Κάθε καλοκαίρι στα ελληνικά λιμάνια επαναλαμβάνεται η ίδια εικόνα: ο ήλιος καίει, οι βαλίτσες σύρονται στο τσιμέντο και οικογένειες με παιδιά ψάχνουν λίγη σκιά. Ανάμεσα σε αυτοκίνητα, φορτηγά και εργαζόμενους, οι επιβάτες προσπαθούν να κινηθούν σε χώρους που συχνά δεν έχουν σχεδιαστεί για τόσο μεγάλη κίνηση.
Η σκηνή μοιάζει σχεδόν δεδομένη για τις διακοπές, όμως δεν είναι. Η Ελλάδα βασίζεται όσο λίγες στη θάλασσα, αλλά πολλά λιμάνια εξακολουθούν να λειτουργούν σαν απλές προβλήτες και όχι σαν σύγχρονοι σταθμοί μεταφοράς ανθρώπων.
Το τρίμηνο Ιουλίου – Σεπτεμβρίου, περισσότεροι από 19 εκατομμύρια άνθρωποι περνούν από ελληνικά λιμάνια. Πρόκειται για επιβάτες που ταξιδεύουν προς τα νησιά, επιστρέφουν στην ηπειρωτική χώρα, μετακινούνται για εργασία ή συνοδεύουν οχήματα και εμπορεύματα. Παρ’ όλα αυτά, σε πολλά σημεία η επιβίβαση γίνεται ακόμη όπως πριν από σαράντα χρόνια: πάνω στην ανοιχτή προβλήτα, χωρίς οργανωμένους χώρους αναμονής, χωρίς προστατευμένους διαδρόμους και, σε ορισμένες περιπτώσεις, από τον ίδιο καταπέλτη που χρησιμοποιούν αυτοκίνητα και φορτηγά.
Η Ελλάδα διαθέτει σχεδόν 900 λιμένες και λιμενικές εγκαταστάσεις, από μεγάλους εμπορικούς και επιβατικούς λιμένες μέχρι μικρές προβλήτες και αλιευτικά καταφύγια. Περισσότεροι από 150 εξυπηρετούν οργανωμένες επιβατικές, εμπορικές, τουριστικές ή άλλες δραστηριότητες. Αυτός ο πλούτος υποδομών θα μπορούσε να είναι ένα από τα μεγάλα πλεονεκτήματα της χώρας. Στην πράξη, όμως, το δίκτυο παραμένει κατακερματισμένο, άνισο και σε πολλές περιπτώσεις γερασμένο.
Την εικόνα αυτή επιβεβαιώνουν οι ετήσιες εκθέσεις της Πανελλήνιας Ένωσης Πλοιάρχων Εμπορικού Ναυτικού, που καταγράφουν προβλήματα για πλοία και επιβάτες και αφορούν περίπου 60 από τα σημαντικότερα λιμάνια της χώρας. Οι πλοίαρχοι περιγράφουν όσα βλέπουν από τη γέφυρα του πλοίου, όταν πρέπει να μπουν σε στενή λιμενολεκάνη, να αποφύγουν αβαθή, να κρατήσουν το πλοίο απέναντι στον άνεμο και να το δέσουν σε μια προβλήτα που μπορεί να έχει φθαρμένες δέστρες, ανεπαρκείς προσκρουστήρες ή μεταλλικά στοιχεία που εξέχουν.
