτων όσο και πλημμυρικών φαινομένων.