Η Έκθεση Λιμένων 2024 μοιάζει με ακτινογραφία μιας Ελλάδας που συχνά μένει κρυμμένη πίσω από τις τουριστικές φωτογραφίες. Στον Πειραιά, το μεγαλύτερο λιμάνι της χώρας, δεν έχει γίνει καμία ουσιαστική επένδυση για τον επιβάτη, πέρα από κάποιες διαγραμμίσεις και μερικά καθίσματα, ενώ οι χώροι αναμονής παραμένουν ουσιαστικά μη λειτουργικοί. Οι εικόνες με νταλίκες, ΙΧ και επιβάτες να κινούνται μαζί είναι γνώριμες, ιδιαίτερα τους καλοκαιρινούς μήνες. Αντίστοιχη είναι η εικόνα και σε μικρότερα λιμάνια, όπως το Αγκίστρι, η Αίγινα, η Σουβάλα, ο Πόρος, η Σαμοθράκη, η Σίκινος, η Σίφνος και η Κεραμωτή, όπου ζητούνται αίθουσες αναμονής, στέγαστρα ή τουαλέτες. Πρόκειται για υποδομές που σε έναν σταθμό λεωφορείων ή σε ένα αεροδρόμιο θεωρούνται αυτονόητες.
Στην Ηρακλειά και στη Σχοινούσα, σύμφωνα με τους πλοιάρχους, το μικρό πλάτος και το χαμηλό ύψος της προβλήτας δεν επιτρέπουν πάντοτε τη χρήση ξεχωριστού καταπέλτη επιβατών. Έτσι, άνθρωποι και οχήματα μπορεί να εξυπηρετούνται από την ίδια βασική δίοδο. Μητέρες με καρότσια, ηλικιωμένοι, παιδιά και ταξιδιώτες με βαλίτσες κινούνται δίπλα σε ΙΧ, λεωφορεία και φορτηγά.
Στην Ηγουμενίτσα καταγράφεται απουσία σαφούς και προστατευμένης διαδρομής πεζών προς τον επιβατικό σταθμό. Στην Κάλυμνο ο περιορισμένος διαθέσιμος χώρος αναγκάζει τα φορτηγά να κάνουν δύσκολους ελιγμούς, με αποτέλεσμα καθυστερήσεις και αναστάτωση. Ακόμη και στον Πειραιά, το μεγαλύτερο επιβατικό λιμάνι της χώρας, η Έκθεση αναφέρει ελλείψεις σε στέγαστρα, φωτισμό, σήμανση, κυκλοφοριακή οργάνωση και προσκρουστήρες.
Στην Ανάφη ζητείται άμεση βυθοκόρηση και καλύτερη χαρτογράφηση του λιμανιού. Στην Αίγινα το λιμάνι χαρακτηρίζεται επικίνδυνο με δυτικούς και νοτιοδυτικούς ανέμους. Στην Άνδρο τα περιορισμένα βάθη δημιουργούν προβλήματα στους χειρισμούς των πλοίων. Στον Εύδηλο οι προσχώσεις έχουν καταστήσει προβληματική τη χρήση νέας προβλήτας. Στη Ζάκυνθο αναφέρονται επικίνδυνα αβαθή στο κέντρο του λιμένα.
Δεν είναι μόνο ο βυθός. Είναι και όσα βρίσκονται πάνω από το νερό. Σε Αμοργό, Πάρο, Ηράκλειο, Θάσο, Κάλυμνο και άλλα λιμάνια καταγράφονται προεξέχουσες μεταλλικές ράγες και σίδερα, πάνω στα οποία μπορεί να σκαλώσει ο καταπέλτης. Στην Αστυπάλαια, προβλήτα παρέμενε για χρόνια εκτός λειτουργίας λόγω καθίζησης. Στη Νάξο οι πλοίαρχοι προειδοποιούν για φθορά στο κρηπίδωμα, η οποία επιβαρύνεται από τις συνεχείς αφιξοαναχωρήσεις και τις προπέλες των πλοίων. Στη Μύκονο καταγράφονται κατεστραμμένα τμήματα σκυροδέματος και μεταλλικών κατασκευών.
Ο υπουργός Ναυτιλίας Βασίλης Κικίλιας έχει αναγνωρίσει ότι πολλά νησιωτικά λιμάνια κατασκευάστηκαν σε άλλες δεκαετίες και σήμερα καλούνται να ανταποκριθούν σε διαφορετικές ανάγκες, μεγαλύτερα πλοία και εντονότερα καιρικά φαινόμενα. Έχει αναφερθεί ακόμη στην επίδραση των πολυήμερων νοτιάδων και της κλιματικής κρίσης στις ακτογραμμές και στις λιμενικές υποδομές.
Η παραδοχή αυτή δείχνει και το μέγεθος της καθυστέρησης. Στη Ζάκυνθο, ο ίδιος ο υπουργός δήλωσε ότι λιμενικά έργα υλοποιούνται ξανά για πρώτη φορά μετά το 1999. Δηλαδή ένα νησί με μεγάλη τουριστική κίνηση περίμενε περισσότερο από ένα τέταρτο του αιώνα για να ξαναδεί ουσιαστικές παρεμβάσεις στο βασικό του λιμάνι.
Στη Νάξο, η πρόσφατη περιβαλλοντική αδειοδότηση των υφιστάμενων εγκαταστάσεων παρουσιάστηκε δικαιολογημένα ως σημαντικό βήμα. Ταυτόχρονα, όμως, ανέδειξε ότι ένα από τα πολυσύχναστα λιμάνια των Κυκλάδων λειτουργούσε επί δεκαετίες με εκκρεμότητες και μόλις τώρα ανοίγει ο δρόμος για την ουσιαστική εξέταση του νέου master plan.
Μια προσπάθεια αναβάθμισης γίνεται μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης. Στο πρόγραμμα εντάχθηκαν έργα για περιφερειακούς λιμένες, όπως η νέα ράμπα στην Αγία Ρουμέλη, η αποκατάσταση της προβλήτας στο Λακκί της Λέρου και παρεμβάσεις σε άλλα σημεία. Προβλέπονται επίσης ηλεκτροδότηση πλοίων από την ξηρά, ψηφιακά συστήματα και εξοπλισμός ασφαλείας.
Ωστόσο, οι ανάγκες είναι πολύ μεγαλύτερες από τα έργα που έχουν εξασφαλίσει χρηματοδότηση. Οι διαδικασίες αδειοδότησης, τα master plans, οι διαγωνισμοί και οι αλλεπάλληλες εγκρίσεις συχνά διαρκούν χρόνια. Έτσι, μέχρι να ολοκληρωθεί ένα μεγάλο έργο, ο επιβάτης εξακολουθεί να περιμένει στο ίδιο τσιμέντο και ο πλοίαρχος να πραγματοποιεί τον ίδιο δύσκολο ελιγμό.
Σε αρκετές περιπτώσεις λείπουν ακόμη και οι προσκρουστήρες, τα βασικά μαξιλάρια του λιμανιού που εμποδίζουν το πλοίο να χτυπήσει πάνω στο κρηπίδωμα. Αλλού είναι μικροί, παλιοί ή κατεστραμμένοι. Στον Πόρο η έκθεση αναφέρει προσκρουστήρες που έχουν φύγει ή κρεμάσει, αφήνοντας βίδες να εξέχουν, με κίνδυνο να προκαλέσουν ζημιά στη λαμαρίνα των πλοίων. Στη Ραφήνα ζητείται η τοποθέτησή τους σχεδόν σε όλη την εσωτερική περίμετρο του λιμανιού.
Όλα αυτά ακούγονται ίσως σαν τεχνικά προβλήματα. Για τον επιβάτη, όμως, μεταφράζονται σε καθυστερήσεις, ταλαιπωρία και κίνδυνο.
Η εικόνα είναι παράδοξη: η Ελλάδα υποδέχεται δεκάδες εκατομμύρια επισκέπτες, προβάλλει τα νησιά της σε όλο τον κόσμο και θεωρεί τη νησιωτικότητα κομμάτι της εθνικής της ταυτότητας. Κι όμως, ο επιβάτης μπορεί να ξεκινήσει το ταξίδι του στριμωγμένος κάτω από τον ήλιο, χωρίς μια τουαλέτα κοντά, χωρίς σαφή διάδρομο και χωρίς να γνωρίζει από πού ακριβώς πρέπει να περάσει.
Premium έκδοση ΤΑ ΝΕΑ
Πηγή περιεχομένου: in.gr
